KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 16.
Na podstawie rysunku określ moment dokręcenia, na który został ustawiony klucz dynamometryczny.
Ilustracja przedstawia klucz dynamometryczny, który jest narzędziem używanym do precyzyjnego dokręcania śrub z określonym
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moment dokręcania należy odczytać bezpośrednio z podziałki klucza na rysunku, zwracając uwagę na jednostkę in·lb oraz dokładne położenie znacznika względem kresek skali.
Wartości odpowiedzi są celowo bliskie, więc o wyniku decyduje precyzyjny odczyt, a nie zaokrąglanie.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu sprawdzana jest praktyczna umiejętność odczytu nastawy momentu z klucza dynamometrycznego przedstawionego na rysunku. Taki odczyt polega na tym, aby:

  • najpierw zidentyfikować, w jakiej jednostce wyskalowano narzędzie (tutaj: in·lb),
  • ustalić wartość z podziałki głównej (wartość "bazowa" wskazywana przez znacznik),
  • jeżeli rysunek pokazuje również podziałkę pomocniczą (np. noniusz lub skalę obrotową w rękojeści), dodać/uwzględnić jej wskazanie zgodnie z konstrukcją klucza.

Odpowiedź "117,00 in·lb" jest prawidłowa, ponieważ odpowiada dokładnemu położeniu wskaźnika/nastawy na rysunku w jednostkach calofunt (in·lb). Warianty błędne różnią się od prawidłowego wyniku o niewielkie wartości, które najczęściej wynikają z typowych pomyłek w odczycie:

  • "107,00 in·lb" – błąd przesunięcia o jedną większą działkę lub odczyt z niewłaściwej części skali (np. przeoczenie pełnej "dziesiątki").
  • "110,70 in·lb" – błąd łączenia skali głównej i pomocniczej, gdy część dziesiętna jest wzięta z niewłaściwego miejsca albo zinterpretowana jak "0,7" zamiast "0,0".
  • "117,70 in·lb" – błąd zaokrąglania lub odczytania położenia znacznika jako znajdującego się między kreskami, mimo że nastawa jest ustawiona dokładnie na wartości pełnej.

W praktyce lotniczej poprawny moment dokręcania jest krytyczny: zbyt mały sprzyja poluzowaniu połączenia, a zbyt duży może prowadzić do uszkodzenia gwintu lub elementu. Dlatego na egzaminie warto ćwiczyć powolny, metodyczny odczyt skali i zawsze kontrolować jednostki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw sprawdź jednostkę (np. in·lb). Następnie odczytaj wartość z podziałki głównej wskazywaną przez znacznik, a jeśli jest skala pomocnicza (np. obrotowa), uwzględnij jej wskazanie zgodnie z konstrukcją klucza. Nie zaokrąglaj "na oko".
in·lb (calofunt) to jednostka momentu w układzie imperialnym: iloczyn siły wyrażonej w funtach i ramienia w calach. W lotnictwie jest często spotykana w dokumentacji producentów, więc trzeba umieć ją rozpoznać i poprawnie zapisać.
Podobne wartości mają sprawdzić dokładność odczytu, a nie zgadywanie. Różnice rzędu kilku in·lb mogą wynikać z przeoczenia kreski skali, błędnego zsumowania skali głównej i pomocniczej lub niepotrzebnego zaokrąglenia.
Typowe pomyłki to: odczyt z niewłaściwej skali (np. pomylenie jednostek), nieuwzględnienie skali pomocniczej, przesunięcie o jedną działkę oraz zaokrąglanie do "ładnej" liczby. Pomaga czytanie od zera i kontrola każdej pełnej działki.
Nie. Zadanie polega na odczycie nastawy z przedstawionego klucza/rysunku. Wiedza o typowych momentach w płatowcu może pomagać w wykryciu oczywistych absurdów, ale w teście decyduje dokładny odczyt z podziałki.
Jednostka in·lb pojawia się najczęściej wtedy, gdy dokumentacja serwisowa lub narzędziowa pochodzi od producenta używającego układu imperialnego. W praktyce warsztatowej ważne jest dopasowanie narzędzia do jednostek z instrukcji, aby uniknąć błędów przeliczeń.
Zwróć uwagę na: położenie znacznika, opisy jednostek, kierunek wzrostu skali oraz to, czy rysunek pokazuje jedną czy dwie podziałki. Jeśli wynik wypada między odpowiedziami, ponownie odczytaj część dziesiętną i porównaj z najbliższymi kreskami.
Nawet poprawnie odczytana nastawa nie pomoże, jeśli klucz podaje zły moment. Kalibracja i kontrola narzędzi ograniczają ryzyko niedokręcenia lub przekręcenia połączeń śrubowych. W lotnictwie przekłada się to bezpośrednio na niezawodność i bezpieczeństwo eksploatacji.
Wrażliwe są m.in. połączenia elementów konstrukcyjnych, mocowania osprzętu, obejmy, elementy cienkościenne i miejsca z gwintami w aluminium. Zbyt duży moment może uszkodzić gwint lub element, a zbyt mały sprzyja luzowaniu pod wpływem drgań.
Ćwicz na zdjęciach i rzeczywistych kluczach: odczyt jednostek, skali głównej i pomocniczej. Ustal stałą procedurę: jednostka → skala główna → część dziesiętna → kontrola. Dodatkowo przypomnij sobie różnice między kluczem wskazówkowym a nastawnym.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • ISO 6789-1:2017, "Assembly tools for screws and nuts — Hand torque tools — Part 1: Requirements and methods for design conformance testing, quality conformance testing and recalibration procedure"
  • NIST Special Publication 811 (2008), "Guide for the Use of the International System of Units (SI)" (omówienie jednostek spoza SI i sposobu zapisu jednostek)
  • ASME B107.300-2010, "Standard for Torque Instruments"

Materiały:

  • Instrukcja użytkowania i kalibracji klucza dynamometrycznego stosowanego w warsztacie szkolnym
  • Materiały szkolne z podstaw mechaniki: moment siły i jednostki
  • Normy dotyczące narzędzi dynamometrycznych i ich kalibracji (do zapoznania się z terminologią i praktyką)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego