KWALIFIKACJA HGT12 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 5.
Na podstawie danych zawartych w tabeli, oblicz średnią ważoną rację dla mieszkańców internatu, w której 40% stanowią dziewczęta, a chłopcy 60%.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi racji pokarmowych dla produktów zbożowych, skierowaną do grupy ludności w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnia ważona dla internatu to suma racji dla dziewcząt i chłopców pomnożonych przez ich udziały: 0,40·(racja dla dziewcząt) + 0,60·(racja dla chłopców). Następnie wynik podaje się w gramach, zgodnie z danymi z tabeli i wymaganym zaokrągleniem.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie dotyczy obliczenia średniej ważonej racji (w gramach) dla całej populacji mieszkańców internatu, gdy internat tworzą dwie grupy o różnych udziałach: 40% dziewcząt i 60% chłopców. Ponieważ racje dla tych grup (odczytane z tabeli) mogą być różne, nie wolno liczyć zwykłej średniej arytmetycznej "po równo".

Postępuj według schematu:

  • Odczytaj z tabeli wartość racji dla dziewcząt (w g) oraz wartość racji dla chłopców (w g).
  • Zamień udziały procentowe na ułamki dziesiętne: 40% = 0,40 oraz 60% = 0,60.
  • Policz średnią ważoną: R = 0,40·Rdz + 0,60·Rch.
  • Jeśli trzeba, dopiero na końcu wykonaj zaokrąglenie do gramów.

Odpowiedź 344 g jest poprawna, jeżeli wynika z podstawienia właściwych wartości z tabeli do wzoru średniej ważonej oraz zachowania prawidłowych wag 0,40 i 0,60.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 335 g – typowo wynika z błędu rachunkowego lub zbyt wczesnego zaokrąglenia, ewentualnie z użycia niewłaściwej wartości z tabeli.
  • 228 g – zwykle wskazuje na pomylenie kolumn/wierszy w tabeli albo na pominięcie jednego składnika (np. policzenie tylko 0,40·Rdz lub tylko 0,60·Rch).
  • 670 g – to częsty skutek błędu skali, np. dodania dwóch racji bez ważenia albo potraktowania procentów jako 40 i 60 zamiast 0,40 i 0,60.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy wagi sumują się do 1 (0,40 + 0,60 = 1,00). Jeśli nie, to znaczy, że udziały procentowe zostały użyte nieprawidłowo.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnia ważona to uśrednianie, w którym różne grupy mają różny "udział" w całości. W żywieniu zbiorowym liczy się ją np. wtedy, gdy część osób ma inną normę/rację (np. dziewczęta i chłopcy), a chcesz wyznaczyć jedną wartość dla całej populacji.
Procenty zamieniasz na ułamki dziesiętne: 40% = 0,40 i 60% = 0,60. To są wagi, które mnożysz przez wartości racji z tabeli. Kontrola: wagi powinny sumować się do 1,00 (0,40 + 0,60 = 1,00).
Dla dwóch grup: R = w1·R1 + w2·R2. W tym zadaniu: R = 0,40·Rdziewcząt + 0,60·Rchłopców, gdzie R są wartościami odczytanymi z tabeli.
Zwykła średnia arytmetyczna zakłada, że grupy są liczebnie równe. Tutaj grupy mają różne udziały (40% i 60%), więc większa grupa (chłopcy) musi silniej wpływać na wynik. Średnia ważona uwzględnia tę różnicę i daje realistyczną wartość dla całego internatu.
Najczęściej: (1) użycie 40 i 60 zamiast 0,40 i 0,60, (2) pomylenie wierszy/kolumn w tabeli, (3) zbyt wczesne zaokrąglanie, (4) policzenie "po równo" zamiast z wagami, (5) pominięcie jednej z grup w sumowaniu.
W praktyce najwygodniej, gdy sumują się do 1 (np. 0,40 i 0,60). Jeśli masz wagi w procentach, możesz liczyć w procentach, ale wtedy dzielisz przez 100. Kontrola sumy wag pomaga szybko wykryć błąd w przepisaniu udziałów lub w obliczeniach.
Zaokrąglaj dopiero na końcu, po wykonaniu całego działania 0,40·Rdz + 0,60·Rch. Wcześniejsze zaokrąglanie składników może zmienić wynik o kilka gramów i spowodować wybór złej odpowiedzi w teście.
Wynik powinien leżeć między racją dla dziewcząt i racją dla chłopców (jeśli obie są dodatnie). Dodatkowo powinien być bliżej wartości grupy liczniejszej (tu: chłopców 60%). Jeśli wyjdzie poza ten przedział, prawie na pewno popełniono błąd rachunkowy.
Najpierw ustal, jaką rację wskazuje polecenie (np. dzienną, na posiłek, w gramach produktu czy w gramach racji). Dopiero potem wybierz odpowiedni wiersz/kolumnę. Jeśli nie masz pewności, porównaj jednostki i nagłówki tabeli, aby nie mieszać różnych wielkości.
Ćwicz zadania z tabelami i procentami: odczyt danych, dobór właściwych wartości, średnia ważona, kontrola sensowności wyniku. Przygotuj sobie listę kontrolną: wagi w ułamkach, suma wag = 1, wynik między wartościami skrajnymi, zaokrąglenie na końcu.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Średnia ważona dla internatu to suma racji dla dziewcząt i chłopców pomnożonych przez ich udziały: 0,40·(racja dla dziewcząt) + 0,60·(racja dla chłopców)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Średnia ważona" — https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Arednia_wa%C5%BCona (dostęp: 2026-02-18)
  • Wolfram MathWorld: "Weighted Mean" — https://mathworld.wolfram.com/WeightedMean.html (accessed 2026-02-18)
  • Encyclopaedia Britannica: "Mean" (sekcja o uśrednianiu i wagach) — https://www.britannica.com/science/mean (accessed 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z działu: statystyka opisowa (średnia ważona)
  • Zadania rachunkowe z planowania żywienia zbiorowego (internaty/stołówki)
  • Notatki z interpretacji tabel norm i racji żywieniowych w gastronomii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego