W zadaniach geodezyjnych dotyczących profilu przewodu kanalizacyjnego szukana rzędna wysokościowa punktu końcowego wynika bezpośrednio z danych odczytanych ze szkicu (np. rzędna w punkcie początkowym, długość odcinka oraz spadek projektowy lub podana różnica wysokości).
Typowy schemat postępowania jest następujący:
- Krok 1: odczyt danych – ustal, jaka rzędna jest podana (czy jest to rzędna dna przewodu, osi, czy terenu) oraz w którą stronę przebiega spadek (czy przewód "opada" w kierunku punktu K, czy przeciwnie).
- Krok 2: obliczenie różnicy wysokości – gdy spadek podano w % lub ‰, przelicz go na ułamek dziesiętny, a następnie policz ΔH = i × L. Kluczowe jest, aby nie pomylić % z ‰ (to inna skala) i zachować jednostki w metrach.
- Krok 3: wyznaczenie rzędnej końcowej – do rzędnej punktu początkowego dodaj lub odejmij ΔH zgodnie z kierunkiem spadku. Jeśli przewód opada w stronę K, to rzędna w K będzie mniejsza; jeśli wznosi się – większa.
Dlaczego odpowiedź "203,50 m" jest poprawna? Ponieważ jest zgodna z wynikiem obliczeń rzędnej punktu K wykonanych na podstawie danych geometrycznych i wysokościowych przedstawionych na szkicu, z uwzględnieniem właściwego znaku zmiany wysokości.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "202,00 m" zwykle odpowiada błędowi znaku (odjęcie zamiast dodania lub odwrotnie) albo błędnemu przeliczeniu spadku na ułamek.
- "206,50 m" może wynikać z pomylenia spadku w ‰ z % lub nieuwzględnienia, że spadek dotyczy tylko jednego odcinka (a nie sumy kilku fragmentów).
- "208,00 m" najczęściej jest skutkiem użycia niewłaściwej rzędnej startowej (np. terenu zamiast dna przewodu) albo omyłkowego dodania kilku składowych z rysunku, które nie powinny być sumowane.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu ΔH wykonaj szybki test sensowności – przy typowych spadkach kanalizacji różnice wysokości na krótkich odcinkach nie są duże. Jeśli wynik "ucieka" o kilka metrów, to często jest to błąd jednostek (%/‰) lub długości.
