KWALIFIKACJA TKO5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 37.
Na podstawie schematu określ, które z uzwojeń przekładników prądowych wykorzystane są do celów pomiarowych.
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z przekładnikami prądowymi, który jest częścią egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Uzwojenia pomiarowe rozpoznaje się na schemacie po tym, że są podłączone do toru pomiarowego (np. mierników lub licznika), a nie do toru zabezpieczeniowego (np. przekaźników). Na przedstawionym schemacie takie połączenie mają uzwojenia I i II, dlatego tę odpowiedź uznaje się za właściwą.

Pełne wyjaśnienie:

Przekładnik prądowy ma uzwojenie pierwotne (w torze prądowym instalacji) oraz jedno lub więcej uzwojeń wtórnych. W praktyce stosuje się różne uzwojenia wtórne do różnych celów, najczęściej:

  • pomiarowych – zasilają aparaturę pomiarową (np. układy pomiaru prądu, liczniki energii, rejestratory),
  • zabezpieczeniowych – zasilają układy zabezpieczeń (np. przekaźniki nadprądowe, różnicowe), które muszą poprawnie działać także przy większych prądach zwarciowych.

W zadaniu kluczowe jest czytanie schematu: nie wybiera się uzwojeń "z nazwy" ani po samej numeracji I–V, lecz po tym, dokąd prowadzą ich zaciski. Uzwojenia pomiarowe są włączone w obwód, w którym znajdują się symbole przyrządów/układów pomiaru; uzwojenia zabezpieczeniowe prowadzą do elementów typowych dla toru zabezpieczeń.

Na schemacie uzwojenia I i II są wykorzystane w torze pomiarowym, dlatego stanowią poprawną odpowiedź.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • III i V – na schemacie nie tworzą pary pracującej w torze pomiarowym; co najmniej jedno z nich jest prowadzone do innego celu (np. zabezpieczeń lub funkcji pomocniczych).
  • IV i V – wskazują uzwojenia, które nie są podłączone do aparatury pomiarowej zgodnie z ideą toru pomiarowego.
  • III i IV – podobnie, zestaw nie odpowiada połączeniom wskazującym na cel pomiarowy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na schemacie występuje kilka uzwojeń wtórnych, najpierw odnajdź odbiorniki (pomiar czy zabezpieczenia), a dopiero potem przypisz do nich właściwe oznaczenia uzwojeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekładnik prądowy to transformator pomiarowy, który zamienia duży prąd w obwodzie pierwotnym na mniejszy, bezpieczny prąd wtórny. Dzięki temu można zasilać liczniki, mierniki i układy zabezpieczeń bez włączania ich bezpośrednio w tor dużej mocy.
Uzwojenie pomiarowe rozpoznasz po tym, że jego zaciski prowadzą do toru pomiaru: mierników, przetworników pomiarowych lub licznika. Na schemacie szukaj symboli przyrządów pomiarowych i sprawdź, które uzwojenia są z nimi elektrycznie połączone.
Wiele uzwojeń wtórnych pozwala rozdzielić funkcje: osobne uzwojenia dla pomiaru (dokładność w zakresie prądów roboczych) i osobne dla zabezpieczeń (pewne działanie przy prądach zwarciowych). Ułatwia to też separację obwodów i dobór parametrów do różnych urządzeń.
W obwodzie pomiarowym spotyka się m.in. amperomierze, przetworniki prądowe do systemów nadzoru, analizatory parametrów sieci oraz liczniki energii. Na schemacie będą to elementy opisane jako pomiar, metering lub przedstawione symbolami przyrządów.
Uzwojenie zabezpieczeniowe współpracuje z przekaźnikami i automatyką zabezpieczeniową, więc musi wiernie przenosić informację o dużych prądach, także podczas zwarć. Uzwojenie pomiarowe jest nastawione na dokładność przy prądach roboczych i zasilanie aparatury pomiarowej.
Teoretycznie bywa to możliwe, ale w praktyce jest to ryzykowne: różne wymagania (dokładność pomiaru vs praca przy zwarciach) i obciążenia mogą pogorszyć działanie jednego z torów. Dlatego często stosuje się osobne uzwojenia wtórne dla pomiaru i dla zabezpieczeń.
Najczęstsze błędy to wybór uzwojeń po samej numeracji (I–V) bez sprawdzenia połączeń oraz pomylenie symboli odbiorników (np. przekaźnik vs przyrząd pomiarowy). Pomaga metoda: najpierw zlokalizuj odbiornik, potem "prześledź przewody" do konkretnego uzwojenia.
Rozwarcie obwodu wtórnego może spowodować pojawienie się niebezpiecznie wysokiego napięcia na zaciskach wtórnych i przegrzewanie rdzenia, co grozi uszkodzeniem oraz zagrożeniem dla obsługi. Dlatego stosuje się zwarcie serwisowe lub stałe obciążenie zgodnie z przeznaczeniem.
Ćwicz czytanie schematów: identyfikuj tor główny, tory wtórne, zaciski oraz odbiorniki (pomiar, zabezpieczenia, sterowanie). Stosuj stałą procedurę: 1) znajdź odbiornik, 2) prześledź połączenia, 3) dopasuj oznaczenie uzwojenia, 4) sprawdź spójność.
Wskazówkami są symbole mierników, licznika energii, przetworników pomiarowych i opisy typu "pomiar", "metering" lub nazwy wielkości (A, kWh). Zabezpieczenia częściej mają symbole przekaźników, członów nadprądowych i połączenia do układów wyłączenia.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Uzwojenia pomiarowe rozpoznaje się na schemacie po tym, że są podłączone do toru pomiarowego (np. mierników lub licznika), a nie do toru zabezpieczeniowego (np. przekaźników)."

Źródła:

  • IEC 61869-2, Instrument transformers – Part 2: Additional requirements for current transformers (wymagania i zastosowania przekładników prądowych)
  • EN 61869-2, Instrument transformers – Part 2: Additional requirements for current transformers (europejska wersja normy dla przekładników prądowych)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki: przekładniki prądowe (budowa, parametry, zastosowania)
  • Instrukcje eksploatacji i schematy obwodów pomiarowych oraz zabezpieczeniowych w instalacjach trakcyjnych i zasilania
  • Ćwiczenia z czytania schematów: identyfikacja obwodów pomiarowych, zabezpieczeniowych i sterowniczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego