KWALIFIKACJA HGT2 + HGT12 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 27.
Na podstawie danych zamieszczonych w tabeli określ, ile karotenu dostarczy 150 g surówki sporządzonej z takich samych ilości marchwi, jabłka i pomarańczy.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi zawartości karotenu (prowitaminy A) w różnych surowcach spożywczych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
150 g surówki z równych części trzech składników oznacza po 50 g marchwi, jabłka i pomarańczy.
Przelicz wartości z tabeli podane na 100 g na 50 g: marchew 450 µg, pomarańcze 60 µg, jabłka 12 µg. Po zsumowaniu otrzymujesz 522 µg karotenu w porcji 150 g.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu korzystasz z tabeli, w której zawartość karotenu (prowitaminy A) podano w µg na 100 g surowca. To kluczowe, bo porcja surówki ma 150 g, a składniki są w równych ilościach.

Krok 1: wyznacz masę każdego składnika.
Skoro surówka ma 150 g i składa się z trzech surowców w równych częściach, to każdy stanowi 1/3 porcji:
150 g ÷ 3 = 50 g marchwi, 50 g jabłka i 50 g pomarańczy.

Krok 2: przelicz wartości z 100 g na 50 g.
Najwygodniej zauważyć, że 50 g to połowa 100 g, więc wynik będzie połową wartości z tabeli:

  • Marchew: 900 µg/100 g → dla 50 g: 900 × 0,5 = 450 µg.
  • Pomarańcze: 120 µg/100 g → dla 50 g: 120 × 0,5 = 60 µg.
  • Jabłka: 24 µg/100 g → dla 50 g: 24 × 0,5 = 12 µg.

Krok 3: zsumuj wkład wszystkich składników.
450 µg + 60 µg + 12 µg = 522 µg. Tyle karotenu dostarczy porcja 150 g surówki.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 348 µg zwykle wynika z błędnego przeliczenia porcji lub nieuwzględnienia jednego składnika.
  • 1044 µg to typowy efekt podwojenia wyniku (np. pomylenia 50 g z 100 g albo dodania składników dla 100 g zamiast dla 50 g).
  • 1566 µg często pojawia się, gdy ktoś policzy 522 µg dla 150 g, a potem jeszcze raz przemnoży przez 3, mimo że 150 g to już cała porcja.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj dwie rzeczy: (1) czy wartości są "na 100 g", (2) jaka jest rzeczywista masa składnika w potrawie. To eliminuje większość błędów rachunkowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw przelicz masę porcji na ułamek 100 g, np. 50 g to 0,5×100 g. Potem pomnóż wartość z tabeli przez ten ułamek. Na końcu zsumuj wkład wszystkich składników w potrawie. Zawsze pilnuj jednostek (µg).
Oznacza to równe części masy każdego składnika w gotowej porcji. Jeśli porcja ma 150 g i są 3 składniki, to każdy ma 150/3 = 50 g. Nie chodzi o "podobne" ilości ani o dowolne proporcje, tylko o identyczną masę.
Bo tabela jest podana na 100 g, a 50 g to dokładnie połowa 100 g. Skoro zależność jest proporcjonalna, to w połowie masy jest połowa ilości karotenu. To szybka metoda, ale działa tylko wtedy, gdy porcja jest prostym ułamkiem 100 g.
Najczęściej: (1) przepisanie wartości "na 100 g" bez przeliczenia na masę porcji, (2) zła interpretacja "równych części", (3) pomylenie jednostek µg i mg, (4) błąd w dzieleniu masy całkowitej na składniki, (5) brak sumowania wszystkich składników.
W tym typie zadania nie – wartości są podane w tabeli, więc sprawdzana jest umiejętność czytania danych i przeliczeń. W praktyce warto jednak kojarzyć, że marchew ma dużo karotenu, bo pomaga to kontrolować, czy wynik jest "w rozsądnym zakresie".
Karoten to barwnik roślinny z grupy karotenoidów, występujący m.in. w pomarańczowych warzywach i owocach. Jest nazywany prowitaminą A, bo organizm może przekształcać go w witaminę A, ważną m.in. dla wzroku i odporności.
Porównaj wkład składników: marchew ma zdecydowanie najwyższą wartość, więc wynik powinien być zdominowany przez marchew i być bliski połowie wartości dla 100 g marchwi (czyli ok. 450 µg) plus niewielkie dodatki. Jeśli wychodzi kilka tysięcy lub kilkadziesiąt µg, to sygnał błędu.
Użyj proporcji: wartość dla porcji = wartość z tabeli × (masa porcji / 100 g). Dla 30 g mnożysz przez 0,30, a dla 75 g przez 0,75. Potem dodajesz wyniki dla wszystkich składników potrawy. To uniwersalna metoda na każde gramy.
Tak, ale dopiero po sprowadzeniu wszystkiego do tej samej podstawy porcji i jednostki. Najpierw obliczasz µg karotenu dla rzeczywistej masy każdego składnika, a dopiero potem sumujesz. Nie wolno dodawać wartości "na 100 g", jeśli masy składników w potrawie są inne.
Sprawdza przede wszystkim: czytanie tabel wartości odżywczej, przeliczanie na porcję, rozumienie proporcji w recepturze oraz kontrolę jednostek. To potrzebne w praktyce przy układaniu jadłospisów, bilansowaniu diet i ocenie, czy posiłek dostarcza odpowiednich składników (np. prowitaminy A).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "150 g surówki z równych części trzech składników oznacza po 50 g marchwi, jabłka i pomarańczy.Przelicz wartości z tabeli podane na 100 g na 50 g: marchew 450 µg, pomarańcze 60 µg, jabłka 12 µg."

Źródła:

  • Ilustracja/tabela do zadania egzaminacyjnego: "Nazwa surowca" oraz "Ilość µg karotenu (prowitaminy A) w 100 g surowca": marchew 900, pomarańcze 120, jabłka 24 (opis ilustracji w danych zadania).
  • NIH Office of Dietary Supplements, Vitamin A Fact Sheet for Consumers (rola witaminy A i prowitaminy A/karotenoidów), https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminA-Consumer/ (dostęp: 2026-02-27).

Materiały:

  • Tabele wartości odżywczej żywności (opracowania żywieniowe używane w dydaktyce gastronomicznej)
  • Zadania rachunkowe z technologii gastronomicznej: przeliczenia na porcje i masy
  • Notatki z jednostek i przedrostków SI (µg, mg) oraz ich interpretacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego