W zadaniu środek najmniejszego okręgu jest wartością prawdziwą. To pozwala rozdzielić dwa niezależne aspekty jakości pomiaru:
- Precyzja (powtarzalność) – mówi, jak bardzo wyniki są do siebie podobne. Na tarczy oznacza to, czy punkty są skupione (wysoka precyzja) czy rozproszone (niska precyzja). Rozrzut wiąże się głównie z błędami losowymi.
- Dokładność (trafność) – mówi, czy wyniki (w szczególności ich średnia) są blisko wartości prawdziwej. Na tarczy oznacza to, czy chmura punktów jest wycentrowana względem środka. Przesunięcie całej grupy od środka sugeruje błąd systematyczny (np. zła kalibracja).
Odpowiedź "B" przedstawia punkty wyraźnie rozproszone, czyli pomiary są nieprecyzyjne. Jednocześnie punkty są rozmieszczone w przybliżeniu symetrycznie wokół środka, co oznacza, że średnia pozycja nie jest przesunięta – pomiary są więc dokładne.
Pozostałe rysunki odpowiadają innym kombinacjom i dlatego nie spełniają warunku "nieprecyzyjne, ale dokładne":
- "A" pokazuje punkty skupione blisko środka – to przykład precyzyjny i dokładny.
- "C" pokazuje punkty skupione, ale wyraźnie przesunięte od środka – to precyzyjny, ale niedokładny (typowy skutek błędu systematycznego).
- "D" pokazuje punkty i rozproszone, i przesunięte – to nieprecyzyjny i niedokładny.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw oceń rozrzut (precyzja), potem sprawdź, czy "środek ciężkości" chmury pokrywa się ze środkiem tarczy (dokładność). W przemyśle chemicznym pomaga to szybko zdecydować, czy problemem jest kalibracja czujnika, czy raczej niestabilność/zakłócenia pomiaru.
