KWALIFIKACJA EKA4 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 31.
Na podstawie danych zamieszczonych w tabeli można obliczyć wskaźniki
Ilustracja przedstawia tabelę, która ukazuje dane dotyczące zatrudnienia pracowników w przedsiębiorstwie w latach 2000-2007.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wskaźniki dynamiki zatrudnienia można wyznaczyć wtedy, gdy tabela zawiera poziom zatrudnienia w co najmniej dwóch okresach (np. lata/kwartały). Pozwala to obliczyć tempo zmian lub indeksy. Wskaźniki struktury wymagają podziału na grupy, a "natężenie" i "dyspersja" odnoszą się do innych typów analiz danych.

Pełne wyjaśnienie:

Wskaźniki, które można obliczyć "na podstawie danych zamieszczonych w tabeli", zależą od tego, jakie zmienne i jaki układ danych pokazuje tabela. Jeżeli tabela przedstawia liczbę zatrudnionych w kolejnych okresach (np. rok 1 i rok 2), to naturalnie umożliwia policzenie wskaźników dynamiki zatrudnienia, czyli miar opisujących zmianę w czasie.

W praktyce wskaźniki dynamiki odpowiadają na pytania: "o ile wzrosło/spadło zatrudnienie?" oraz "jakie jest tempo zmiany w porównaniu do okresu poprzedniego lub bazowego?". Do ich wyznaczenia wystarczy znajomość wartości zatrudnienia w dwóch (lub więcej) momentach czasu.

  • Odpowiedź "struktury zatrudnienia" byłaby właściwa, gdyby tabela dzieliła zatrudnienie na kategorie (np. działy, stanowiska, płeć, formy umów) i zawierała sumę, aby policzyć udziały procentowe części w całości. Bez takiego przekroju nie da się rzetelnie wyznaczyć struktury.
  • Odpowiedź "natężenia zatrudnienia" sugeruje wskaźnik typu "zatrudnienie na jednostkę" (np. na 1000 mieszkańców, na 1 mln zł sprzedaży, na hektar). Do tego potrzebny jest dodatkowy mianownik (populacja, produkcja, powierzchnia), którego sama tabela o liczbie pracowników może nie zawierać.
  • Odpowiedź "dyspersji zatrudnienia" dotyczy zróżnicowania/rozproszenia (wariancja, odchylenie standardowe) i wymaga szeregu obserwacji w wielu jednostkach lub okresach oraz sensownej interpretacji zmienności. Typowe tabelki egzaminacyjne o poziomie zatrudnienia zwykle służą do analizy trendu, nie do miar rozproszenia.

Dlatego, gdy z tabeli da się porównać zatrudnienie między okresami, poprawnym wyborem są wskaźniki dynamiki zatrudnienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To miary pokazujące zmianę liczby zatrudnionych w czasie, np. w porównaniu do roku poprzedniego lub roku bazowego. Najczęściej mają postać indeksu (iloraz) lub tempa zmian wyrażonego w procentach, dzięki czemu łatwo ocenić wzrost lub spadek zatrudnienia.
Wystarczą dane o liczbie zatrudnionych z co najmniej dwóch okresów (np. dwóch lat, dwóch kwartałów). Mając wartości "było" i "jest", można wyznaczyć tempo zmian lub indeksy. Im więcej okresów w tabeli, tym pełniejsza analiza trendu.
Struktura oznacza udziały części w całości (np. udział działów lub stanowisk w całym zatrudnieniu). Jeśli tabela nie ma podziału na kategorie albo nie pokazuje sumy, nie da się wyliczyć udziałów procentowych. Sama liczba zatrudnionych w czasie zwykle nie wystarcza.
To procentowy (lub ułamkowy) udział danej grupy pracowników w całym zatrudnieniu, np. udział pracowników produkcyjnych, administracji albo określonej formy umowy. Taki wskaźnik opisuje skład zatrudnienia, a nie zmianę w czasie.
Sprawdź układ tabeli: jeśli są okresy czasu (lata, miesiące) i ta sama cecha w kolejnych okresach, zwykle chodzi o dynamikę. Jeśli są kategorie (działy, grupy, stanowiska) składające się na całość, zwykle chodzi o strukturę (udziały).
Nie. Dynamika opisuje zmianę w czasie, a natężenie zwykle oznacza relację "na jednostkę" (np. pracownicy na 1000 mieszkańców, na 1 mln zł przychodu). Do natężenia potrzebujesz dodatkowego mianownika, którego w tabeli o samym zatrudnieniu może nie być.
Miary dyspersji (np. odchylenie standardowe) stosuje się, gdy chcesz ocenić zróżnicowanie wartości zatrudnienia w wielu jednostkach (np. oddziały firmy) albo w długim szeregu czasowym. Nie każda tabela egzaminacyjna ma do tego odpowiedni zestaw obserwacji.
Najczęściej uczniowie wybierają wskaźnik "z przyzwyczajenia", nie analizując, jakie dane są w tabeli. Inny błąd to mylenie pojęć: uznanie struktury za dynamikę lub traktowanie natężenia jak zwykłej zmiany w czasie. Pomaga prosta kontrola: co jest w wierszach i kolumnach tabeli?
Ćwicz rozpoznawanie typu danych: czas, kategorie, mianownik "na jednostkę". Następnie dobieraj właściwy wskaźnik (dynamika/struktura/natężenie). Dobrą praktyką jest też zapisanie, co ma znaczyć wynik (wzrost o X% lub udział Y%). To ogranicza wybory "na ślepo".
Zadaj sobie pytanie: czy mam dwie porównywalne wartości tej samej cechy w dwóch okresach (np. zatrudnienie w 2023 i 2024)? Jeśli tak, możesz policzyć dynamikę jako iloraz lub procentową zmianę. Jeśli tabela pokazuje tylko jedną wartość bez porównania, dynamiki nie wyznaczysz.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Wskaźniki dynamiki zatrudnienia można wyznaczyć wtedy, gdy tabela zawiera poziom zatrudnienia w co najmniej dwóch okresach (np. lata/kwartały)."

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium ze statystyki ekonomicznej (dział: wskaźniki dynamiki i indeksy)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji technik ekonomista z zakresu analizy wskaźnikowej
  • Ćwiczenia w Excelu: obliczanie indeksów jednopodstawowych i łańcuchowych dla danych kadrowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego