KWALIFIKACJA MEC8 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 10.
Na podstawie danych w tabeli dobierz wartość kąta wierzchołkowego wiertła z węglików spiekanych do wiercenia w stali hartowanej.
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą doboru kątów wierzchołkowych wierteł w kontekście wiercenia w różnych materiałach.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kąt wierzchołkowy wiertła dobiera się do materiału obrabianego i rodzaju narzędzia na podstawie tabel zaleceń.
W przypadku wiercenia w stali hartowanej wiertłem z węglików spiekanych tabela wskazuje większy kąt niż typowe 118°, aby zapewnić stabilniejszą pracę krawędzi. Dlatego właściwy wybór to 130°.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowe jest poprawne zidentyfikowanie, jaki parametr należy dobrać (kąt wierzchołkowy wiertła) oraz dla jakiej kombinacji warunków: wiertło z węglików spiekanych i materiał obrabiany – stal hartowana. W praktyce doboru narzędzi w zakładzie produkcyjnym nie dobiera się geometrii "na pamięć", tylko korzysta z tabel zaleceń (producenta narzędzia lub materiałów dydaktycznych), bo zalecenia zależą od wielu czynników.

Odpowiedź "130°" jest poprawna, ponieważ odpowiada wskazaniu tabelarycznemu dla wiercenia w stali hartowanej przy użyciu wiertła węglikowego. Taki dobór jest spójny z zasadą, że dla trudniejszych materiałów (o większej twardości) stosuje się geometrię zapewniającą stabilniejszą pracę krawędzi skrawającej i mniejsze ryzyko uszkodzeń ostrza.

Dlaczego pozostałe wartości nie pasują do tego doboru:

  • "118°" to wartość bardzo często spotykana jako ogólne rozwiązanie dla wierteł uniwersalnych, ale nie wynika automatycznie z warunku "stal hartowana + węgliki spiekane". W zadaniu trzeba kierować się tabelą, a nie typowym skojarzeniem.
  • "50°" jest skrajnie małą wartością jak na kąt wierzchołkowy wiertła do metalu; taki wybór zwykle wynika z pomylenia parametru (np. odczytania innego kąta lub innej części tabeli).
  • "140°" to wartość zbliżona do rozwiązań stosowanych w niektórych zastosowaniach specjalnych, ale w tym zadaniu nie jest wartością wskazaną przez tabelę dla podanych warunków. Częstym błędem jest wybór "największej liczby" w przekonaniu, że twardszy materiał zawsze wymaga maksymalnego kąta.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw odszukaj w tabeli właściwy wiersz (materiał: stal hartowana), potem właściwą kolumnę (narzędzie: węgliki spiekane), a dopiero na końcu odczytaj parametr oznaczony jako kąt wierzchołkowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kąt wierzchołkowy to kąt na czubku wiertła, który wpływa na sposób skrawania i obciążenie krawędzi. Stosuje się go przy doborze geometrii wiertła do materiału (np. stal, żeliwo, tworzywa) oraz do rodzaju narzędzia (HSS, węglik). Dobiera się go najczęściej z tabel zaleceń.
Najpewniej przez odczyt z tabel doboru: wybierasz materiał (stal hartowana) i typ wiertła (np. węglik spiekany), a następnie odczytujesz zalecany kąt wierzchołkowy. Nie należy opierać się na "typowych" wartościach, bo dla materiałów hartowanych zalecenia są inne niż dla stali zwykłych.
118° jest często kojarzone z wierceniem ogólnym, ale twarde materiały stawiają inne wymagania krawędzi skrawającej. W praktyce producent narzędzia może zalecać inną geometrię, aby zwiększyć stabilność skrawania i ograniczyć wykruszenia. Dlatego na egzaminie kluczowy jest odczyt z tabeli.
Typowe pomyłki to: wybranie złej kolumny (np. HSS zamiast węglika), odczyt wartości z innego wiersza materiału (np. stal konstrukcyjna zamiast hartowanej), pomylenie kąta wierzchołkowego z innym parametrem oraz nieuwaga przy jednostkach lub oznaczeniach. Pomaga zaznaczenie ścieżki: wiersz → kolumna → komórka.
Nie zawsze "zawsze", ale bardzo często zalecenia geometrii różnią się, bo węglik spiekany ma inną odporność na temperaturę i inne zachowanie krawędzi niż stal szybkotnąca. Na egzaminie nie zakładaj automatycznie jednej wartości: kieruj się tabelą doboru dla konkretnego narzędzia i materiału.
To wartość kąta wierzchołkowego (na czubku wiertła), wyrażona w stopniach. W praktyce wpływa na kształt wierzchołka i sposób wchodzenia w materiał. W zadaniach egzaminacyjnych taka wartość zwykle pochodzi bezpośrednio z tabeli doboru, a nie z obliczeń.
Tabelę stosuje się zawsze, gdy materiał lub warunki są wymagające (np. stal hartowana) albo gdy narzędzie jest specjalistyczne (np. węglik). Tabele producentów i materiały technologiczne uwzględniają doświadczenie i typowe zakresy zastosowań. Na egzaminie tabela eliminuje zgadywanie i zapewnia jednoznaczną odpowiedź.
Decyduje nazwa parametru w treści: "kąt wierzchołkowy" odnosi się do wierzchołka wiertła. Jeśli w tabeli jest kilka kątów, trzeba sprawdzić podpisy kolumn/wierszy. Częsty błąd to odczyt kąta przyłożenia lub natarcia, bo też jest podawany w stopniach.
Ponieważ tabele doboru często rozdzielają zalecenia dla różnych materiałów narzędzia. Węglik spiekany ma inne właściwości niż HSS, więc może mieć inne rekomendacje geometrii dla tego samego materiału obrabianego. W zadaniu ta informacja zawęża właściwą kolumnę tabeli.
Ćwicz pracę z tabelami: szybkie odnajdywanie wiersza materiału i kolumny narzędzia, rozumienie nazw parametrów oraz rozróżnianie geometrii wiertła. Warto też zapamiętać typowe "pułapki" (np. automatyczny wybór 118°). Na egzaminie czytaj podpisy tabel i oznaczenia bardzo uważnie.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Dlatego właściwy wybór to 130°."

Materiały:

  • Podręczniki z technologii maszyn/obróbki skrawaniem (dział: wiercenie i geometria wiertła)
  • Katalogi producentów narzędzi skrawających (tabele doboru geometrii dla grup materiałów)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji MEC.3 dotyczące doboru narzędzi i parametrów obróbki

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego