KWALIFIKACJA GIW9 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 38.
Na podstawie tabeli wskaż wartość stężenia tlenku węgla w powietrzu kopalnianym, po przekroczeniu której należy niezwłocznie wycofać pracowników z zagrożonego wyrobiska.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi stężeń różnych gazów w powietrzu kopalnianym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W pytaniu należy wskazać wartość graniczną stężenia CO, po której przekroczeniu wymagane jest działanie natychmiastowe: niezwłoczne wycofanie pracowników z zagrożonego wyrobiska. Z podanych odpowiedzi takiemu progowi odpowiada 26,0 ppm. Pozostałe wartości są niższe i zwykle odnoszą się do poziomów ostrzegawczych lub kontrolnych.

Pełne wyjaśnienie:

Tlenek węgla (CO) jest jednym z najgroźniejszych składników atmosfery kopalnianej, ponieważ jest gazem toksycznym, słabo wyczuwalnym i szybko wiąże się z hemoglobiną, ograniczając transport tlenu w organizmie. Z tego powodu w praktyce górniczej stosuje się tabele progów stężeń, które przypisują określonym wartościom konkretne działania organizacyjne (np. wzmożona kontrola, przewietrzanie, ograniczenie robót, a w najwyższych progach – wycofanie załogi).

W tym zadaniu kluczowe jest uważne odczytanie polecenia: chodzi o stężenie CO, po przekroczeniu którego należy niezwłocznie wycofać pracowników. To sformułowanie oznacza próg o najwyższej pilności reakcji spośród typowych progów eksploatacyjnych. Dlatego właściwa jest odpowiedź: 26,0 ppm.

  • 26,0 ppm – odpowiada progowi, przy którym wymagane jest natychmiastowe działanie ochronne w postaci wycofania ludzi z rejonu zagrożenia (decyzja o przerwaniu pracy i ewakuacji z wyrobiska).
  • 14,0 ppm – to wartość niższa; w wielu zestawieniach może odpowiadać poziomowi ostrzegawczemu, przy którym wdraża się działania kontrolne (np. zwiększenie pomiarów, analiza trendu, sprawdzenie źródeł emisji), ale nie jest to jeszcze próg "niezwłocznego wycofania".
  • 7,0 ppm – wartość jeszcze niższa, typowa dla wczesnego sygnału pogorszenia jakości powietrza; może wskazywać potrzebę obserwacji i weryfikacji wentylacji, jednak sama w sobie nie uzasadnia natychmiastowej ewakuacji.
  • 5,2 ppm – najniższa z podanych; łatwo ją wybrać błędnie przez intuicję "im mniejsza liczba, tym większe bezpieczeństwo", ale pytanie nie dotyczy poziomu bezpiecznego, tylko progu, po którego przekroczeniu nakazuje się wycofanie pracowników.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z tabelami progów zawsze najpierw zaznacz w poleceniu rodzaj działania (np. "wycofać", "zabronić", "wstrzymać") i dopiero potem szukaj w tabeli wiersza/kolumny odpowiadającej temu działaniu – to ogranicza ryzyko wyboru progu ostrzegawczego zamiast ewakuacyjnego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To miara ilości CO w mieszaninie gazów w wyrobisku. CO jest gazem toksycznym, dlatego nawet relatywnie niewielkie wzrosty stężenia wymagają reakcji organizacyjnej (kontrola, przewietrzanie), a po przekroczeniu progów ewakuacyjnych – wycofania ludzi z rejonu zagrożenia.
CO jest trudny do wykrycia zmysłami i działa szybko. Wiąże się z hemoglobiną, ograniczając przenoszenie tlenu, co może prowadzić do osłabienia, utraty przytomności i zagrożenia życia. W kopalni dodatkowym ryzykiem jest możliwość wzrostu stężenia w krótkim czasie.
Oznacza natychmiastowe przerwanie pracy w zagrożonym rejonie i wycofanie ludzi do bezpiecznego miejsca zgodnie z procedurą ruchu zakładu. Nie jest to "zwiększenie kontroli", tylko działanie o najwyższym priorytecie, stosowane po przekroczeniu progu ewakuacyjnego.
Próg ostrzegawczy zwykle wiąże się z kontrolą i działaniami korygującymi (np. częstsze pomiary, sprawdzenie wentylacji). Próg ewakuacyjny jest opisany działaniem typu "wycofać", "wstrzymać roboty", "zakaz przebywania". Na egzaminie szukaj wprost opisu działania.
Nie warto. Częsty błąd to wybór najmniejszej liczby, bo wydaje się "bezpieczna". Pytanie dotyczy jednak wartości, po której przekroczeniu trzeba wycofać ludzi, czyli zwykle progu wyższego niż wartości kontrolne. Zawsze kieruj się opisem działania w tabeli.
CO może pojawiać się m.in. w wyniku procesów spalania lub tlenia (np. pożary endogeniczne), pracy maszyn z silnikami spalinowymi (jeśli występują w danym zakładzie) oraz niektórych reakcji chemicznych w zrobach. W praktyce ważne jest szybkie rozpoznanie trendu wzrostu stężenia.
Ćwicz odczyt "działanie → próg" na przykładach: najpierw identyfikuj w poleceniu, czy chodzi o alarm, kontrolę, przewietrzanie, czy wycofanie. Potem dopasuj właściwą komórkę tabeli. Pomaga też zapamiętanie, że progi ewakuacyjne są powiązane z natychmiastową decyzją o bezpieczeństwie.
Najczęstsze to: przeoczenie słowa "niezwłocznie", pomylenie progów CO z innym gazem, automatyczny wybór najmniejszej wartości oraz czytanie tabeli "od końca" bez sprawdzenia, czy dotyczy stężeń w powietrzu czy innego parametru. Pomaga podkreślanie słów kluczowych w poleceniu.
Nie zawsze – o działaniu decyduje poziom stężenia i jego dynamika oraz zapisy procedur/tabel działań. Niskie wartości mogą wymagać obserwacji i działań korygujących, natomiast dopiero po przekroczeniu określonego progu (opisanego jako wycofanie) wdraża się natychmiastowe opuszczenie rejonu.
To różne wartości progowe, które w tabelach działań mogą odpowiadać różnym poziomom reakcji. Zasadniczo im wyższy próg, tym bardziej zdecydowane działania (od kontroli po ewakuację). W tym zadaniu właściwa jest wartość przypisana w tabeli do działania "niezwłocznie wycofać pracowników".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w pytaniu należy wskazać wartość graniczną stężenia CO, po której przekroczeniu wymagane jest działanie natychmiastowe: niezwłoczne wycofanie pracowników z zagrożonego wyrobiska.

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe kopalni (instrukcje przewietrzania i tabele progów działań dla gazów)
  • Podręczniki i skrypty z zakresu aerologii górniczej oraz zagrożeń gazowych
  • Zasady BHP w górnictwie podziemnym omawiane na zajęciach zawodowych (procedury reagowania na przekroczenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego