KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 25.
Płaski układ sił zbieżnych jest w równowadze, jeżeli
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ sił zbieżnych w równowadze ma wypadkową równą zero.
W zapisie graficznym oznacza to, że po kolejnym odkładaniu wektorów sił "głowa–ogon" ostatni wektor wraca do punktu startu, czyli wielobok sił jest zamknięty. Otwarty wielobok oznacza niezerową wypadkową.

Pełne wyjaśnienie:

W płaskim układzie sił zbieżnych wszystkie linie działania sił przecinają się w jednym punkcie. Taki układ można analizować jak równowagę "punktu" (w sensie statyki): warunkiem równowagi jest, aby wektorowa suma wszystkich sił była równa zeru, czyli aby nie istniała siła wypadkowa powodująca ruch postępowy.

Interpretacja geometryczna tego warunku to tzw. wielobok sił. Gdy kolejne siły odkłada się jako wektory jeden po drugim (koniec poprzedniego jest początkiem następnego), to:

  • jeżeli po dodaniu wszystkich wektorów wracamy do punktu startu, powstaje figura zamknięta – wielobok sił jest zamknięty – co odpowiada sumie wektorów równej zero;
  • jeżeli nie wracamy do punktu startu, figura jest otwarta – istnieje niezerowy wektor domykający, czyli wypadkowa nie jest równa zeru, a układ nie jest w równowadze.

Odpowiedź "wielobok sił tego układu jest zamknięty" jest więc poprawna, bo jest to klasyczny, graficzny warunek równowagi.

Pozostałe odpowiedzi są błędne:

  • "wielobok sił tego układu jest otwarty" opisuje sytuację nierównowagi – pozostaje niezerowa wypadkowa.
  • "suma rzutów sił na oś x i y jest większa od zera" oraz "… mniejsza od zera" są niepoprawne, bo w równowadze suma rzutów na każdą oś powinna wynosić dokładnie zero (a nie być dodatnia lub ujemna). W praktyce zapis analityczny równowagi w 2D to warunki typu ΣFx=0 oraz ΣFy=0.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się nierówności (>0, <0) przy pytaniu o równowagę, najczęściej właściwy warunek to =0 (zerowa wypadkowa), a graficznie – zamknięty wielobok sił.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To układ sił działających w jednej płaszczyźnie, których linie działania przecinają się w jednym punkcie. W statyce taki układ często analizuje się jak równowagę punktu: kluczowa jest wypadkowa sił, a nie momenty względem różnych punktów.
Oznacza, że po wektorowym dodaniu wszystkich sił (odkładanie "ogon–głowa") koniec ostatniego wektora wraca do punktu startu. Taki domknięty wielobok odpowiada warunkowi suma wektorowa sił = 0, czyli brak siły wypadkowej.
Bo domknięcie wieloboka jest graficznym zapisem, że nie ma "brakującego" wektora domykającego. Jeśli nie trzeba nic dodawać, aby figura się zamknęła, to wypadkowa jest zerowa, a układ nie ma tendencji do ruchu postępowego.
Otwarty wielobok oznacza, że suma wektorów nie jest równa zeru. Istnieje wektor domykający (różnica między początkiem a końcem łańcucha wektorów), który jest równy wypadkowej. Taki układ nie spełnia warunku równowagi sił.
W ujęciu analitycznym sprawdza się, czy wypadkowa jest zerowa poprzez sumy składowych: suma rzutów na oś x = 0 oraz suma rzutów na oś y = 0. Dla układu zbieżnego jest to podstawowy test równowagi postępowej.
W praktyce dla układu zbieżnego w płaszczyźnie warunek zerowej wypadkowej jest kluczowy. Moment względem punktu zbieżności od sił przechodzących przez ten punkt jest zerowy, ale w zadaniach egzaminacyjnych warto pamiętać o ogólnych warunkach równowagi całego ciała.
1) Ustal skalę (np. 1 cm = 100 N).
2) Narysuj pierwszy wektor siły.
3) Kolejny wektor odkładaj od końca poprzedniego.
4) Po ostatnim wektorze sprawdź, czy wróciłeś do punktu startu. Jeśli tak, wielobok jest zamknięty.
Najczęściej myli się "= 0" z nierównościami ("> 0", "< 0") oraz miesza warunki dla sił i momentów. Częsty błąd to też nieuwzględnienie kierunków (znaków) rzutów na osie i traktowanie wartości bezwzględnych jak składowych.
Przy szybkiej, graficznej ocenie równowagi węzłów, zaczepów, cięgien i zawiesi, np. podczas montażu elementów maszyn lub prostych konstrukcji pomocniczych. Metoda pomaga "zobaczyć" wypadkową i ocenić, czy układ może być statycznie zrównoważony.
Szukaj sformułowań wskazujących na zerową wypadkową: "suma wektorowa = 0", "suma rzutów na osie = 0", "wielobok sił zamknięty". Jeśli pojawiają się nierówności lub "otwarty wielobok", zwykle opisują stan nierównowagi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Otwarty wielobok oznacza niezerową wypadkową."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Statyka - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wielobok_sił - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Równowaga_(mechanika) - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podstawy statyki: wypadkowa sił, równowaga punktu materialnego (notatki szkolne/technikum)
  • Zadania z wieloboka sił: graficzne dodawanie wektorów w skali
  • Powtórzenie rzutów wektorów na osie x i y oraz zapisu ΣFx=0, ΣFy=0

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego