KWALIFIKACJA SPC2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 21.
Na podstawie tabeli określ, ile kilogramów masła należy zużyć, aby wyprodukować 10 kg kremu russel.
Ilustracja przedstawia tabelę zatytułowaną "Receptura na 1000 g kremu russel".
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wynik 2,2 kg otrzymuje się przez przeliczenie receptury z tabeli na produkcję 10 kg kremu: ilość masła z porcji bazowej należy przeskalować proporcjonalnie do 10 kg. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędu rzędu wielkości lub pomylenia skali receptury.

Pełne wyjaśnienie:

Aby obliczyć zużycie masła dla 10 kg kremu, trzeba skorzystać z danych podanych w tabeli recepturowej (załączonej do zadania). Tabela określa, ile masła przypada na ustaloną ilość kremu (np. na 1 kg wyrobu albo na inną porcję bazową).

Metoda postępowania jest zawsze taka sama:

  • Odczytaj z tabeli, jaka jest ilość masła w porcji bazowej.
  • Ustal, jakiej masie kremu odpowiada ta porcja bazowa.
  • Przelicz proporcję na 10 kg (mnożąc lub dzieląc przez współczynnik skali).
  • Sprawdź sensowność wyniku: dla 10 kg kremu ilość masła powinna być mniejsza od 10 kg i zwykle stanowić część masy produktu, a nie wielokrotność.

Odpowiedź "2,2 kg" jest poprawna, ponieważ jest wynikiem proporcjonalnego przeliczenia danych z tabeli na partię 10 kg.

Odpowiedź "1,2 kg" jest błędna typowo wtedy, gdy ktoś przelicza niepełną porcję albo myli wartości z tabeli (np. bierze dane dla innego wariantu/kolumny) lub wykonuje błędne mnożenie/dzielenie.

Odpowiedź "12 kg" jest nielogiczna w kontekście zużycia jednego składnika na 10 kg wyrobu: sugeruje, że masła potrzeba więcej niż wynosi masa całego kremu, co zwykle oznacza błąd skali (np. dopisanie zera lub pomylenie podstawy obliczeń).

Odpowiedź "22 kg" wskazuje na błąd rzędu wielkości (np. pomylenie 2,2 z 22) albo nieprawidłową interpretację tabeli (brak przeliczenia na właściwą masę porcji bazowej).

W zadaniach recepturowych na egzaminie warto zawsze wykonać szybki "test realności": czy wynik mieści się w rozsądnym zakresie oraz czy jest spójny z masą partii i charakterem produktu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw ustal, dla jakiej masy porcji bazowej podano tabelę (np. 1 kg lub 5 kg). Potem policz współczynnik skali: 10 kg / masa bazowa. Ilość każdego surowca z tabeli pomnóż przez ten współczynnik. Na końcu sprawdź, czy wynik ma sens (nie przekracza masy produktu).
W recepturach przemysłowych surowce często mają udziały procentowe lub ułamkowe, więc po przeliczeniu na konkretną partię wychodzą wartości dziesiętne. To normalne w praktyce produkcyjnej, bo dozowanie odbywa się wagowo, a dokładność zależy od technologii i tolerancji procesu.
To znaczy, że kluczowa informacja (np. ile masła przypada na porcję kremu) jest podana w tabeli dołączonej do zadania. Bez niej nie da się wyliczyć wyniku z samej treści. Na egzaminie trzeba więc poprawnie odczytać wartości i dopiero potem wykonać proste przeliczenie proporcji.
Najczęściej myli się masę porcji bazowej (np. bierze dane na 1 kg jakby były na 10 kg), wykonuje błędne mnożenie przez 10, albo przestawia przecinek (2,2 → 22). Częsty jest też błąd wyboru złej kolumny w tabeli, gdy tabela ma kilka wariantów receptury.
Nie da się wyznaczyć dokładnej liczby bez danych tabelarycznych, ale można ocenić sensowność. Dla 10 kg kremu ilość masła zwykle jest mniejsza niż 10 kg, więc odpowiedzi typu 12 kg lub 22 kg powinny wzbudzić podejrzenie błędu skali. To pomaga odsiać oczywiste pomyłki.
Stosuje się je przed uruchomieniem partii produkcyjnej: przy przygotowaniu surowców, planowaniu rozchodu magazynowego, nastawach urządzeń dozujących i kontroli kosztów. Operator musi umieć szybko przeliczyć recepturę, aby zachować stałą jakość wyrobu i uniknąć nadmiernych strat surowców.
Trzeba szukać nagłówka tabeli lub opisu kolumny/wiersza: często jest tam "na 1 kg", "na 100 kg", "na porcję" albo "wydajność". Jeśli tabela jest na 100 kg, to dla 10 kg dzielisz wartości przez 10. Zawsze zaczynaj od identyfikacji tej podstawy, zanim zaczniesz liczyć.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych liczy się zgodnie z danymi z tabeli recepturowej, bez dodatkowych założeń o stratach, chyba że treść zadania wyraźnie je podaje. Jeśli straty nie są opisane, nie należy ich dopisywać "z doświadczenia", bo zmieni to wynik i może prowadzić do błędnej odpowiedzi.
Jeśli tabela jest na 1 kg, to dla 10 kg po prostu mnożysz ilość masła przez 10. Przykład mechanizmu: 0,22 kg masła na 1 kg kremu daje 2,2 kg na 10 kg. Najważniejsze to zachować przecinek i nie zamienić 2,2 na 22.
Najczęściej są to zadania o zużyciu surowca na określoną masę wyrobu, obliczaniu masy partii z dostępnych surowców, przeliczaniu receptury z 100 kg na mniejszą partię oraz interpretacji tabel (kilka wariantów receptury). Warto ćwiczyć proporcje i czytanie nagłówków tabel.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały szkolne z technologii gastronomicznej/technologii żywności dotyczące receptur i przeliczeń
  • Zestawy zadań rachunkowych z receptur (skalowanie na masę partii)
  • Instrukcje zakładowe: karty recepturowe i karty technologiczne (jeśli dostępne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego