KWALIFIKACJA SPC4 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 33.
Na podstawie Skali ocen jakości sensorycznej stwierdź jaką ocenę otrzyma wędlina w której podczas jakościowej oceny organoleptycznej stwierdzono obcy smak i zapach oraz obecność pleśni w kilku miejscach.
Ilustracja przedstawia tabelę zatytułowaną "Skala ocen jakości sensorycznej".
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obcy smak i zapach oraz obecność pleśni to wady krytyczne stwierdzane w ocenie organoleptycznej. Taki produkt nie spełnia wymagań jakościowych i bezpieczeństwa, dlatego w skali ocen jakości sensorycznej otrzymuje ocenę dyskwalifikującą, czyli kwalifikującą do odrzutu.

Pełne wyjaśnienie:

Ocena sensoryczna (organoleptyczna) polega na sprawdzeniu cech produktu odbieranych zmysłami, m.in. smaku, zapachu i wyglądu. W praktyce kontroli jakości szczególnie istotne są tzw. wady krytyczne, czyli takie, które jednoznacznie wskazują na nieakceptowalność produktu.

W opisanej sytuacji jednocześnie stwierdzono:

  • obcy smak i zapach – oznacza to, że produkt ma cechy niezgodne z oczekiwanym profilem (np. oznaki zepsucia, zanieczyszczenia, nieprawidłowego przechowywania),
  • obecność pleśni w kilku miejscach – jest to wyraźna wada jakościowa i higieniczna; w praktyce jest traktowana jako sygnał, że produkt nie nadaje się do dalszego wykorzystania.

Dlatego odpowiedź "Dyskwalifikująca." jest poprawna: łączy się z decyzją o odrzuceniu produktu na podstawie kryteriów oceny sensorycznej, ponieważ wykryte wady nie są drobnymi odchyleniami, tylko cechami świadczącymi o nieprawidłowym stanie produktu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Dostateczna." sugeruje, że produkt ma zauważalne, ale jeszcze akceptowalne niedoskonałości. Pleśń oraz obcy smak i zapach przekraczają poziom "akceptowalnych wad", więc taka ocena byłaby zbyt łagodna.
  • "Dobra." oznacza jakość generalnie prawidłową, ewentualnie z drobnymi odchyleniami. Obcy zapach/smak i pleśń nie są drobnym odchyleniem, tylko podstawą do odrzutu.
  • "Bardzo dobra." jest nie do pogodzenia z obecnością wad wyraźnie negatywnych; taka ocena dotyczy produktów bez istotnych usterek sensorycznych.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się pleśń oraz obcy smak/zapach, w większości stosowanych skal jakościowych będzie to prowadzić do kwalifikacji najniższej (odrzutowej), niezależnie od tego, czy wada dotyczy "kilku miejsc".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ocena organoleptyczna to badanie cech produktu za pomocą zmysłów: smaku, zapachu, wyglądu i czasem konsystencji. W praktyce zakładowej pomaga szybko wykryć wady, które mogą świadczyć o zepsuciu, zanieczyszczeniu lub niewłaściwym przechowywaniu surowca albo wyrobu.
Obcy smak i zapach wskazują, że produkt odbiega od typowych cech jakościowych. Może to wynikać z rozwoju niepożądanej mikroflory, zanieczyszczeń lub błędów technologicznych. W ocenie jakości takie odchylenie zwykle oznacza nieakceptowalność produktu i ryzyko dla bezpieczeństwa żywności.
W praktyce kontroli jakości żywności widoczna pleśń jest traktowana jako wada krytyczna, bo świadczy o nieprawidłowym stanie produktu. Zwykle prowadzi do odrzutu partii, zwłaszcza gdy towarzyszą jej inne nieprawidłowości (np. obcy zapach). Szczegóły zależą od przyjętej skali i procedur.
Wada drobna to taka, która nie zmienia zasadniczo charakteru produktu i nie wskazuje na zepsucie (np. niewielkie odchylenie barwy). Wada dyskwalifikująca zwykle wiąże się z oznakami psucia, zanieczyszczenia lub zagrożenia higienicznego, np. pleśnią albo wyraźnie obcym smakiem i zapachem.
Najczęściej sprawdza się wygląd (barwa, nalot, uszkodzenia), zapach (świeżość, obce nuty), smak (jeśli dopuszczalne) oraz konsystencję/strukturę. Celem jest szybkie wykrycie oznak zepsucia lub wad technologicznych przed użyciem surowca w produkcji.
Ocena sensoryczna bywa wykonywana przy przyjęciu surowców, w trakcie procesu (kontrola międzyoperacyjna) oraz przy odbiorze wyrobu gotowego. Jest też elementem działań korygujących, gdy pojawiają się reklamacje lub podejrzenie niezgodności jakościowej partii.
Ocena "dyskwalifikująca" oznacza, że produkt nie spełnia minimalnych wymagań jakościowych i nie powinien być dopuszczony do dalszego wykorzystania lub sprzedaży. W praktyce wiąże się to z odrzutem, izolacją partii i wdrożeniem działań wyjaśniających przyczynę niezgodności.
Częsty błąd to wybór "średniej" oceny (np. dobra/dostateczna) mimo wystąpienia wad krytycznych. Uczniowie czasem bagatelizują słowa typu "kilka miejsc" i nie łączą pleśni oraz obcego zapachu z odrzutem. Pomaga analizowanie, czy wada sugeruje psucie lub zagrożenie higieniczne.
Tak, bo w produkcji cukierniczej ocenia się sensorycznie surowce (np. nabiał, owoce, kakao) i wyroby gotowe (smak, zapach, wygląd, tekstura). Umiejętność rozpoznania niepożądanych zapachów, posmaków i nalotów pomaga zapobiegać użyciu surowca o złej jakości.
Warto nauczyć się typowych wad i ich skutków decyzyjnych: które są akceptowalne, a które oznaczają odrzut. Pomaga tworzenie mapy pojęć: wada → możliwa przyczyna → decyzja (akceptacja/warunkowa/dyskwalifikacja). Ćwicz też czytanie opisów przypadków i wyciąganie wniosków.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Obcy smak i zapach oraz obecność pleśni to wady krytyczne stwierdzane w ocenie organoleptycznej."

Źródła:

  • ISO 5492:2008, Sensory analysis — Vocabulary (terminologia badań sensorycznych)
  • ISO 8586:2012, Sensory analysis — General guidelines for the selection, training and monitoring of selected assessors and expert sensory assessors (organizacja i wymagania dla oceniających)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii żywności dotyczące oceny organoleptycznej
  • Instrukcje zakładowe/GHP i procedury kontroli jakości surowców
  • Normy i przewodniki dotyczące terminologii oraz organizacji badań sensorycznych (ogólne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego