Wykop szerokoprzestrzenny o skarpach nachylonych wymaga rozróżnienia dwóch "obrysów": wymiarów na dnie wykopu oraz wymiarów na poziomie terenu (górna krawędź skarp). W zadaniu dane do obliczeń pochodzą z rzutu i przekroju – czyli z rysunku, na którym odczytuje się m.in. wymiary dna oraz głębokość wykopu.
Kluczowa jest interpretacja nachylenia 1:1,5. W praktyce oznacza to relację pion:poziom: przy zejściu o 1 jednostkę w dół skarpa "odchodzi" o 1,5 jednostki w poziomie. Z tego wynika poszerzenie wykopu: poszerzenie jednej skarpy w planie zależy od głębokości (odczytanej z przekroju) pomnożonej przez 1,5. Ponieważ wykop ma dwie przeciwległe skarpy w każdym kierunku, całkowite zwiększenie wymiaru w danym kierunku jest sumą poszerzeń po obu stronach.
Dlatego, aby uzyskać wymiary a i b na poziomie terenu, postępuje się schematycznie:
- odczytuje się z rysunku wymiar dna w kierunku a oraz b,
- odczytuje się głębokość wykopu,
- oblicza się poszerzenie jednej skarpy z nachylenia 1:1,5,
- dodaje się poszerzenie z dwóch stron do wymiaru dna, osobno dla a i dla b.
Odpowiedź "a = 21,0 m; b = 23,0 m" jest zgodna z takim sposobem obliczania: zawiera umiarkowane zwiększenie względem wymiarów dna, typowe dla skarp o stałym nachyleniu.
Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?
- "a = 16,0 m; b = 18,0 m" zwykle odpowiada sytuacji, gdy ktoś przyjmie wymiary dna jako wymiary na poziomie terenu lub doda poszerzenie tylko z jednej strony.
- "a = 11,0 m; b = 13,0 m" jest zbyt małe i najczęściej wynika z pomylenia skali rysunku, błędu jednostek lub całkowitego pominięcia wpływu skarp.
- "a = 26,0 m; b = 28,0 m" bywa efektem odwrócenia proporcji nachylenia (traktowania 1:1,5 jako bardziej "płaskiego" w inną stronę) albo dwukrotnego dodania poszerzeń.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisz sobie krótko, co oznacza 1:1,5 (pion→poziom), a następnie sprawdź, czy poszerzenie zostało dodane po obu stronach w każdym kierunku.
