KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 28.
Na podstawie przedstawionego schematu SFC, określ kiedy jest możliwe przejście do kroku S8.
Ilustracja przedstawia schemat SFC (Sequential Function Chart), który jest używany w kontekście kwalifikacji zawodowej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W SFC przejście jest możliwe wtedy, gdy aktywny jest krok bezpośrednio poprzedzający dane przejście oraz spełniony jest przypisany mu warunek.
Dlatego wejście do S8 nastąpi, gdy aktywny jest S7 i spełniony jest warunek e. Pozostałe opcje błędnie odwołują się do S6, braku aktywności lub samej aktywności bez warunku.

Pełne wyjaśnienie:

W schemacie SFC (Sequential Function Chart) logika przejść opiera się na dwóch podstawowych elementach: aktywności kroku poprzedzającego oraz spełnieniu warunku przejścia. Samo "istnienie" kolejnego kroku (np. S8) nie oznacza, że układ do niego przejdzie. Przejście jest "uzbrajane" przez aktywny krok poprzedzający, a "wyzwalane" przez warunek (tu: e).

Odpowiedź "Gdy krok S7 jest aktywny i spełniony jest warunek e." jest poprawna, bo opisuje dokładnie typową semantykę SFC: aby przejść do następnego kroku, musi być aktywny krok, z którego to przejście wychodzi (S7), oraz musi zajść warunek logiczny przypisany do tego przejścia (e). W praktyce oznacza to, że dopiero gdy sekwencja znajduje się na etapie S7, a sygnał/wyrażenie e przyjmie stan prawdziwy, sterowanie może przejść do S8.

Odpowiedź "Gdy krok S6 lub S7 jest nieaktywny." jest niepoprawna, ponieważ nieaktywność kroku nie jest standardowym kryterium uruchomienia przejścia do następnego kroku. W SFC przejścia są związane z aktywnymi krokami poprzedzającymi, a nie z tym, że coś jest "nieaktywne". Taki tok rozumowania często wynika z mylenia SFC z logiką blokad w LD/FBD.

Odpowiedź "Gdy krok S6 jest aktywny i spełniony jest warunek e." jest niepoprawna, bo odnosi się do niewłaściwego kroku poprzedzającego przejście do S8. Nawet jeśli e jest spełnione, to bez aktywnego właściwego kroku (tu: S7, zgodnie z treścią poprawnej odpowiedzi) przejście do S8 nie powinno zajść.

Odpowiedź "Gdy krok S6 i S7 jest aktywny." również jest błędna: sama aktywność kroków nie zastępuje warunku przejścia. Dodatkowo w wielu typowych sekwencjach SFC kroki nie są aktywne jednocześnie (chyba że schemat przewiduje rozgałęzienie równoległe), a nawet wtedy przejście do S8 nadal wymaga spełnienia konkretnego warunku (e).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "kiedy możliwe jest przejście do kroku X", szukaj na schemacie przejścia prowadzącego do X i sprawdź: (1) z jakiego kroku wychodzi, (2) jaki warunek stoi przy przejściu. Odpowiedź powinna zawierać oba elementy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SFC (Sequential Function Chart) to język/sekwencyjny model sterowania, w którym program opisuje się jako kroki (stany) i przejścia między nimi. Każde przejście ma warunek logiczny, a kroki mogą wykonywać przypisane akcje, gdy są aktywne.
Przejście następuje wtedy, gdy aktywny jest krok poprzedzający to przejście oraz spełniony jest warunek zapisany przy przejściu. W praktyce zawsze sprawdzaj: z którego kroku wychodzi strzałka i jaki warunek jest przy niej zapisany.
Aktywność kroku oznacza, że sekwencja "stoi" na danym etapie. Do przejścia potrzebny jest jeszcze sygnał/wyrażenie warunkowe przy przejściu (np. czujnik, timer, osiągnięcie pozycji). Bez spełnienia warunku sekwencja pozostaje w kroku.
Litera "e" zwykle jest nazwą sygnału lub wyrażenia logicznego z programu (np. wejście z czujnika, wynik porównania, flaga). Oznacza to: przejście jest dozwolone, gdy e ma wartość prawda (1) w danym cyklu sterownika.
W typowej semantyce SFC przejście jest powiązane z konkretnym krokiem poprzedzającym. Jeśli aktywny jest inny krok, to warunek może być spełniony, ale przejście i tak nie powinno się uaktywnić. Wyjątki zależą od konstrukcji schematu (np. rozgałęzienia), ale reguła "krok + warunek" pozostaje kluczowa.
Najczęściej myli się krok poprzedzający przejście (patrzy się na "sąsiedni" krok zamiast na właściwy), ignoruje się warunek przejścia albo zakłada, że "nieaktywność" czegoś jest warunkiem. Błąd powoduje też nieuwzględnienie rozgałęzień równoległych.
Sprawdź dwa elementy: czy właściwy krok poprzedzający jest aktywny oraz czy warunek przejścia jest spełniony (diagnostyka online, podgląd bitów/wejść, wartości porównań). Jeśli krok jest aktywny, a warunek nie, szukaj przyczyny w sygnale warunku (czujnik, timer, blokada).
Dwa kroki jednocześnie mogą być aktywne, gdy schemat przewiduje rozgałęzienie równoległe (równoległe gałęzie sekwencji). W sekwencji liniowej zazwyczaj aktywny jest jeden krok. Niezależnie od tego przejścia nadal wymagają spełnienia swoich warunków.
Krok aktywny opisuje aktualny etap pracy maszyny, np. "dojazd do pozycji", "zacisk", "obróbka", "powrót". Dzięki temu łatwiej diagnozować pracę układu i przewidzieć, jakie akcje mają się wykonywać. Przejście do kolejnego etapu zależy od spełnienia warunków bezpieczeństwa i procesu.
Ćwicz czytanie schematów: wskazuj krok poprzedzający przejście, odczytuj warunek i przewiduj następny krok. W symulacji PLC obserwuj stany kroków i warunków online. Ucz się też typowych sygnałów warunków: czujniki krańcowe, presostaty, timery, flagi błędów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe opcje błędnie odwołują się do S6, braku aktywności lub samej aktywności bez warunku.

Źródła:

  • IEC 61131-3 — Programmable controllers — Part 3: Programming languages, część dotycząca SFC (Sequential Function Chart) i warunków przejść

Materiały:

  • Dokumentacja narzędzia PLC używanego w pracowni (rozdział o SFC/GRAPH)
  • Materiały dydaktyczne o IEC 61131-3 i semantyce SFC (kroki, przejścia, warunki)
  • Ćwiczenia: rysowanie i symulacja prostych sekwencji SFC z warunkami przejść

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego