KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 35.
Na podstawie analizy danych zamieszczonych w tabeli można stwierdzić, że zachorowalność na pylicę płuc w górnictwie węgla
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi zachorowalności na różne choroby zawodowe w górnictwie węgla w latach
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na podstawie tabeli należy porównać wartość zachorowalności z 2011 r. i 2015 r.
Jeżeli w 2015 r. wskaźnik jest mniejszy niż połowa wartości z 2011 r., oznacza to spadek "ponad dwukrotny". Odpowiedzi o stałym wzroście/spadku lub stałym poziomie nie wynikają z takiego porównania.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowe jest poprawne odczytanie danych z tabeli i wykonanie porównania dwóch konkretnych lat: 2011 oraz 2015. Sformułowanie "w 2015 roku w porównaniu do roku 2011 spadła ponad dwukrotnie" oznacza, że wartość w 2015 r. jest mniejsza niż połowa wartości z 2011 r. (czyli spadek jest większy niż 2 razy w ujęciu ilorazowym).

Nie trzeba liczyć dokładnych różnic ani procentów, ale trzeba rozumieć relację "razy". W praktyce sprawdza się to tak: odczytujesz wartość dla 2011 r., następnie dla 2015 r. i oceniasz, czy ta druga jest poniżej 50% pierwszej. Jeśli tak, teza o spadku ponad dwukrotnym jest uzasadniona.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "z każdym rokiem wzrasta." – ta odpowiedź wymagałaby, aby wartości w tabeli rosły rok po roku bez przerw. Wystarczy jeden rok ze spadkiem lub stabilizacją, aby ją wykluczyć.
  • "utrzymuje się mniej więcej na tym samym poziomie." – to sugeruje brak istotnych zmian w całym okresie. Spadek "ponad dwukrotny" między 2011 a 2015 przeczy stabilności.
  • "z każdym rokiem maleje." – podobnie jak przy wzroście, musiałby wystąpić nieprzerwany spadek rok do roku. Tymczasem pytanie dotyczy wprost relacji 2015 do 2011, a nie monotoniczności całej serii.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się zwroty typu "z każdym rokiem", zawsze sprawdź wszystkie lata w tabeli. Gdy pojawia się "w porównaniu do roku …", skup się na tych dwóch wskazanych latach i na relacji (połowa, dwa razy, itp.).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To oznacza, że wartość w roku późniejszym jest mniejsza niż połowa wartości z roku wcześniejszego. W praktyce: porównujesz 2015 do 2011 i sprawdzasz, czy wynik w 2015 r. jest < 50% wartości z 2011 r. To nie jest spadek "o dwa", tylko "ponad dwa razy".
Odczytaj wartość dla 2011 r., podziel ją w myślach przez 2 i porównaj z wartością dla 2015 r. Jeśli 2015 r. jest poniżej tej połowy, masz spadek "ponad dwukrotny". To prosta kontrola relacji, bez liczenia procentów.
Bo brzmi "ogólnie prawdopodobnie", ale jest bardzo silnym warunkiem: wzrost musi wystąpić w każdym kolejnym roku. Wystarczy jeden rok bez wzrostu (spadek lub ten sam poziom), aby ta odpowiedź była fałszywa. Zawsze sprawdzaj całą serię lat.
Wtedy kluczowe są dokładnie te dwa lata, a nie cała seria. Odczytujesz wskaźnik z 2011 r. i z 2015 r. i oceniasz relację (np. połowa, dwa razy). Trend "rok po roku" jest istotny tylko wtedy, gdy pytanie o niego pyta.
Zachorowalność to miara występowania zachorowań w danej populacji w określonym czasie. W chorobach zawodowych odnosi się do liczby przypadków wśród pracujących (np. w branży). W zadaniach egzaminacyjnych liczy się głównie poprawne porównywanie wartości z tabeli.
Pylica wiąże się z długotrwałym narażeniem na pyły (zwłaszcza respirabilne), które mogą występować w pracach górniczych. Dla BHP ważne są działania ograniczające narażenie: organizacja pracy, wentylacja, metody ograniczania pylenia, dobór ochron dróg oddechowych i monitoring środowiska.
Najczęstsze to: pomylenie wiersza/kolumny, przestawienie lat (odczyt 2015 jak 2011), skupienie się na jednym punkcie zamiast na relacji wskazanych lat oraz automatyczne wybieranie odpowiedzi o trendzie "z każdym rokiem". Pomaga zaznaczyć dwa lata i porównać tylko je.
Zwykle nie są wymagane pełne obliczenia, ale potrzebna jest prosta ocena relacji, np. czy jedna wartość jest mniejsza niż połowa drugiej. To bardziej umiejętność interpretacji danych niż rachunków. Warto jednak umieć szybko oszacować "połowę" wartości.
Zwrot "z każdym rokiem" oznacza monotoniczność: brak wyjątków w całym okresie. Gdy widzisz taką odpowiedź, od razu sprawdź kolejne lata w tabeli. Jeśli choć raz trend się zatrzymuje lub odwraca, odpowiedź odpada. To typowa pułapka językowa w testach.
Ćwicz odczyt tabel i wykresów: porównania lat, rozpoznawanie trendu, interpretację pojęć "ponad dwukrotnie", "mniej więcej", "z każdym rokiem". Dodatkowo powtórz podstawy chorób zawodowych i narażeń (pyły), aby rozumieć kontekst branżowy i nie zgadywać.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Na podstawie tabeli należy porównać wartość zachorowalności z 2011 r. i 2015 r.Jeżeli w 2015 r. wskaźnik jest mniejszy niż połowa wartości z 2011 r., oznacza to spadek "ponad dwukrotny"."

Materiały:

  • Podręczniki BHP omawiające choroby zawodowe i narażenia na pyły
  • Materiały dydaktyczne o interpretacji danych statystycznych (tabele/wykresy, procenty, relacje razy)
  • Opracowania dotyczące profilaktyki pylicy i ograniczania zapylenia w środowisku pracy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego