KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 27.
Na podstawie oscylogramu określ jaki jest czas narastania obserwowanego impulsu napięciowego.
Ilustracja przedstawia oscylogram, który jest wykorzystywany w kontekście egzaminu zawodowego dla technika elektronika,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Czas narastania wyznacza się na zboczu narastającym jako odstęp czasu między osiągnięciem ok. 10% i 90% amplitudy (zgodnie z typową definicją pomiarową). Z oscylogramu odczytuje się różnicę czasu między tymi poziomami na podstawie podstawy czasu, co daje 0,6 μs.

Pełne wyjaśnienie:

Czas narastania impulsu (tr) opisuje, jak szybko sygnał rośnie na zboczu narastającym. W praktyce pomiarowej najczęściej przyjmuje się definicję: czas potrzebny, aby napięcie wzrosło od ok. 10% do 90% wartości ustalonej (amplitudy stanu wysokiego).

Jak wykonać odczyt z oscylogramu?

  • Najpierw określ amplitudę stanu niskiego i wysokiego (poziomy odniesienia).
  • Wyznacz poziomy 10% i 90% tej amplitudy (liczone względem zmiany poziomu sygnału).
  • Na oscylogramie znajdź dwa punkty przecięcia zbocza z poziomami 10% i 90%.
  • Odczytaj odległość w poziomie (w działkach) i przelicz na czas z użyciem podstawy czasu (czas/działkę), albo użyj kursorów czasowych, jeśli są dostępne.

Dla przedstawionego przebiegu taki odczyt odpowiada wartości 0,6 μs.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 0,8 μs i 1,0 μs zwykle wynikają z odczytu zbyt szerokiego odcinka zbocza (np. liczenie od 0% do 100% lub od punktów "na oko" zamiast od 10% do 90%).
  • 1,2 μs może być skutkiem pomylenia czasu narastania z innym parametrem impulsu, np. czasem trwania impulsu lub fragmentem obejmującym również przeregulowanie/oscylacje.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści nie podano progów, przyjmij standard 10–90% i sprawdź, czy odpowiedzi różnią się o wielokrotność działki – to często pokazuje, czy ktoś policzył właściwy zakres oraz właściwą jednostkę (μs, ns, ms).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czas narastania to miara szybkości wzrostu sygnału na zboczu narastającym. Najczęściej definiuje się go jako czas przejścia od ok. 10% do 90% amplitudy (zmiany poziomu). Odczytuje się go z osi czasu oscylogramu lub z kursorów oscyloskopu.
W typowej praktyce pomiarowej przyjmuje się progi 10% i 90% amplitudy, bo ograniczają wpływ szumu, zaokrągleń i przeregulowania. Jeśli zadanie nie podaje progów, to właśnie 10–90% jest najbezpieczniejszym założeniem egzaminacyjnym.
Policz, ile działek w poziomie dzieli punkt 10% i 90% na zboczu, a potem pomnóż przez ustawienie czas/działkę. Jeśli skala jest w μs/działkę, wynik otrzymasz w μs. Uważaj na półdziałki i na to, czy siatka jest czytelna.
Skrajne fragmenty zbocza są najbardziej podatne na szum, ograniczenia pasma i zniekształcenia (np. zaokrąglenie, przeregulowanie). Progi 10–90% dają stabilniejszy, porównywalny wynik i lepiej opisują realną dynamikę sygnału w układach elektronicznych.
Nie. Czas narastania opisuje tylko zbocze (jak szybko sygnał rośnie), a szerokość impulsu to czas trwania stanu wysokiego (często mierzony np. na poziomie 50%). Te parametry dotyczą innych części przebiegu i nie należy ich mylić na egzaminie.
Najczęstsze błędy to: wybór złych punktów (0–100% zamiast 10–90%), pomylenie jednostek (ns/μs/ms), liczenie niewłaściwej liczby działek, oraz branie pod uwagę przeregulowania zamiast "głównego" zbocza. Pomaga ponowne przeliczenie i sprawdzenie skali.
Sonda i wejście oscyloskopu wnoszą pojemność i ograniczenie pasma, co może spowolnić obserwowane zbocze i zwiększyć zmierzony czas narastania. Dlatego w praktyce dobiera się sondę (np. 10:1) i pasmo tak, aby nie zdominowały wyniku pomiaru.
Wynik bywa zawyżony, gdy mierzysz zbyt szeroki zakres (np. 0–100%) albo gdy ogranicza Cię pasmo toru pomiarowego. Bywa zaniżony, gdy błędnie wybierzesz punkty na zboczu lub zignorujesz rzeczywisty poziom 10%/90% amplitudy.
Porównaj rząd wielkości z ustawieniem podstawy czasu: jeśli masz skalę w μs/działkę, a zbocze zajmuje ułamek lub kilka działek, wynik w μs jest logiczny. Dodatkowo oceń, czy wynik nie jest "oderwany" od siatki (np. wielokrotność działki lub półdziałki).
Ćwicz odczyt: czas/działkę, napięcie/działkę, kursory oraz podstawowe parametry impulsu (tr, tf, szerokość, okres). Rozwiązuj zadania na skanach przebiegów i zawsze zapisuj kroki: progi 10–90%, liczba działek, przeliczenie jednostek. To zmniejsza ryzyko błędu.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Czas narastania wyznacza się na zboczu narastającym jako odstęp czasu między osiągnięciem ok. 10% i 90% amplitudy (zgodnie z typową definicją pomiarową)."

Materiały:

  • Instrukcja obsługi używanego w pracowni oscyloskopu (sekcja pomiarów czasu, kursory)
  • Materiały dydaktyczne z metrologii elektronicznej: parametry przebiegów impulsowych
  • Ćwiczenia laboratoryjne z pomiarów oscyloskopowych (impuls, zbocza, kursory)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego