KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 31.
Na przedstawionym trójkącie wybuchowości obszar ADS, to mieszaniny
Ilustracja przedstawia trójkąt wybuchowości, który jest wykorzystywany w kontekście kwalifikacji zawodowych związanych z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obszar "ADS" na typowym trójkącie wybuchowości oznacza mieszaniny niewybuchowe z powodu nadmiaru powietrza (mieszaniny ubogie w gaz palny).
Przy zbyt małym udziale paliwa nie da się osiągnąć składu mieszczącego się między granicami wybuchowości, więc zapłon/wybuch nie zachodzi.

Pełne wyjaśnienie:

Trójkąt wybuchowości służy do graficznego przedstawienia, przy jakich udziałach składników (gaz palny, tlen/powietrze oraz składnik obojętny) mieszanina może być wybuchowa, a kiedy staje się niewybuchowa. Kluczowe jest rozróżnienie dwóch typowych przyczyn "niewybuchowości":

  • Nadmiar powietrza (mieszanina "uboga" w paliwo) – jest zbyt mało gazu palnego, by po zapłonie płomień mógł się rozprzestrzeniać; mieszanina znajduje się poniżej dolnej granicy wybuchowości.
  • Nadmiar gazu palnego (mieszanina "bogata" w paliwo) – jest za mało tlenu, więc spalanie nie może przebiegać samopodtrzymująco; mieszanina jest powyżej górnej granicy wybuchowości.

W pytaniu wskazano obszar "ADS". Dla standardowych oznaczeń na trójkącie wybuchowości obszar ten odnosi się do mieszanin niewybuchowych z nadmiaru powietrza, czyli takich, w których paliwa jest za mało w stosunku do powietrza. Dlatego poprawna jest odpowiedź: "niewybuchowe z nadmiaru powietrza."

Pozostałe odpowiedzi reprezentują inne zjawiska albo nie pasują do opisu obszaru:

  • "niewybuchowe z powodu nadmiaru gazów palnych." – opisuje sytuację mieszaniny "bogatej" (niedobór tlenu), czyli inny rejon diagramu niż mieszanina z nadmiarem powietrza.
  • "niewybuchowe z powodu nadmiaru gazów obojętnych." – dotyczy inertyzacji/rozcieńczania, gdy gazy obojętne obniżają zdolność do wybuchu; to inny mechanizm niż nadmiar powietrza.
  • "sztucznie wzbogacone w tlen." – wzbogacenie w tlen zwykle zwiększa reaktywność i może rozszerzać zakres mieszanin zdolnych do zapłonu, więc nie jest typowym opisem pola "niewybuchowego" z nadmiaru powietrza.

W praktyce górniczej poprawna interpretacja stref na trójkącie wybuchowości pomaga w ocenie ryzyka podczas analizy pomiarów gazometrycznych oraz doborze działań profilaktycznych (np. rozcieńczanie metanu wentylacją albo inertyzacja w sytuacjach wymagających ograniczenia tlenu).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Trójkąt wybuchowości to wykres pokazujący, przy jakich proporcjach gazu palnego, tlenu/powietrza i gazów obojętnych mieszanina może być wybuchowa lub niewybuchowa. Ułatwia ocenę ryzyka zapłonu na podstawie składu atmosfery w wyrobiskach.
To mieszanina "uboga" w paliwo: gazu palnego jest zbyt mało, aby płomień rozprzestrzeniał się po zapłonie. W praktyce oznacza to skład poniżej dolnej granicy wybuchowości dla danego gazu, mimo obecności tlenu.
Przy bardzo dużej zawartości paliwa brakuje tlenu do podtrzymania spalania. Taka mieszanina jest "bogata" i znajduje się powyżej górnej granicy wybuchowości. Jest to inny mechanizm niewybuchowości niż w przypadku nadmiaru powietrza.
"Mieszanina uboga" oznacza, że metanu jest za mało w stosunku do powietrza. Nawet jeśli iskra wystąpi, nie dojdzie do samopodtrzymującego się spalania w całej objętości. To typowa sytuacja "niewybuchowa z nadmiaru powietrza".
Najczęściej myli się: (1) nadmiar powietrza z niedoborem tlenu, (2) mieszaninę "ubogą" z "bogatą", (3) wpływ gazów obojętnych z samym rozcieńczaniem powietrzem. Pomaga zapamiętać, że "uboga" = za mało paliwa.
Gazy obojętne (np. azot) mogą ograniczać wybuchowość, bo rozcieńczają tlen i obniżają temperaturę płomienia, ale efekt zależy od udziałów składników. Na trójkącie wybuchowości odpowiada to innym obszarom niż typowa niewybuchowość z nadmiaru powietrza.
Analizę wykonuje się m.in. po wzroście wskazań metanometrii, przy zmianach przewietrzania, po zaburzeniach wentylacyjnych oraz przy planowaniu robót w rejonach zagrożonych metanem. Celem jest ocena, czy skład może wejść w zakres wybuchowy.
Wentylacja rozcieńcza metan powietrzem, zwykle przesuwając skład w stronę mieszanin ubogich (mniej paliwa). To zmniejsza ryzyko wejścia w zakres wybuchowości. Niewłaściwe przewietrzanie może jednak lokalnie tworzyć strefy o niebezpiecznym składzie.
Wzbogacenie w tlen zwiększa zdolność mieszanin do zapłonu i może poszerzać zakres, w którym mieszanina jest wybuchowa. Z punktu widzenia bezpieczeństwa przeciwwybuchowego dąży się raczej do rozcieńczania paliwa, ograniczania tlenu lub inertyzacji.
Ćwicz rozróżnianie: mieszanina uboga (nadmiar powietrza), mieszanina bogata (niedobór tlenu) oraz wpływ gazów obojętnych (inertyzacja). Na egzaminie czytaj uważnie, co jest "w nadmiarze" i z jakiego powodu mieszanina ma być niewybuchowa.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z wentylacji kopalń i zagrożeń gazowych (skrypty szkolne/branżowe)
  • Podręczniki i opracowania dotyczące zagrożeń wybuchowych metanu i pyłu węglowego
  • Instrukcje zakładowe i procedury ruchowe dotyczące pomiarów metanu oraz oceny zagrożenia wybuchowego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego