KWALIFIKACJA HAN1 + HAN2 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 44.
Na podstawie danych dotyczących sprzedaży w księgarni oceń, w którym dziale wystąpiło największe odchylenie wykonania od założonego planu.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi sprzedaży w księgarni, która jest częścią pytania egzaminacyjnego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Największe odchylenie wykonania od planu wyznacza się, licząc dla każdego działu różnicę wykonanie − plan (a następnie porównując wartości bezwzględne lub odchylenia procentowe – zgodnie z danymi w zestawieniu). Odpowiedź D wskazuje dział, dla którego ta różnica jest największa.

Pełne wyjaśnienie:

Aby ocenić, w którym dziale wystąpiło największe odchylenie wykonania od założonego planu, trzeba porównać plan i wykonanie dla każdego działu na tej samej miarze (np. w zł lub w sztukach).

Krok 1: policz odchylenie
Najczęściej przyjmuje się odchylenie wartościowe: odchylenie = wykonanie − plan. Wynik dodatni oznacza przewykonanie planu, a ujemny – niedowykonanie.

Krok 2: porównaj "największe" odchylenie
W praktyce "największe" rozumie się zwykle jako największe w sensie skali problemu/zmiany, czyli o największej wartości bezwzględnej: |wykonanie − plan|. Dzięki temu duże niedowykonanie i duże przewykonanie są porównywalne co do wielkości.

Krok 3: wybierz dział odpowiadający największej wartości
Po obliczeniu odchyleń dla wszystkich działów wskazujesz ten dział, dla którego odchylenie (np. |wykonanie − plan|) jest największe. W tym zadaniu dział spełniający ten warunek odpowiada opcji D.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • A – wskazuje dział, w którym odchylenie jest mniejsze niż w dziale z opcji D (częsty błąd: wybór działu z wysoką sprzedażą zamiast z dużą różnicą plan–wykonanie).
  • B – odpowiada działowi, gdzie różnica plan–wykonanie nie jest największa; błąd bywa skutkiem pomylenia znaku lub porównania bez modułu.
  • C – dotyczy działu z odchyleniem mniejszym niż maksymalne; częsta przyczyna to błędne przepisanie danych z tabeli/wykresu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy zadanie oczekuje odchylenia kwotowego czy procentowego. Jeśli działy mają różne skale planu, odchylenie procentowe może lepiej pokazać "największe" odchylenie względne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odchylenie to różnica między wynikiem rzeczywistym a planowanym, najczęściej liczona jako wykonanie − plan. Dodatnie oznacza przewykonanie, ujemne niedowykonanie. W zadaniach porównawczych często analizuje się też wartość bezwzględną |wykonanie − plan|.
Dla każdego działu weź dwie liczby z zestawienia: plan i wykonanie. Następnie policz wykonanie − plan. Zapisz wynik dla wszystkich działów w tej samej jednostce (np. zł). Na końcu porównaj odchylenia, aby wskazać największe.
Bo "największe odchylenie" bywa rozumiane jako największa skala zmiany, niezależnie od tego, czy to przewykonanie czy niedowykonanie. Wtedy stosuje się wartość bezwzględną. Bez modułu duże odchylenie ujemne mogłoby zostać błędnie uznane za "mniejsze".
Odchylenie procentowe liczysz jako (wykonanie − plan) / plan × 100%. Ta miara pokazuje odchylenie względne i ułatwia porównanie działów o różnych poziomach sprzedaży. Uważaj na dział z bardzo małym planem – procent może wtedy "rosnąć" skokowo.
Odchylenie kwotowe jest dobre, gdy interesuje Cię realna różnica w zł (np. wpływ na przychód). Odchylenie procentowe jest lepsze, gdy działy mają różne skale sprzedaży i chcesz ocenić, który dział najbardziej "odjechał" od planu względnie.
Najczęstsze błędy to: pomylenie kolejności (liczenie plan − wykonanie), nieuwzględnienie znaku, porównywanie samych wykonań zamiast różnic, pomyłki w odczycie kolumn oraz wybór działu z największą sprzedażą zamiast z największym odchyleniem.
Nie. Największa sprzedaż może mieć bardzo dobrze trafiony plan, więc odchylenie będzie małe. Odchylenie zależy od różnicy między planem a wykonaniem. Dlatego w zadaniu zawsze licz odchylenia dla każdego działu, a nie oceniaj po samych wynikach sprzedaży.
Stosuj prostą procedurę: dla każdego działu policz odchylenie i wpisz je w dodatkową kolumnę. Następnie zaznacz największą wartość (lub największą wartość bezwzględną). W arkuszu kalkulacyjnym pomaga funkcja MAX oraz ABS, ale na egzaminie wystarczy uporządkować wyniki.
Bo odchylenia wskazują miejsca wymagające decyzji: korekty cen, promocji, ekspozycji, zamówień lub pracy personelu. Dział z dużym niedowykonaniem może potrzebować wsparcia, a dział z dużym przewykonaniem – lepszego zatowarowania, by nie zabrakło towaru.
Ćwicz na krótkich tabelach: plan, wykonanie, odchylenie kwotowe i procentowe. Naucz się rozpoznawać, czy pytanie dotyczy "największego odchylenia" (często |wykonanie − plan|) czy "największego przewykonania" (największe dodatnie odchylenie). Sprawdzaj jednostki i znaki.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Odpowiedź D wskazuje dział, dla którego ta różnica jest największa."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw analizy sprzedaży i controllingu handlowego (dział: analiza odchyleń)
  • Materiały dydaktyczne o planowaniu i kontroli sprzedaży w handlu detalicznym
  • Zadania ćwiczeniowe z interpretacji tabel sprzedażowych (plan vs wykonanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego