KWALIFIKACJA MTL5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 3.
Na podstawie tabeli oblicz łączne zużycie żelazokrzemu w pięciu kolejnych wytopach 1 Mg żeliwa EN-GJL350.
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą namiarów materiałów wsadowych do wytopu 1 Mg żeliwa EN-GJL350.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyznaczyć łączne zużycie żelazokrzemu w pięciu kolejnych wytopach, należy odczytać z tabeli zużycie dla każdego wytopu (dla 1 Mg żeliwa) i zsumować pięć wartości w kilogramach. Wynik podaje się jako jedną masę całkowitą dla całej serii wytopów.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie dotyczy prostego bilansu materiałowego dodatku stopowego/modyfikatora (żelazokrzemu) w serii kolejnych wytopów żeliwa o zadanej masie: 1 Mg w każdym wytopie. Kluczowe jest, że pytanie wymaga łącznego zużycia w pięciu następujących po sobie wytopach, więc nie interesuje nas średnia ani zużycie jednostkowe, tylko suma.

Jak postąpić krok po kroku:

  • Odszukaj w tabeli pozycje odpowiadające pięciu kolejnym wytopom (1–5) i odczytaj przypisane im wartości zużycia żelazokrzemu.
  • Sprawdź jednostkę w tabeli. Jeżeli w tabeli podano zużycie w kg na 1 wytop 1 Mg, możesz od razu dodawać wartości.
  • Jeżeli tabela podaje inną postać (np. kg/Mg lub % masy), najpierw przelicz każdą pozycję na kilogramy dla 1 Mg, a dopiero potem sumuj.
  • Dodaj pięć wartości, zachowując konsekwentnie jednostkę kg. Wynik jest jedną liczbą opisującą całkowitą masę żelazokrzemu zużytą w całej serii.

Dlaczego pozostałe wyniki bywają wybierane błędnie:

  • Wyniki zaniżone często powstają przez pominięcie jednego wytopu albo odczyt z niewłaściwego wiersza tabeli.
  • Bardzo małe wartości mogą wynikać z błędu interpretacji danych jako zużycia dla pojedynczego wytopu zamiast sumy pięciu lub z błędnego przeliczenia jednostek.
  • Wynik bliski poprawnego, ale inny o kilka kilogramów, zwykle oznacza błąd rachunkowy w dodawaniu (np. przeniesienie w słupku) albo nieuwzględnienie korekty wskazanej w tabeli (jeśli tabela ją zawiera).

Na egzaminie warto wykonać szybki kontrolny rachunek: oszacuj rząd wielkości (czy suma pięciu pozycji ma sens w porównaniu do pojedynczego wytopu) i sprawdź, czy nie pomyliłeś kg z Mg.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mg to megagram, czyli 1000 kg. W zadaniach metalurgicznych 1 Mg zwykle oznacza 1 tonę metryczną ciekłego metalu lub wsadu. Dlatego zużycie dodatków w kg odnosi się do tej masy wytopu, o ile tabela nie podaje inaczej.
Żelazokrzem to stop żelaza z krzemem stosowany jako dodatek stopowy i modyfikator. Podnosi zawartość krzemu, wpływa na przebieg krystalizacji i własności żeliwa. W praktyce jego zużycie kontroluje się tabelami/recepturami, bo ma istotny wpływ na jakość i koszty.
Odczytaj zużycie dodatku dla każdego wytopu i wykonaj sumę. Jeśli dane są w kg na wytop, dodajesz bezpośrednio. Jeśli są w kg/Mg, a każdy wytop ma 1 Mg, wynik jest taki sam. Gdy masa wytopu jest inna, trzeba przeliczyć na kg dla każdej partii.
Błąd jednostek daje duże rozbieżności wyniku. Mg oznacza 1000 kg, więc pomylenie Mg z inną jednostką prowadzi do wyniku 1000 razy za dużego lub za małego. Na egzaminie warto na marginesie zapisać: 1 Mg = 1000 kg i konsekwentnie trzymać jedną jednostkę w obliczeniach.
Najczęstsze pomyłki to odczyt z niewłaściwej kolumny (np. inny gatunek żeliwa), przesunięcie o jeden wiersz (wytop 4 zamiast 5) oraz przeoczenie przypisu pod tabelą. Pomaga zaznaczanie kolejnych wytopów i zapisanie pięciu wartości obok siebie przed dodawaniem.
Jeżeli pytanie brzmi o łączne zużycie, liczy się suma pięciu wartości. Średnia byłaby wymagana tylko wtedy, gdy zadanie pyta o "średnie zużycie na wytop" lub "średnie zużycie jednostkowe". Zwracaj uwagę na słowa: łączne, razem, suma.
Przeliczenia są potrzebne, gdy tabela podaje: procent masy dodatku, zużycie na inną masę wytopu (np. na 10 Mg), lub wartości w g/kg. Wtedy najpierw przelicz każdą pozycję na kg dla rzeczywistej masy wytopu, a dopiero potem sumuj dla wielu wytopów.
Wykonaj oszacowanie: jeśli typowe zużycie na jeden wytop wynosi kilkanaście–kilkadziesiąt kg, suma z pięciu powinna być około pięć razy większa. Jeżeli wychodzi wartość podobna do pojedynczego wytopu, prawdopodobnie policzyłeś średnią lub pominąłeś część danych.
W zadaniach egzaminacyjnych zwykle tak: 1 Mg jest masą odniesienia wytopu. W praktyce przemysłowej masa ciekłego metalu może się różnić od masy wsadu lub od masy odlanej z powodu strat, ale takie niuanse muszą być podane w danych. Jeśli nie są, przyjmuje się 1 Mg jako masę wytopu.
Ćwicz trzy rzeczy: (1) odczyt z tabel i wykresów, (2) konsekwentne jednostki (kg, Mg, %), (3) sumowanie i proste przeliczenia proporcjonalne. Dobrą metodą jest zapisywanie danych w kolumnie i wykonywanie kontroli: czy wynik jest rzędu wielkości zgodnego z danymi wejściowymi.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby wyznaczyć łączne zużycie żelazokrzemu w pięciu kolejnych wytopach, należy odczytać z tabeli zużycie dla każdego wytopu (dla 1 Mg żeliwa) i zsumować pięć wartości w kilogramach."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii wytopu i dodatków do żeliw (skrypty szkolne/branżowe)
  • Ćwiczenia rachunkowe z bilansów masowych w procesach metalurgicznych
  • Instrukcje zakładowe prowadzenia wytopów i kartoteki zużycia dodatków (jeśli dostępne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego