KWALIFIKACJA HGT12 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 31.
Na podstawie danych zamieszczonych w tabeli, oblicz wysokość marż gastronomicznych stosowanych dla wyszczególnionych potraw i napoju w pizzerii Trivento.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi kosztów surowca i cen gastronomicznych netto w pizzerii Trivento.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Marżę gastronomiczną metodą "od stu" liczy się od kosztu surowca:
((cena netto − koszt) / koszt) × 100%. Dla pizzy: (8−4)/4=100%, dla sałatek: (15−6)/6=150%, dla kawy: (9−3)/3=200%. Wyniki odpowiadają wskazanej odpowiedzi.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z kalkulacji gastronomicznej "marża gastronomiczna" bywa rozumiana jako narzut liczony od kosztu surowca, czyli tzw. metoda "od stu". Oznacza ona, o ile procent cena sprzedaży (tu: cena gastronomiczna netto) przewyższa koszt surowców użytych do przygotowania 1 porcji.

Stosujemy wzór:

Marża % = ((Cena netto − Koszt surowca) / Koszt surowca) × 100%

Pizza: koszt 4,00 zł, cena 8,00 zł.
Różnica: 8,00 − 4,00 = 4,00.
Dzielimy przez koszt: 4,00 / 4,00 = 1,00.
Po przemnożeniu przez 100% otrzymujemy 100%.

Sałatki: koszt 6,00 zł, cena 15,00 zł.
Różnica: 15,00 − 6,00 = 9,00.
Dzielimy przez koszt: 9,00 / 6,00 = 1,5.
Po przemnożeniu przez 100% otrzymujemy 150%.

Kawa: koszt 3,00 zł, cena 9,00 zł.
Różnica: 9,00 − 3,00 = 6,00.
Dzielimy przez koszt: 6,00 / 3,00 = 2,0.
Po przemnożeniu przez 100% otrzymujemy 200%.

Pozostałe propozycje odpowiedzi są błędne, bo nie wynikają z podstawienia danych z tabeli do powyższego wzoru. Typowe przyczyny takich wyników to: policzenie procentu od złej podstawy (np. od ceny zamiast od kosztu), pomylenie metody "od stu" z "w stu" albo błąd rachunkowy w różnicy cena−koszt. W praktyce gastronomicznej wyższe marże procentowe na napojach (np. kawa) są częste, ponieważ ich koszt surowca jest relatywnie niski w porównaniu z ceną sprzedaży.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To narzut liczony od kosztu surowca. Pokazuje, o ile procent cena sprzedaży przewyższa koszt produktu. Liczy się ją wzorem: ((cena netto − koszt surowca) / koszt surowca) × 100%. Jest często stosowana w kalkulacji menu.
Weź dla każdej pozycji koszt surowca i cenę netto, policz różnicę (cena − koszt), podziel przez koszt surowca i pomnóż przez 100%. Wynik to marża procentowa "od stu". Uważaj, by dzielić przez koszt, a nie przez cenę.
Bo w praktyce łatwo porównać, ile "zarabia" się ponad koszt surowca: koszt jest punktem odniesienia. Taki zapis jest intuicyjny w planowaniu cen i kontroli food cost. Trzeba jednak pamiętać, że istnieje też metoda "w stu".
"Od stu" odnosi zysk do kosztu (dzielisz przez koszt surowca). "W stu" odnosi zysk do ceny (dzielisz przez cenę sprzedaży). Te metody dają inne wartości procentowe, dlatego na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie, której użyć.
W tym typie zadań korzysta się z wartości podanych w tabeli. Jeśli jest wskazane "cena gastronomiczna netto", liczysz na netto. Gdyby była cena brutto, należałoby zachować spójność (koszty i ceny w tej samej "bazie" podatkowej).
Napoje (np. kawa) zwykle mają niski koszt surowca w porównaniu z ceną sprzedaży, więc procentowo łatwo uzyskać wysoką marżę. Dania główne, jak pizza, mają większy udział surowców w cenie i często niższą marżę, by przyciągać klientów.
Najczęściej: dzielenie przez cenę zamiast przez koszt, pomylenie kolejności (koszt − cena), brak mnożenia przez 100%, oraz podstawienie wartości z innego wiersza tabeli. Pomaga zapisać wzór i kontrolnie sprawdzić, czy wynik jest logicznie dodatni.
Jeśli cena równa się kosztowi, marża "od stu" powinna wyjść 0%. Jeśli cena jest dwa razy większa od kosztu, marża powinna wyjść 100%. Takie "kotwice" pomagają wychwycić pomyłkę w podstawie dzielenia lub w obliczeniach.
Gdy cena jest trzykrotnością kosztu surowca. Przykład: koszt 3 zł, cena 9 zł. Wtedy (9−3)/3 = 2, czyli 200%. W gastronomii to częsty poziom dla pozycji o małych kosztach jednostkowych, np. napojów gorących.
Utrwal wzory na "od stu" i "w stu", przećwicz kilka tabel koszt–cena, a wyniki kontroluj prostymi porównaniami (cena jako wielokrotność kosztu). Dobrą praktyką jest zapisywanie działań w 2–3 krokach, by uniknąć błędów podstawienia.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Marżę gastronomiczną metodą "od stu" liczy się od kosztu surowca: ((cena netto − koszt) / koszt) × 100%."

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (podręczniki/notesy do kwalifikacji z kalkulacji gastronomicznej oraz zadania CKE).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z kalkulacji gastronomicznej (marża, narzut, food cost)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z obliczeń w gastronomii (koszt surowca, cena, marża)
  • Notatki własne: tabela porównawcza "marża od stu" vs "marża w stu" z przykładami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego