KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 15.
Na podstawie zamieszczonego schematu, ilustrującego przeprowadzone doświadczenia, wskaż, jaką barwę przyjmie roztwór w probówce oznaczonej cyfrą 2.
Ilustracja przedstawia schemat doświadczenia chemicznego z trzema probówkami oznaczonymi cyframi 1, 2 i 3.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nie mogę rzetelnie uzasadnić wskazanej barwy bez dostępu do schematu doświadczeń, na który powołuje się pytanie. Poprawność odpowiedzi zależy od tego, jakie odczynniki i reakcje pokazano dla probówki 2 oraz jakie obserwacje barwne wynikają z tych etapów.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie wymaga interpretacji schematu doświadczenia (kolejnych etapów i zastosowanych odczynników) oraz powiązania go z obserwacją: "jaką barwę przyjmie roztwór w probówce 2". W praktyce laboratoryjnej technika analityka takie pytania sprawdzają, czy potrafisz:

  • odczytać, co znajduje się w danej probówce na początku,
  • przeanalizować, jaki odczynnik został dodany i w jakich warunkach (np. środowisko kwasowe/zasadowe, ogrzewanie),
  • rozpoznać, czy zachodzi reakcja dająca barwny roztwór, czy raczej osad,
  • opisać wynik jako barwę roztworu, a nie np. barwę osadu lub mieszaniny.

Nie posiadam informacji o treści schematu dołączonego do pytania (nie widzę, jakie substancje i odczynniki zastosowano w probówce 2). Bez tej informacji nie da się w sposób weryfikowalny wyjaśnić, dlaczego roztwór ma przyjąć akurat barwę "Fioletową." ani dlaczego pozostałe propozycje ("Czarną.", "Żółtą.", "Ceglastoczerwoną.") są błędne.

W analizie jakościowej barwy mogą wynikać m.in. z:

  • powstania kompleksu o charakterystycznej barwie,
  • zmiany stopnia utlenienia związku (reakcje redoks),
  • użycia wskaźnika lub odczynnika specyficznego,
  • powstania drobnego osadu, który optycznie zmienia wygląd mieszaniny.

Na egzaminie, aby rozwiązać takie zadanie poprawnie, prześledź schemat krok po kroku i w każdym kroku odpowiedz sobie: co jest substratem, jaki odczynnik dodano oraz jaki objaw reakcji jest typowy (barwa roztworu vs osad). Dopiero wtedy wybierz barwę z podanych odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Barwa roztworu" to kolor jednorodnej fazy ciekłej, a nie osadu. Jeśli powstaje osad, roztwór może pozostać bezbarwny, a mieszanina wyglądać inaczej. Na egzaminie rozróżniaj: barwa roztworu, barwa osadu i zmętnienie.
Barwny roztwór jest jednorodny i po odstawieniu nie rozwarstwia się. Zawiesina mętnieje, a po czasie cząstki opadają (osad). Pomaga też filtracja: jeśli filtr zatrzymuje cząstki, a przesącz ma inny kolor, to wcześniej był osad.
Reakcje barwne są szybkie, tanie i pozwalają na wstępną identyfikację składników próbki bez aparatury. W praktyce służą do potwierdzania obecności jonów lub związków, kontroli przebiegu reakcji oraz oceny czystości odczynników.
Najczęściej są to: kompleksowanie (powstanie kompleksu o innej barwie), reakcje redoks (zmiana stopnia utlenienia), zmiana pH wpływająca na formę wskaźnika oraz rozpuszczanie/wytrącanie związków o barwie.
Najpierw ustal zawartość każdej probówki "na starcie". Następnie prześledź kolejne strzałki: co dodano, w jakiej kolejności i czy są warunki typu ogrzewanie. Po każdym kroku dopisz przewidywany objaw reakcji (barwa, osad, gaz) i dopiero wybierz odpowiedź.
Nie. Ta sama barwa może wynikać z różnych układów (różne kompleksy, mieszaniny, zanieczyszczenia). Dlatego w analizie jakościowej barwę traktuje się jako poszlakę, a potwierdzenie uzyskuje się przez dodatkowe reakcje charakterystyczne i kontrolę warunków.
Częste błędy to: mylenie barwy roztworu z barwą osadu, pomijanie informacji o mętnieniu, brak rozróżnienia "bezbarwny" vs "jasnożółty", oraz nieuwzględnienie kolejności dodawania odczynników. Na egzaminie opisuj krótko, ale precyzyjnie.
Kolejność decyduje o tym, co jest w nadmiarze i jakie formy chemiczne powstają pośrednio. Możesz np. najpierw wytrącić osad, a dopiero potem go rozpuścić w nadmiarze odczynnika, co da zupełnie inną barwę końcową. Dlatego schemat czyta się sekwencyjnie.
Gdy użyto kwasu/zasady, buforu lub wskaźnika, albo gdy reakcja zależy od środowiska (np. rozpuszczalność osadów, stabilność kompleksów). Wtedy ta sama substancja może mieć inny wygląd w środowisku kwaśnym i zasadowym, co wpływa na poprawną odpowiedź.
Najlepiej uczyć się z tabel reakcji charakterystycznych, wykonywać krótkie doświadczenia w pracowni i ćwiczyć opisy obserwacji. Zwracaj uwagę na: barwę roztworu, barwę osadu, rozpuszczanie w nadmiarze odczynnika, wpływ pH i ogrzewania. To typowe "punkty zaczepienia" w zadaniach.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Nie mogę rzetelnie uzasadnić wskazanej barwy bez dostępu do schematu doświadczeń, na który powołuje się pytanie."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z chemii analitycznej jakościowej (reakcje charakterystyczne i obserwacje)
  • Zestawienia reakcji barwnych i charakterystycznych osadów dla jonów nieorganicznych
  • Instrukcje BHP dla prac z odczynnikami utleniającymi i barwiącymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego