KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2006

PYTANIE NR 32.
Na podstawie rysunku określ siłę F2 zakładając, że siła F1=100 N, a powierzchnia A2 tłoka jest dwa razy większa od powierzchni tłoka A1.
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek układu hydraulicznego, który jest typowym przykładem zastosowania prawa Pascala.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W układzie hydraulicznym ciśnienie jest takie samo w obu tłokach, więc zachodzi zależność F1/A1 = F2/A2.
Skoro A2 = 2·A1, to F2 = F1·(A2/A1) = 100 N·2 = 200 N. Pozostałe wartości nie wynikają z proporcji pól.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie dotyczy podstawowej zasady hydrauliki siłowej: w zamkniętym układzie z cieczą (w typowej interpretacji: prasa lub siłownik hydrauliczny) ciśnienie przekazywane jest jednakowo. Oznacza to, że dla dwóch połączonych tłoków można przyjąć równość ciśnień:

p1 = p2, a ponieważ p = F/A, to:

F1/A1 = F2/A2.

W treści podano: F1 = 100 N oraz że powierzchnia A2 jest dwa razy większa od A1, czyli A2 = 2·A1. Po przekształceniu zależności otrzymujemy:

F2 = F1 · (A2/A1).

Podstawiając dane:

  • A2/A1 = 2
  • F2 = 100 N · 2 = 200 N

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 400 N oznaczałoby czterokrotny wzrost siły. Taki wynik miałby sens, gdyby stosunek pól wynosił 4 (np. gdyby pole wzrosło czterokrotnie), a nie dwukrotnie.
  • 50 N to połowa F1, czyli sugeruje zmniejszenie siły mimo większego tłoka. Taki wynik byłby zgodny z sytuacją, gdyby A2 było mniejsze (np. A2 = 0,5·A1), co przeczy treści.
  • 25 N to jeszcze większe zmniejszenie (1/4 F1). Wskazywałoby to na zupełnie inny stosunek pól i nie wynika z podanego "dwa razy większa powierzchnia".

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj proporcję F/A. Unikniesz częstego błędu polegającego na myleniu pola z średnicą tłoka (średnica rośnie liniowo, a pole z kwadratem średnicy).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prawo Pascala mówi, że zmiana ciśnienia wywierana na ciecz w zamkniętym układzie rozchodzi się jednakowo we wszystkich kierunkach. W praktyce oznacza to możliwość przenoszenia i "wzmacniania" siły: jeśli zwiększysz pole tłoka, przy tym samym ciśnieniu uzyskasz większą siłę.
Stosuje się równość ciśnień: F1/A1 = F2/A2. Z tego wynika wzór: F2 = F1 · (A2/A1). Najpierw liczysz stosunek pól, a potem mnożysz przez F1. Uwaga: w zadaniu musi chodzić o układ hydrauliczny i zwykle pomija się straty.
Bo przy stałym ciśnieniu (p) siła wynosi F = p·A. Jeśli ciśnienie w cieczy jest takie samo dla obu tłoków, to tłok o większym polu przekroju "zbiera" to samo ciśnienie z większej powierzchni, więc wypadkowa siła rośnie proporcjonalnie do pola.
W zadaniach egzaminacyjnych tego typu najczęściej przyjmuje się model idealny: brak tarcia, brak przecieków, brak strat na przewodach. Jeśli straty miałyby być liczone, treść musiałaby to jasno zaznaczyć i podać dodatkowe dane (np. sprawność, spadek ciśnienia).
Najczęstsze błędy to: mylenie pola z średnicą (pole rośnie z kwadratem średnicy), odwracanie proporcji (dzielenie zamiast mnożenia), wybór odpowiedzi "na oko" bliskiej 100 N oraz ignorowanie równości ciśnień. Pomaga zapisanie: F1/A1 = F2/A2.
To znaczy, że A2 = 2·A1, a więc stosunek A2/A1 = 2. W zadaniach o hydraulice to kluczowa informacja, bo siła na tłoku jest proporcjonalna do pola. Nie należy tego mieszać z informacją o średnicy tłoka.
W praktyce warsztatowej i montażowej: w prasach do wciskania łożysk, w podnośnikach hydraulicznych, w zaciskach i przyrządach montażowych, a także w siłownikach maszyn. Dobór większego tłoka pozwala uzyskać większy docisk przy tym samym ciśnieniu roboczym układu.
Wystarczy ocena proporcji: jeśli pole tłoka rośnie, to przy tym samym ciśnieniu siła też powinna rosnąć. Gdy A2 jest 2 razy większe, wynik powinien być 2 razy większy od F1. Jeśli odpowiedź jest mniejsza (np. 50 N), to prawie na pewno jest sprzeczna z logiką zależności.
Tak, jeśli masz dane o siłach i polach (lub ich stosunku). Ciśnienie "skraca się" w równaniu, bo porównujesz dwa tłoki w tym samym układzie: F1/A1 = F2/A2. Dlatego do wielu zadań wystarcza sam stosunek pól, bez wyznaczania p w paskalach.
Podstawowe to: p = F/A oraz wynikająca z równości ciśnień zależność F2 = F1 · (A2/A1). Warto też pamiętać, że dla tłoka kołowego A = π·(d²/4), co jest ważne, gdy zadanie podaje średnice zamiast pól.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w układzie hydraulicznym ciśnienie jest takie samo w obu tłokach, więc zachodzi zależność F1/A1 = F2/A2.Skoro A2 = 2·A1, to F2 = F1·(A2/A1) = 100 N·2 = 200 N.

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Prawo Pascala" https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Pascala - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL) – "Prasa hydrauliczna" https://pl.wikipedia.org/wiki/Prasa_hydrauliczna - dostęp 2026-02-27
  • Khan Academy – "Pressure" (zależność p = F/A) https://www.khanacademy.org/science/physics/fluids/fluid-pressure-and-flow/a/pressure-in-fluids - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw hydrauliki siłowej (ciśnienie, prawo Pascala, siłowniki)
  • Podręczniki/mechanika techniczna: rozdziały o cieczach i ciśnieniu
  • Zadania rachunkowe z prasy hydraulicznej (proporcje F i A) z arkuszy egzaminacyjnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego