KWALIFIKACJA HGT2 + HGT12 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 28.
Ile witaminy C dostarczy organizmowi spożycie 1 porcji koktajlu z jogurtu i czarnej porzeczki?
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą wartości odżywczych koktajlu z jogurtu i czarnej porzeczki, co jest związane z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zawartość witaminy C w porcji liczy się proporcją: (masa składnika/100 g) × wit. C w 100 g.
Jogurt 200 g przy 1,0 mg/100 g dostarcza 2,0 mg, a czarna porzeczka 50 g przy 183 mg/100 g dostarcza 91,5 mg. Cukier nie wnosi witaminy C. Razem daje to 93,5 mg.

Pełne wyjaśnienie:

Aby obliczyć, ile witaminy C dostarcza 1 porcja koktajlu, trzeba oprzeć się na danych z tabeli: dla każdego składnika podano masę w porcji (w gramach) oraz zawartość witaminy C w 100 g produktu (w mg).

Krok 1. Przeliczenie jogurtu na porcję
W tabeli jogurt ma 1,0 mg witaminy C na 100 g, a w porcji jest 200 g. Liczymy proporcjonalnie: 200 g to 2 × 100 g, więc witamina C z jogurtu wynosi 2 × 1,0 mg = 2,0 mg.

Krok 2. Przeliczenie czarnej porzeczki na porcję
Czarna porzeczka ma 183 mg/100 g, a w porcji jest 50 g, czyli połowa 100 g. Zatem 0,5 × 183 mg = 91,5 mg.

Krok 3. Cukier
W tabeli dla cukru w kolumnie witaminy C są myślniki, co w praktyce oznacza brak/nieistotną ilość witaminy C, więc do sumy przyjmujemy 0 mg.

Krok 4. Suma dla porcji
Dodajemy wkład ze wszystkich składników: 2,0 mg + 91,5 mg + 0 mg = 93,5 mg. Tyle witaminy C dostarcza 1 porcja koktajlu.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • 91,5 mg to wynik policzony tylko dla czarnej porzeczki. To typowy błąd pominięcia składnika o małej, ale niezerowej zawartości (jogurt).
  • 184 mg to efekt przyjęcia wartości "na 100 g" owoców jako "na porcję" (bez przeliczenia 50 g), ewentualnie niepoprawnego zsumowania wartości z tabeli.
  • 183 mg to najczęściej błąd polegający na przepisaniu liczby z tabeli (witamina C w 100 g porzeczki) bez uwzględnienia, że w porcji jest 50 g, a nie 100 g.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze licz osobno każdy składnik, zapisuj jednostki (mg, g) i dopiero na końcu sumuj. To ogranicza ryzyko pomyłek w proporcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj proporcji: (masa składnika w porcji / 100 g) × zawartość w 100 g. Zrób to osobno dla każdego składnika potrawy, a potem zsumuj wyniki. To standardowa metoda liczenia wartości odżywczej receptury.
Bo każdy składnik ma inną zawartość witaminy C na 100 g i inną masę w porcji. Jeśli policzysz tylko jeden składnik, pominiesz część witaminy C (nawet jeśli jest mała). Dopiero suma wkładów daje wynik dla całej porcji.
To informacja, że w 100 g czarnej porzeczki znajduje się 183 mg witaminy C. Gdy w porcji jest inna masa (np. 50 g), musisz przeliczyć wynik proporcjonalnie, a nie przepisywać liczby z tabeli.
Tylko wtedy, gdy w porcji byłoby dokładnie 100 g czarnej porzeczki (i nie dodawano innych źródeł witaminy C). Jeśli porcja ma 50 g owoców, to 183 mg dotyczy 100 g i wymaga przeliczenia na połowę porcji.
W typowych tabelach żywieniowych cukier ma 0 mg witaminy C. W zadaniu jest to pokazane myślnikami w kolumnie witaminy C. Dlatego cukier nie zwiększa wyniku, a jego masy nie dolicza się do witaminy C.
Najczęstsze są: brak przeliczenia z 100 g na porcję, pominięcie jednego składnika, błędne użycie proporcji (np. dzielenie zamiast mnożenia), oraz przepisanie liczby z tabeli bez sprawdzenia masy porcji. Pomaga zapis kroków i jednostek.
Możesz zrobić kontrolę: 50 g to połowa 100 g, więc wynik z owoców powinien być około połowy wartości z tabeli. Jeśli w tabeli jest 183 mg/100 g, to oczekujesz ~91,5 mg z 50 g. Wynik 183 mg wskazuje brak przeliczenia.
Bo porcja potrawy to mieszanina składników, a każdy wnosi część witaminy C. Wartość dla porcji to suma wkładów wszystkich składników (po przeliczeniu na ich masy). To podejście stosuje się przy analizie receptur i jadłospisów.
200 g to 2 × 100 g. W praktyce: mnożysz wartość z tabeli przez 2. Np. 1,0 mg/100 g przy 200 g daje 2,0 mg. Analogicznie 300 g to 3×, a 50 g to 0,5× wartości z tabeli.
Ćwicz na krótkich recepturach: odczyt z tabeli, przeliczenie na porcję, sumowanie. Rób zawsze ten sam schemat kroków i zapisuj jednostki. Warto też trenować "kontrolę sensu" (czy wynik rośnie/maleje zgodnie z masą porcji).
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Zawartość witaminy C w porcji liczy się proporcją: (masa składnika/100 g) × wit."

Źródła:

  • USDA FoodData Central – Blackcurrants, raw (wartość witaminy C na 100 g), https://fdc.nal.usda.gov/ (wyszukiwanie produktu: blackcurrants, raw) – dostęp 2026-02-28
  • Kunachowicz H. i in., "Tabele składu i wartości odżywczej żywności" (PZWL) – hasła dotyczące zawartości witaminy C w: porzeczce czarnej oraz jogurcie naturalnym

Materiały:

  • Tabele składu i wartości odżywczej żywności (hasła: czarna porzeczka, jogurt naturalny)
  • Ćwiczenia z obliczania wartości odżywczej potraw na podstawie receptury (arkusze z tabelami na 100 g)
  • Materiały dydaktyczne z dietetyki/żywienia dotyczące przeliczania na porcję i bilansowania jadłospisu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego