KWALIFIKACJA BUD20 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 29.
Na podstawie danych zawartych w tabeli, oblicz pojemność wodną rur centralnego ogrzewania o średnicy 20 mm.
Ilustracja przedstawia tabelę, która jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją zawodową TECHNIK
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pojemność wodną rury liczy się jako objętość walca:
V = (π·d2/4)·L, gdzie d to średnica wewnętrzna, a L to łączna długość rur z tabeli. Po zsumowaniu L i przeliczeniu jednostek (mm→m oraz m3→dm3) otrzymuje się 4,02 dm3.

Pełne wyjaśnienie:

Pojemność wodna przewodu (objętość wody mieszczącej się w rurze) wynika z geometrii: rura o stałej średnicy ma objętość taką jak walec. Dlatego podstawowy wzór to:

V = A · L, gdzie A to pole przekroju poprzecznego rury, a L to jej łączna długość.

Pole przekroju kołowego liczymy ze wzoru:

A = π · d2 / 4

W tym zadaniu kluczowe jest, aby:

  • z tabeli odczytać i zsumować długości wszystkich odcinków rur o średnicy 20 mm (otrzymując jedną łączną wartość L),
  • ustalić, czy podana średnica 20 mm jest tą, którą należy podstawić do wzoru (w praktyce obliczenia pojemności wodnej wykonuje się dla średnicy wewnętrznej, bo ona wyznacza rzeczywistą przestrzeń na wodę),
  • zachować poprawne jednostki: jeśli d jest w mm, trzeba zamienić na metry (m), a wynik objętości zwykle wychodzi w m3.

Na końcu wykonuje się przeliczenie jednostek objętości: 1 m3 = 1000 dm3 (czyli 1000 litrów). Po wykonaniu obliczeń na podstawie danych z tabeli otrzymuje się wartość 4,02 dm3.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Zwykle wynikają z typowych pomyłek:

  • 5,21 dm3 i 5,35 dm3 mogą pochodzić z przyjęcia innej średnicy (np. zewnętrznej) albo z błędu w sumowaniu długości L.
  • 18,18 dm3 to typowy efekt błędu jednostek (np. podstawienie mm bez konwersji lub nieprawidłowe przeliczenie m3 na dm3), co mocno zawyża wynik.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zrób kontrolę rzędu wielkości, np. ile dm3 przypada na metr rury o tej średnicy, aby szybko wychwycić wynik nierealny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pojemność wodna to objętość wody w rurze. Liczy się jak dla walca: V = (π·d²/4)·L, gdzie d to średnica wewnętrzna, a L to łączna długość odcinków. Na końcu przelicz jednostki, np. m³ na dm³ (1 m³ = 1000 dm³).
Objętość wody wyznacza przestrzeń przepływu, czyli światło rury. Średnica zewnętrzna obejmuje ściankę i nie opisuje miejsca na wodę, więc prowadzi do zawyżenia pojemności. Jeśli w tabeli podano tylko średnicę nominalną, trzeba sprawdzić, jaka średnica wewnętrzna z niej wynika.
Najbezpieczniej liczyć w układzie SI: d w metrach, L w metrach, wtedy V wyjdzie w m³. Potem przelicz na dm³ lub litry: 1 m³ = 1000 dm³ = 1000 l. Unikaj podstawiania mm bez konwersji, bo daje to błędny rząd wielkości.
Należy zsumować długości wszystkich odcinków o danej średnicy, uzyskując jedną łączną długość L. Dopiero tę wartość podstawia się do wzoru na objętość. Typowy błąd to policzenie tylko jednego odcinka albo pominięcie fragmentów instalacji o tej samej średnicy.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: policz orientacyjnie objętość na 1 metr rury i pomnóż przez długość. Jeśli wynik jest wielokrotnie większy niż "kilka litrów" dla typowych średnic i długości w instalacji c.o., to najczęściej oznacza błąd w jednostkach lub w przyjętej średnicy.
W instalacjach sanitarnych często używa się litrów, a 1 dm³ to dokładnie 1 litr. Dlatego wynik w dm³ można od razu interpretować jako litry zładu wody w danym odcinku rur. Uwaga: nie myl tego z m³, bo 1 m³ to aż 1000 litrów.
Najczęstszy błąd to pomnożenie przez 100 zamiast przez 1000 lub traktowanie dm³ jak cm³. Poprawnie: 1 m = 10 dm, więc 1 m³ = 10³ dm³ = 1000 dm³. Warto zapamiętać też praktycznie: 1 m³ to 1000 litrów.
Jest potrzebna m.in. do oceny objętości zładu, doboru naczynia wzbiorczego, szacowania ilości wody do napełnienia i płukania oraz do obliczeń związanych z dodatkami (inhibitory, środki chemiczne). Pomaga też planować odpowietrzanie i próby szczelności.
Dzielisz instalację na grupy średnic. Dla każdej średnicy osobno sumujesz długości L, liczysz V ze wzoru walca, a potem sumujesz objętości wszystkich grup. To częsty typ zadania na egzaminach: sprawdzana jest zarówno geometria, jak i umiejętność pracy z tabelą.
Tak, w praktyce spotyka się średnice nominalne (DN) lub oznaczenia systemowe. Żeby policzyć pojemność wodną, trzeba znać średnicę wewnętrzną wynikającą z grubości ścianki i typu rury. Jeśli tabela w zadaniu podaje gotową średnicę do obliczeń, należy użyć właśnie tej wartości.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 27% zdających egzamin. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Pojemność wodną rury liczy się jako objętość walca:V = (π·d2/4)·L, gdzie d to średnica wewnętrzna, a L to łączna długość rur z tabeli."

Źródła:

  • Wikipedia: "Walec (bryła geometryczna)" – wzory na objętość i pole podstawy, https://pl.wikipedia.org/wiki/Walec_(bry%C5%82a) (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia: "Pole koła" – wzór A=πr² i zależność od średnicy, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pole_ko%C5%82a (dostęp: 2026-02-18)
  • Engineering ToolBox: "Volume of Water in Pipes" (zależność objętości od średnicy i długości oraz jednostki), https://www.engineeringtoolbox.com/water-volume-pipes-d_820.html (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw instalacji sanitarnych (dział: instalacje c.o. i obliczenia objętości zładu)
  • Materiały producentów rur i kształtek z tabelami średnic wewnętrznych i pojemności na metr
  • Zadania rachunkowe z geometrii stosowanej w instalacjach (pole koła, objętość walca, konwersje jednostek)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego