KWALIFIKACJA BUD19 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 37.
Na podstawie współrzędnych punktów kontrolowanych zawartych w tabeli oblicz składowe wektora przemieszczeń poziomych punktu nr 4.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi współrzędnych punktów kontrolowanych, co jest istotne w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Składowe wektora przemieszczenia poziomego wyznacza się jako różnice współrzędnych punktu między stanem kontrolnym a odniesieniem:
ΔX = X(k) − X(0), ΔY = Y(k) − Y(0). Wynik "ΔX = +3 mm; ΔY = -4 mm" oznacza przesunięcie o 3 mm w kierunku dodatnim osi X i o 4 mm w kierunku ujemnym osi Y.

Pełne wyjaśnienie:

Wektor przemieszczenia poziomego punktu opisuje zmianę jego położenia w płaskim układzie współrzędnych pomiędzy dwoma epokami (np. pomiarem odniesienia i pomiarem kontrolnym). W praktyce geodezyjnej taki zapis stosuje się m.in. w monitoringu przemieszczeń i odkształceń.

Składowe wektora liczy się zawsze jako różnice współrzędnych:

  • ΔX = X(kontrola) − X(odniesienie)
  • ΔY = Y(kontrola) − Y(odniesienie)

Znak wyniku ma znaczenie interpretacyjne: dodatnie ΔX oznacza wzrost współrzędnej X (przesunięcie zgodne ze zwrotem osi X), a ujemne ΔY oznacza spadek współrzędnej Y (przesunięcie przeciwnie do zwrotu osi Y). Dlatego odpowiedź "ΔX = +3 mm; ΔY = -4 mm" wskazuje na przesunięcie o 3 mm w +X oraz o 4 mm w −Y.

Odpowiedzi z przeciwnymi znakami są typowym skutkiem odwrócenia kolejności odejmowania (policzenia X(0) − X(k) zamiast X(k) − X(0)) lub pomylenia interpretacji zwrotu osi. Warianty z dwoma dodatnimi lub dwoma ujemnymi składowymi sugerują z kolei, że zdający skupił się wyłącznie na wartościach bezwzględnych (3 mm i 4 mm), pomijając informację o tym, czy współrzędne wzrosły czy zmalały.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi sprawdź osobno, czy X się zwiększyło (wtedy ΔX > 0) czy zmniejszyło (ΔX < 0), oraz analogicznie dla Y. Dopiero potem przenieś wartości w mm do wyniku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To różnice współrzędnych punktu pomiędzy dwiema epokami pomiaru. Liczy się je jako ΔX = X2 − X1 oraz ΔY = Y2 − Y1. Znaki mówią o kierunku przesunięcia: dodatni oznacza wzrost współrzędnej, ujemny spadek.
Najpierw odczytaj z tabeli współrzędne w dwóch stanach (np. odniesienie i kontrola). Następnie policz różnice: ΔX = X(kontrola) − X(odniesienie), ΔY = Y(kontrola) − Y(odniesienie). Na końcu sprawdź jednostki i podaj wynik np. w mm.
Ujemny znak oznacza, że dana współrzędna zmalała między pomiarami. Jeśli np. wartość Y w pomiarze kontrolnym jest mniejsza niż w odniesieniu, to ΔY = Y(k) − Y(0) będzie ujemne. To informacja o zwrocie przesunięcia, a nie błąd obliczeń.
Stosuj jedną, stałą regułę: zawsze "kontrola minus odniesienie". Pomaga zapisanie wzoru przed obliczeniem. Osobno oceń, czy X wzrosło czy spadło, i czy Y wzrosło czy spadło. Dopiero potem podstaw liczby i przenieś znak do wyniku.
Tak, to kluczowe. Zmiana kolejności (X1 − X2) daje ten sam moduł, ale odwraca znak, czyli zmienia zwrot wektora przemieszczenia. Na egzaminie często pojawiają się odpowiedzi-pułapki różniące się tylko znakami, aby sprawdzić konsekwencję w definicji.
Taki wynik oznacza, że punkt przesunął się o 3 mm w kierunku dodatnim osi X (współrzędna X wzrosła) oraz o 4 mm w kierunku ujemnym osi Y (współrzędna Y spadła). To typowy zapis w kontroli stabilności punktów i monitoringu przemieszczeń.
To wektor opisujący zmianę położenia punktu w płaszczyźnie (X,Y) między kolejnymi pomiarami. Nie dotyczy wysokości (Z). Składowe poziome ΔX i ΔY pozwalają ocenić kierunek i wielkość ruchu punktu, np. na obiekcie inżynierskim lub osnowie kontrolnej.
Najczęstsze są: odjęcie w złej kolejności (odwrócone znaki), zamiana osi X z Y, nieuwzględnienie jednostek (np. mm vs m), oraz skupienie się tylko na wartościach bezwzględnych. Warto zawsze sprawdzić, czy współrzędne wzrosły czy spadły.
Nie, jeśli pytanie dotyczy składowych, wystarczą różnice ΔX i ΔY. Długość wektora (moduł) to osobny krok, zwykle liczony z zależności geometrycznej na podstawie ΔX i ΔY. Na egzaminie trzeba czytać polecenie bardzo dokładnie.
Stosuje się je m.in. przy kontroli osnów realizacyjnych i pomiarowych, w monitoringu konstrukcji (mosty, kominy, zapory), przy obserwacji osuwisk i skarp oraz w analizach stabilności znaków. Wyniki ΔX, ΔY pomagają ocenić, czy punkt zachował stabilność.
info

Statystycznie 37% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Składowe wektora przemieszczenia poziomego wyznacza się jako różnice współrzędnych punktu między stanem kontrolnym a odniesieniem:ΔX = X(k) − X(0), ΔY = Y(k) − Y(0)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wektor" – definicja wektora i składowych, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wektor (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Układ współrzędnych" – interpretacja osi i znaków współrzędnych, https://pl.wikipedia.org/wiki/Uk%C5%82ad_wsp%C3%B3%C5%82rz%C4%99dnych (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z geodezji inżynieryjnej: rozdziały o wektorach przemieszczeń i analizie różnic współrzędnych
  • Zestawy zadań rachunkowych z geodezji (różnice współrzędnych, interpretacja znaków)
  • Notatki własne: jednolita definicja ΔX = X2 − X1 i ΔY = Y2 − Y1 + przykłady z interpretacją znaków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego