KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 6.
Na podstawie zamieszczonego fragmentu FP X, nomogramu i wzoru oblicz maksymalną dawkę dobową papaweryny chlowodorku dla dziecka o wzroście 115 cm i masie ciała równej 30 kg.
Ilustracja przedstawia nomogram, który jest używany do obliczania maksymalnej dawki dobowej papaweryny chlorowodorku dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z tabeli FP odczytuje się maksymalną dawkę dobową doustną dla dorosłych: 0,6 g. Z nomogramu dla 115 cm i 30 kg otrzymuje się BSA = 0,95 m². Stosuje się wzór: (0,6 × 0,95) / 1,8 = 0,3166… g, po zaokrągleniu 0,317 g.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza przeliczanie dawki maksymalnej dla dziecka metodą opartą na powierzchni ciała (BSA). Najpierw trzeba zebrać dane wejściowe z materiałów dołączonych do zadania.

1) Odczyt z farmakopei (FP)
Z fragmentu FP dla Papaverini hydrochloridum wybiera się maksymalną dawkę dobową doustną dla dorosłych, która wynosi 0,6 g. To jest wartość bazowa do dalszego przeliczenia.

2) Odczyt z nomogramu
Dla dziecka o wzroście 115 cm i masie 30 kg, linia łącząca te wartości na nomogramie przecina skalę pośrednią na poziomie 0,95 m². To jest BSA dziecka potrzebne w obliczeniu.

3) Podstawienie do wzoru
Stosuje się wzór: Dawka dziecka = (Dawka dorosłego × BSA dziecka) / 1,8, gdzie 1,8 m² to umowna średnia powierzchnia ciała dorosłego, używana jako punkt odniesienia w tej metodzie. Podstawienie daje: (0,6 g × 0,95 m²) / 1,8 = 0,57 / 1,8 = 0,3166… g.

4) Zaokrąglenie i wybór odpowiedzi
Po zaokrągleniu do trzech miejsc po przecinku otrzymuje się 0,317 g.

Dlaczego pozostałe wyniki są nieprawidłowe?

  • Wartość 0,257 g może wynikać z błędnego odczytu BSA (np. niższa powierzchnia) albo z pomylenia danych wejściowych.
  • Wartość 0,485 g bywa skutkiem pominięcia dzielenia przez 1,8 lub zastosowania innego (niepodanego) przelicznika.
  • Wartość 0,600 g oznaczałaby brak przeliczenia na dziecko i bezrefleksyjne przepisanie dawki maksymalnej dorosłego.

W praktyce egzaminacyjnej kluczowe jest pilnowanie: czy liczysz dawkę dobową (a nie jednorazową), czy odczytałeś właściwe BSA oraz czy wykonałeś wszystkie działania z wzoru we właściwej kolejności.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
BSA to powierzchnia ciała wyrażona w m². W dawkowaniu pediatrycznym bywa używana, bo lepiej niż sama masa ciała odzwierciedla "wielkość" organizmu i może lepiej korelować z metabolizmem leków. W zadaniach egzaminacyjnych BSA często odczytuje się z nomogramu.
Na nomogramie wybiera się wzrost na jednej skali i masę na drugiej, a następnie prowadzi prostą łączącą te punkty. Miejsce przecięcia ze skalą pośrednią daje BSA w m². Najczęstszy błąd to odczyt z niewłaściwej wysokości lub pomylenie skali pośredniej z jedną ze skali skrajnych.
W tym typie przeliczeń 1,8 m² jest wartością odniesienia opisującą umowną średnią powierzchnię ciała dorosłego. Dzięki temu dawka dorosłego jest skalowana proporcjonalnie do BSA dziecka. Pominięcie dzielenia przez 1,8 powoduje zawyżenie wyniku.
Maksymalna dawka dobowa to największa ilość substancji czynnej, której nie należy przekraczać w ciągu 24 godzin dla wskazanej drogi podania. W zadaniach trzeba uważać, aby nie pomylić jej z dawką jednorazową oraz aby odczytać właściwą kolumnę (np. "doustnie", "dobowa", "maksymalna").
  1. Odczytaj dawkę maksymalną dorosłego z tabeli (z właściwej kolumny).
  2. Odczytaj BSA dziecka z nomogramu.
  3. Podstaw do wzoru: (dawka dorosłego × BSA) / 1,8.
  4. Policz i zaokrąglij do wymaganej dokładności.
Kontroluj jednostki (g, mg) i sens wyniku.
Najczęstsze pomyłki to: odczyt BSA z niewłaściwej skali, użycie masy w miejscu BSA, pominięcie dzielenia przez 1,8, pomylenie dawki dobowej z jednorazową oraz błędne zaokrąglenie. Warto zawsze wykonać szybkie sprawdzenie: czy wynik jest mniejszy niż dawka dorosłego.
W praktyce spotyka się różne metody (np. mg/kg), ale w tym typie zadania egzaminacyjnego metoda jest narzucona: BSA odczytywana z nomogramu i wzór z dzieleniem przez 1,8. Jeśli użyjesz innej metody, nawet logicznej, wynik nie będzie zgodny z kluczem, bo zadanie testuje konkretną procedurę.
Farmakopea w takich zadaniach pełni rolę źródła danych o dawkach maksymalnych substancji. Ulotka dotyczy konkretnego produktu i wskazań, a w ćwiczeniach rachunkowych często potrzebna jest wartość "modelowa" do przeliczeń. Kluczowe jest poprawne zidentyfikowanie w FP: substancji, drogi podania i dawki dobowej.
W metodzie BSA dawka dla dziecka zwykle wychodzi mniejsza niż dawka dorosłego, bo BSA dziecka jest niższa od 1,8 m². Szybka kontrola: policz przybliżenie (np. 0,6 × 0,95 ≈ 0,57), a potem podziel przez liczbę >1, więc wynik musi być <0,57 i <0,6.
Ćwicz trzy elementy: odczyt tabel (co jest "maksymalne", co "dobowe"), odczyt nomogramu (BSA dla różnych par wzrost/masa) oraz rachunki (działania na ułamkach dziesiętnych i zaokrąglanie). Pomaga też nawyk zapisywania jednostek przy każdym kroku.
info

Około 31% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Z tabeli FP odczytuje się maksymalną dawkę dobową doustną dla dorosłych: 0,6 g."

Źródła:

  • Farmakopea Polska X (FP X), monografia: Papaverini hydrochloridum, tabela "DAWKI … maksymalne – dobowa: 0,6 g" (źródło drukowane; weryfikacja na podstawie materiału zadaniowego z ilustracji).
  • Nomogram pediatryczny do wyznaczania powierzchni ciała (BSA) na podstawie wzrostu i masy – odczyt BSA=0,95 m² dla 115 cm i 30 kg (źródło: ilustracja do zadania egzaminacyjnego).

Materiały:

  • Farmakopea Polska – dział/monografie z dawkami maksymalnymi substancji czynnych
  • Materiały dydaktyczne z farmacji pediatrycznej: metody przeliczania dawek (masa, BSA)
  • Zestawy zadań rachunkowych dla technika farmaceutycznego (dawkowanie, przeliczenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego