Różnice inwentaryzacyjne to rozbieżności między stanem faktycznym (ustalonym w spisie z natury) a stanem księgowym (wynikającym z ewidencji). Aby poprawnie określić rodzaj różnicy, najpierw porównuje się ilości dla każdej pozycji:
- gdy stan faktyczny > stan księgowy, występuje nadwyżka (znaleziono więcej sztuk niż wynika z ksiąg),
- gdy stan faktyczny < stan księgowy, występuje niedobór (brakuje sztuk w porównaniu do ewidencji).
Następnie wycenia się różnicę: wartość różnicy = różnica ilościowa × cena jednostkowa (z tabeli).
Dla pozycji "Długopis czarny" stan faktyczny wynosi 101 szt., a stan księgowy 99 szt. Różnica: 101 − 99 = 2 szt. Ponieważ wynik jest dodatni, jest to nadwyżka. Wycena: 2 szt. × 6,20 zł/szt. = 12,40 zł.
Dla pozycji "Długopis niebieski" stan faktyczny wynosi 105 szt., a stan księgowy 111 szt. Różnica: 105 − 111 = −6 szt. Wynik ujemny oznacza niedobór w ilości 6 szt. Wycena: 6 szt. × 5,00 zł/szt. = 30,00 zł.
Pozostałe propozycje odpowiedzi są błędne, ponieważ:
- zamieniają miejscami nadwyżkę i niedobór (typowy skutek odjęcia w odwrotnej kolejności),
- uznają oba przypadki za niedobory albo oba za nadwyżki, ignorując fakt, że w jednym wierszu stan faktyczny jest większy, a w drugim mniejszy od księgowego,
- nie zachowują zgodności znaku różnicy ilościowej z nazwą różnicy (dodatnia = nadwyżka, ujemna = niedobór).
W praktyce egzaminacyjnej warto zawsze wykonać dwa szybkie sprawdzenia: (1) policzyć różnicę ilościową i od razu nazwać ją nadwyżką/niedoborem, (2) dopiero potem przemnożyć przez właściwą cenę jednostkową z tego samego wiersza tabeli.