KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 17.
Za pomocą której sieci SFC należy przedstawić proces, w którym przejście od kroku 7 do kroku 9 z pominięciem kroku 8 następuje wtedy, gdy krok 7 jest aktywny i nie jest spełniony warunek W3 przy spełnionym warunku W4?
Ilustracja przedstawia cztery schematy blokowe oznaczone literami A, B, C i D, które są diagramami sekwencyjnych funkcji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W SFC pominięcie kroku 8 oznacza, że z kroku 7 istnieje alternatywne przejście bezpośrednio do kroku 9.
Warunek takiej tranzycji musi uwzględniać aktywność kroku 7 oraz logikę (NOT W3) AND W4. Poprawny schemat to ten, który dokładnie tak definiuje przejście 7→9, a nie 7→8.

Pełne wyjaśnienie:

W języku SFC (Sequential Function Chart) sterowanie przebiegiem procesu realizuje się przez kroki (stany sekwencji) oraz tranzycje (przejścia) opisane warunkami logicznymi. Przejście do następnego kroku może nastąpić tylko wtedy, gdy spełnione są warunki przypisane do tranzycji oraz gdy sekwencja znajduje się w odpowiednim stanie (np. dany krok jest aktywny).

W zadaniu opisano sytuację, w której ma wystąpić przejście z kroku 7 do kroku 9 z pominięciem kroku 8. Oznacza to, że w sieci SFC musi być przewidziana alternatywna ścieżka (skok): bezpośrednia tranzycja 7→9, działająca równolegle do "standardowego" przejścia 7→8 (jeśli takie istnieje). Sama obecność kroków 7, 8 i 9 nie wystarcza — kluczowe jest to, jak narysowano tranzycje i jak zapisano warunek logiczny.

Warunek opisany słownie ma postać: krok 7 jest aktywny oraz nie jest spełniony W3 przy jednoczesnym spełnieniu W4. W zapisie logicznym odpowiada to typowo: ActiveStep7 AND (NOT W3) AND W4. W wielu narzędziach PLC aktywność kroku bywa warunkiem "domyślnym" tranzycji wychodzących z tego kroku, ale w zadaniach egzaminacyjnych często jest ona wskazywana, aby nie pomylić tranzycji wychodzących z innych kroków.

Dlaczego pozostałe warianty są błędne?

  • Schemat bez bezpośredniej tranzycji 7→9 nie realizuje pominięcia kroku 8 — niezależnie od logiki W3/W4 zawsze trzeba przejść przez 8.
  • Schemat z warunkiem opartym o W3 i W4, ale bez negacji W3 zmienia sens: przejście następowałoby, gdy W3 jest spełniony, a nie gdy jest niespełniony.
  • Schemat z użyciem alternatywy (OR) zamiast koniunkcji (AND) byłby zbyt "łatwy" do spełnienia (np. wystarczyłoby samo W4), co nie odpowiada opisowi "przy spełnionym W4 i niespełnionym W3".

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze przepisz opis słowny na logikę Boole’a (NOT/AND/OR), a potem sprawdź na schemacie, czy ta logika stoi przy właściwej tranzycji (tu: 7→9), a nie przy innej (np. 7→8 lub 8→9).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SFC (Sequential Function Chart) to język/sekwencyjny opis programu PLC oparty o kroki i tranzycje. Służy do modelowania procesów etapowych: start, operacje pośrednie, warunki przejść i zakończenie. Jest czytelny przy maszynach cyklicznych i automatach.
Pominięcie kroku widać jako dodatkową tranzycję prowadzącą z wcześniejszego kroku bezpośrednio do dalszego (np. 7→9). Jeśli jedyna ścieżka prowadzi 7→8→9, to krok 8 nie może być pominięty. Kluczowe są strzałki/połączenia i warunki tranzycji.
Taki opis odpowiada koniunkcji z negacją: (NOT W3) AND W4. W praktyce w PLC może to być zapis boolowski, styk NC dla W3 i styk NO dla W4 w LAD albo operator NOT/AND w ST. Ważne, by nie zamienić AND na OR.
To ogranicza warunek do tranzycji wychodzących z danego kroku. Uczniowie czasem błędnie przenoszą warunek na inną część sieci (np. 8→9). W SFC przejścia są związane z konkretnym krokiem, a aktywność kroku jest stanem, który determinuje możliwość "wyjścia" z niego.
Tak, to typowy przypadek rozgałęzienia alternatywnego: z jednego kroku mogą wychodzić różne tranzycje, a wybór zależy od warunków. Trzeba jednak uważać na wzajemne wykluczanie warunków; jeśli mogą zajść jednocześnie, zachowanie zależy od narzędzia/definicji priorytetów.
Najczęściej: pomijanie negacji (NOT), mylenie AND z OR, oraz przypisanie warunku do złej tranzycji (np. 7→8 zamiast 7→9). Częsty jest też błąd "na skróty": wybór schematu podobnego graficznie bez sprawdzenia, gdzie dokładnie prowadzą połączenia.
Tranzycja to przejście między krokami opisane warunkiem logicznym. Jest spełniona, gdy warunek ma wartość TRUE (oraz gdy krok poprzedzający jest aktywny). Po spełnieniu tranzycji poprzedni krok zwykle się dezaktywuje, a następny aktywuje, zgodnie z regułami SFC.
W rozgałęzieniu alternatywnym aktywuje się tylko jedna z gałęzi (wybór zależy od warunku). W równoległym aktywuje się kilka gałęzi jednocześnie, a później stosuje się synchronizację (złączenie równoległe). W zadaniach o "pominięciu kroku" zwykle chodzi o alternatywę, nie równoległość.
Są bardzo blisko: GRAFCET to metoda opisu sekwencji (często kojarzona z normatywnym zapisem), a SFC to język PLC w IEC 61131-3 o podobnej strukturze kroków i tranzycji. W praktyce przemysłowej pojęcia bywają używane zamiennie, ale implementacja zależy od środowiska PLC.
Ćwicz czytanie i rysowanie prostych sekwencji: przejścia liniowe, wybory alternatywne, pętle i warunki z NOT/AND/OR. Zawsze tłumacz opis słowny na logikę Boole’a. Rozwiązuj zadania z identyfikacją tranzycji na schemacie oraz z analizą "dlaczego krok został pominięty".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W SFC pominięcie kroku 8 oznacza, że z kroku 7 istnieje alternatywne przejście bezpośrednio do kroku 9.Warunek takiej tranzycji musi uwzględniać aktywność kroku 7 oraz logikę (NOT W3) AND W4."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (SFC chapter/Sequential Function Chart)
  • CODESYS Online Help: "Sequential Function Chart (SFC)" — https://help.codesys.com/ (sekcja SFC, dostęp 2026-02-18)
  • Siemens SIMATIC S7-GRAPH Manual / documentation: opis języka sekwencyjnego i tranzycji (S7-Graph), https://support.industry.siemens.com/ (dokumentacja S7-GRAPH, dostęp 2026-02-18)

Materiały:

  • Dokumentacja środowiska PLC używanego na zajęciach (SFC/GRAFCET/S7-Graph/CODESYS)
  • Materiały dydaktyczne z IEC 61131-3 dotyczące SFC
  • Zadania z analizy sekwencji: rozgałęzienia, wybory alternatyw, synchronizacja

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego