Jeżeli kąt α został zmierzony cztery razy z jednakową dokładnością, to każda obserwacja ma tę samą wagę. W takiej sytuacji wartość najbardziej prawdopodobna (najlepsze oszacowanie) jest równa średniej arytmetycznej z czterech odczytów.
Postępowanie jest następujące:
- Z ramki odczytuje się cztery wartości kąta α.
- Sumuje się je w spójnym zapisie jednostek układu setnego (g, c, cc). W praktyce najwygodniej sumować osobno części g, c i cc, pamiętając o przeniesieniach.
- Dzieli się otrzymaną sumę przez 4 (bo wykonano 4 obserwacje).
- Wynik zapisuje się w formacie g–c–cc, wykonując końcowe przeniesienia (np. gdy część cc po dzieleniu daje wartość przekraczającą zakres dla cc) oraz zaokrąglenie do centysekundy, jeśli jest wymagane.
Odpowiedź "76g 56c 17cc" jest zgodna z ideą uśredniania: różnice rzędu 1–2 cc między propozycjami odpowiedzi to typowy skutek drobnych błędów przypadkowych w odczycie i obliczeniach, a średnia wskazuje wartość centralną serii.
Pozostałe warianty są typowymi pułapkami rachunkowymi:
- "76g 56c 18cc" może wynikać z zaokrąglenia w górę na zbyt wczesnym etapie (np. pośrednich sum lub średniej cząstkowej).
- "76g 56c 19cc" często jest efektem błędnego przeniesienia między cc i c albo pomyłki w dzieleniu sumy cc przez 4.
- "76g 56c 14cc" bywa skutkiem pominięcia jednej obserwacji, błędu przepisywania lub zaokrąglenia w dół mimo tego, że średnia wypada bliżej 17cc.
Wskazówka egzaminacyjna: przy takich zadaniach zawsze zapisuj sumowanie w kolumnach (g / c / cc) i przenoś nadmiary dopiero po zsumowaniu, a nie po każdej pojedynczej obserwacji. To znacząco ogranicza błędy.
