KWALIFIKACJA MTL4 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 21.
Na podstawie tabeli określ wysokość pionowych znaków rdzeniowych górnych dla rdzenia o średnicy nominalnej 140 mm i wysokości 280 mm.
Ilustracja przedstawia tabelę z normy PN-H-55010:2000, która dotyczy głównych wymiarów znaków rdzeniowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wysokość górnego znaku rdzeniowego h1 wyznacza się dwuetapowo: najpierw z tabeli głównej dla D=140 mm (zakres 100–200) i H=280 mm (zakres 150–300) odczytuje się wysokość dolnego znaku h=40 mm. Następnie z tabeli pomocniczej dla h=40 mm otrzymuje się h1=25 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Aby określić wysokość pionowych znaków rdzeniowych górnych (oznaczenie h1), trzeba skorzystać z tabel dołączonych w materiale: głównej tabeli dla znaków dolnych oraz tabeli pomocniczej, która przelicza wysokość dolnego znaku h na wysokość znaku górnego h1.

Krok 1: wyznaczenie wysokości dolnego znaku h
W tabeli głównej wybiera się:

  • wiersz odpowiadający średnicy nominalnej rdzenia D=140 mm, czyli przedział 100–200 mm,
  • kolumnę odpowiadającą wysokości rdzenia H=280 mm, czyli przedział 150–300 mm.
W przecięciu tych zakresów odczytuje się h=40 mm.

Krok 2: wyznaczenie wysokości górnego znaku h1
Następnie przechodzi się do tabeli pomocniczej "Wysokość pionowych znaków rdzeniowych górnych…", gdzie dla odczytanego h=40 mm przypisana jest wartość h1=25 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 20 mm – odpowiada innym parom wartości (np. innym wysokościom h), więc wynikałoby z błędnego odczytu lub pomylenia wiersza/kolumny.
  • 30 mm – to typowa wartość pojawiająca się dla innych konfiguracji, ale nie dla przypadku, w którym najpierw otrzymuje się h=40 mm.
  • 40 mm – to wysokość dolnego znaku rdzeniowego (h), a nie górnego (h1). Ten wybór zwykle wynika z pomylenia oznaczeń na rysunku.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z tabelami często występuje krok pośredni. Najpierw ustal wartość h z tabeli głównej, a dopiero potem znajdź h1 w tabeli przeliczeniowej. To ogranicza ryzyko pomylenia znaków dolnych i górnych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj h (znak dolny) z tabeli głównej na podstawie D i H. Potem w tabeli pomocniczej znajdź wiersz z tą wartością h i odczytaj przypisane h1. To typowy układ: tabela główna + tabela przeliczeniowa.
D to średnica nominalna rdzenia (lub odpowiednik dla przekroju prostokątnego), H to wysokość rdzenia. h oznacza wysokość dolnego znaku rdzeniowego, a h1 wysokość górnego znaku rdzeniowego. Odczyt h1 często zależy od wcześniej ustalonego h.
Mniejszy znak górny ułatwia montaż i demontaż rdzenia oraz zmniejsza ryzyko uszkodzeń przy rozformowaniu. Dolny znak zwykle przenosi większe obciążenia ustalające, dlatego bywa wyższy. W tabelach normatywnych te proporcje są ujęte jako zależność h → h1.
Najczęściej myli się h z h1 (wybiera wysokość znaku dolnego zamiast górnego) oraz źle dobiera się przedział dla D lub H. Drugi typ błędu to pomijanie tabeli pomocniczej i próba zgadywania h1 bez wcześniejszego wyznaczenia h.
Gdy parametr, o który pytają (np. h1), nie jest podany bezpośrednio dla D i H, tylko wynika z wartości pośredniej (np. h). Wtedy najpierw odczytuje się wartość z tabeli głównej, a następnie korzysta z tabeli zależności, która przelicza wynik na szukany wymiar.
Trzeba znaleźć wiersz, którego zakres obejmuje 140 mm. W typowych tabelach znaków rdzeniowych jest to przedział 100–200 mm. Potem przechodzisz do właściwej kolumny dla wysokości H. Uważaj na opisy "do" i "powyżej… do…", żeby nie przesunąć się o jeden zakres.
Wyszukaj kolumnę, której zakres obejmuje 280 mm. Dla typowych podziałów jest to przedział 150–300 mm. Błąd często pojawia się, gdy ktoś wybiera sąsiedni zakres (np. 50–150) przez pośpiech. Zawsze sprawdź, czy 280 rzeczywiście mieści się w wybranym przedziale.
W tego typu pytaniu kluczowa jest umiejętność czytania tabeli technicznej, a nie pamięciowe znanie wartości. Jeśli tabela (lub jej wyciąg) jest podana, to poprawne rozwiązanie polega na właściwym odczycie zakresów i wykonaniu kroku pośredniego (h, a potem h1).
Zbyt małe znaki mogą nie zapewnić stabilnego ustalenia rdzenia. W efekcie rdzeń może się przemieścić podczas zamykania formy lub zalewania ciekłym metalem, co prowadzi do wad odlewu (np. przesuniętych otworów, nierównych ścianek). Wymiary z tabel pomagają ograniczyć takie ryzyko.
Ćwicz systematyczny schemat: 1) identyfikacja wielkości wejściowych (D, H), 2) wybór właściwych przedziałów, 3) odczyt wartości pośredniej (h), 4) odczyt wartości końcowej (h1) z tabeli pomocniczej. Zawsze wykonuj krótką kontrolę, czy wynik ma sens (np. h1 zwykle < h).
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • PN-H-55010:2000, tablice wymiarów znaków rdzeniowych (tabele: wysokość dolnych znaków rdzeniowych oraz tabela zależności h→h1)
  • Ilustracja do zadania: wyciąg tabelaryczny z PN-H-55010:2000 (tabela wysokości h oraz tabela pomocnicza wysokości h1)

Materiały:

  • PN-H-55010:2000 – tablice wymiarów znaków rdzeniowych (część tabelaryczna i rysunki objaśniające)
  • Podręczniki z modelarstwa odlewniczego opisujące rdzenie, znaki rdzeniowe i ich funkcje
  • Zestawy zadań ćwiczeniowych z odczytu tabel technicznych (przedziały, tabele pomocnicze, kroki pośrednie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego