KWALIFIKACJA BUD13 - CZERWIEC 2018 (test 2)

PYTANIE NR 34.
Na podstawie danych zawartych w wyciągu ze Szczegółowych Specyfikacji Technicznych (SST) oraz w zamieszczonej tabeli pomiarów wilgotności określ, która partia mieszanki żwirowej przeznaczona do wbudowania wymaga osuszenia lub zwilżenia w czasie jej zagęszczania, jeżeli wilgotność optymalna (wopt) mieszanki żwirowej wynosi 11,00%.
Ilustracja przedstawia wyciąg z dokumentu technicznego oraz tabelę pomiarów wilgotności mieszanki żwirowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wilgotność optymalna wopt wyznacza warunki, w których zagęszczanie mieszanki jest najskuteczniejsze. Partia wymagająca osuszenia lub zwilżenia to ta, której wilgotność z tabeli (wg kryterium z SST) leży poza dopuszczalnym zakresem odchyłek od 11,00%, więc przed i w trakcie zagęszczania trzeba ją skorygować.

Pełne wyjaśnienie:

W zagęszczaniu mieszanek kruszywowych (np. żwirowych) kluczowe jest utrzymanie wilgotności w pobliżu wilgotności optymalnej wopt. Jest to taka zawartość wody, przy której – dla danej energii zagęszczania – uzyskuje się najlepszy efekt (największą gęstość/stopień zagęszczenia). Jeśli materiał jest zbyt suchy, ziarna nie układają się i nie "doszczelniają" tak dobrze, a zagęszczanie jest mniej efektywne. Jeśli materiał jest zbyt mokry, nadmiar wody działa jak bariera: powstają zjawiska "pompowania" i utrudnione jest osiągnięcie wymaganej gęstości.

W tym typie zadania należy wykonać trzy kroki:

  • Odczytać z SST wymagany przedział wilgotności dopuszczalny podczas wbudowania i zagęszczania (często jest to zakres wokół wopt, np. poprzez tolerancję w górę i w dół).
  • Odczytać z tabeli pomiarów wilgotności wartości dla partii I–IV.
  • Porównać wilgotności partii z wopt = 11,00% i sprawdzić, które partie mieszczą się w wymaganym zakresie, a która jest poza nim. Partia poza zakresem wymaga korekty: przy zbyt małej wilgotności trzeba zwilżyć, a przy zbyt dużej – osuszyć.

Odpowiedź "I" jest poprawna, bo (zgodnie z danymi z wyciągu SST i tabeli wilgotności dołączonej do zadania) to właśnie ta partia jest wskazana jako wymagająca korekty wilgotności podczas zagęszczania – jej wynik nie spełnia warunku dopuszczalnego odchylenia od wopt.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ odpowiadają partiom, których wilgotność (według tej samej tabeli i kryterium z SST) nie wymaga korekty na etapie zagęszczania albo korekta dotyczy innej partii niż wskazana w zadaniu. Częstą pułapką jest mylenie kierunku działania (osuszyć vs zwilżyć) lub przyjęcie, że wymagana jest dokładnie wartość 11,00%, mimo że SST zwykle dopuszcza pewien przedział tolerancji.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw zanotuj z SST granice (min/max) wokół wopt, a dopiero potem porównuj partie. To minimalizuje pomyłki przy wartościach bliskich granicy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wilgotność optymalna (wopt) to taka zawartość wody w materiale, przy której – dla danej energii zagęszczania – uzyskuje się najlepszy efekt zagęszczenia. Jest punktem odniesienia do oceny, czy mieszankę należy zwilżyć (gdy jest za sucha) czy osuszyć (gdy jest za mokra).
Najpierw ustal z SST dopuszczalny zakres odchyłek od 11,00% (granica dolna i górna). Potem odczytaj z tabeli wilgotności wartości dla partii I–IV i sprawdź, które mieszczą się w zakresie. Partia poza zakresem to ta, która wymaga korekty wilgotności podczas zagęszczania.
Gdy materiał jest zbyt suchy, tarcie między ziarnami utrudnia ich przemieszczenie i ułożenie pod walcem lub zagęszczarką. Dodanie wody poprawia "poślizg" i umożliwia lepsze upakowanie. Skutkiem jest łatwiejsze osiągnięcie wymaganego stopnia zagęszczenia.
Nadmiar wody powoduje, że podczas zagęszczania rośnie ciśnienie wody w porach i materiał zachowuje się niestabilnie (może "pompować"). Zamiast wzrostu gęstości następuje rozluźnianie struktury. Dlatego przy wilgotności powyżej dopuszczalnej z SST konieczne bywa osuszenie lub odczekanie.
Najważniejsze są: wymagany zakres wilgotności dopuszczalnej względem wopt, warunek etapu robót (np. "w czasie zagęszczania"), sposób oceny/odbioru oraz ewentualne konsekwencje niespełnienia wymagań. Bez tych danych sama wartość wopt nie wystarcza do wskazania partii wymagającej korekty.
Zwykle nie są potrzebne złożone obliczenia, tylko proste porównanie wartości z tabeli z granicami wynikającymi z SST i wopt. Trudność polega na poprawnej interpretacji przedziału dopuszczalnego i na tym, by nie pomylić partii ani jednostek zapisu procentowego.
Najczęściej: odwrócenie decyzji (osuszyć zamiast zwilżyć), pomijanie tolerancji z SST i wybór partii "nie równej 11%", błędny odczyt tabeli (zła kolumna/wiersz) oraz nieuwzględnienie, że ocena dotyczy warunków podczas zagęszczania, a nie po zakończeniu robót.
Zwilżanie stosuje się, gdy pomiary wilgotności wskazują wartości poniżej dolnej granicy dopuszczalnej (wynikającej z SST i wopt). W praktyce dzieje się to często w czasie upałów i przy przewiewnej pogodzie, gdy materiał szybko przesycha. Wodę dodaje się równomiernie, aby uniknąć miejscowego przemoczenia.
Wyniki trafiają zwykle do dokumentacji kontroli jakości robót (np. zestawienia pomiarów dla danej dostawy/partii i odcinka). Ważne jest powiązanie pomiaru z konkretną partią materiału i miejscem wbudowania, bo pozwala to podjąć decyzję o korekcie wilgotności i ułatwia odbiór robót.
Ćwicz schemat: 1) znajdź w SST warunek (zakres/tolerancję), 2) odczytaj wartości z tabeli, 3) porównaj i wskaż decyzję. Trenuj na przykładach, gdzie wartości są blisko granic, bo wtedy najłatwiej o błąd nieuwagi.
info

Około 37% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wilgotność optymalna wopt wyznacza warunki, w których zagęszczanie mieszanki jest najskuteczniejsze.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii robót ziemnych i zagęszczania gruntów/kruszyw (rozdziały o wilgotności optymalnej i kontroli zagęszczenia)
  • Instrukcje/poradniki wykonania i odbioru robót ziemnych i podbudów z kruszyw (część o kontroli wilgotności)
  • Notatki z zajęć dotyczące badań Proctora i interpretacji krzywej zagęszczania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego