W recepturach roboczych (technologicznych) ilości składników są zwykle podane dla określonej "porcji" mieszanki, najczęściej dla 1,0 m³ albo dla jednej partii z betoniarki. Gdy trzeba wykonać inną ilość mieszanki, przy niezmienionej recepturze, stosuje się skalowanie proporcjonalne (proporcjonalność liniową): jeśli objętość rośnie 1,5 raza, to masa każdego składnika (w tym piasku) także rośnie 1,5 raza.
Dlatego sposób rozwiązania jest następujący:
- odczytaj z receptury masę piasku dla porcji bazowej (np. dla 1,0 m³),
- pomnóż tę wartość przez 1,5, bo tyle porcji chcesz wykonać,
- zapisz wynik w kilogramach.
Dla wartości bazowej 320 kg otrzymuje się: 320 × 1,5 = 480 kg. To jest ilość piasku potrzebna na 1,5 porcji mieszanki.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- 320 kg odpowiada typowemu błędowi "brak przeliczenia" (pozostawienie wartości z receptury dla porcji bazowej).
- 645 kg może wynikać z pomylenia składników (np. zsumowania kilku pozycji z receptury) albo z błędnego odczytu danych z tabeli/rysunku.
- 867 kg jest niezgodne z prostym skalowaniem; często pojawia się po wykonaniu kilku działań naraz bez kontroli sensowności wyniku (np. dodawanie zamiast mnożenia lub użycie złego współczynnika).
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zawsze zrób "test rozsądku". Jeśli dla 1,0 porcji było 320 kg, to dla 1,5 porcji wynik musi być większy niż 320 kg, ale nie może być kilka razy większy. Wartość 480 kg spełnia ten warunek.
