KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 18.
Na rysunku jest przedstawiony wykres
Ilustracja przedstawia dwa wykresy faz rozrządu silnika, które są kluczowe w kontekście kwalifikacji zawodowej TECHNIK
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wykres faz rozrządu przedstawia momenty otwarcia i zamknięcia zaworów (ssącego i wydechowego) w zależności od kąta obrotu wału korbowego, zwykle z zaznaczeniem GMP i DMP. Nie pokazuje bilansu cieplnego ani zależności p‑V typowej dla wykresu indykatorowego czy obiegu rzeczywistego.

Pełne wyjaśnienie:

Wykres faz rozrządu silnika (zwany też wykresem faz zaworowych) służy do pokazania, kiedy w cyklu pracy silnika otwierają się i zamykają zawory ssące oraz wydechowe. Najczęściej na takim wykresie odnosi się te zdarzenia do kąta obrotu wału korbowego oraz charakterystycznych położeń tłoka: GMP (górne martwe położenie) i DMP (dolne martwe położenie). Dzięki temu można ocenić m.in. wyprzedzenie otwarcia i opóźnienie zamknięcia zaworów oraz zjawisko współotwarcia (tzw. "krzyżowanie" zaworów).

Odpowiedź "faz rozrządu silnika" pasuje do wykresu, gdy rysunek pokazuje przedziały kątowe/odcinki odpowiadające pracy zaworów w funkcji obrotu wału, a nie wartości energii, temperatur czy ciśnień.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych typów przedstawień:

  • "bilansu cieplnego silnika" dotyczy zestawienia strumieni energii (np. moc użyteczna, straty w spalinach, chłodzeniu), a nie chwil otwarcia/zamknięcia zaworów.
  • "obiegu rzeczywistego silnika" zwykle wiąże się z opisem przemian termodynamicznych i kształtu cyklu pracy (odchylenia od obiegu teoretycznego), a nie bezpośrednio z fazami zaworowymi.
  • "indykatorowy silnika" odnosi się do wykresu indykatorowego (najczęściej zależność ciśnienia w cylindrze od objętości lub od kąta obrotu wału), używanego do analizy pracy i sprawności indykowanej; to inny rodzaj wykresu niż wykres faz rozrządu.

W praktyce egzaminacyjnej najpewniejsza metoda rozróżnienia to sprawdzenie, jakie wielkości są na osiach i czy wykres opisuje zdarzenia zaworowe (rozrząd), czy parametry termodynamiczne (p‑V, obieg, bilans).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wykres pokazujący, w jakich przedziałach kąta obrotu wału korbowego otwierają się i zamykają zawory ssące oraz wydechowe. Najczęściej zaznacza się też GMP/DMP oraz obszar współotwarcia zaworów, co pomaga ocenić ustawienie i charakterystykę rozrządu.
Wykres faz rozrządu opisuje zdarzenia (otwarcie/zamknięcie zaworów) w funkcji kąta obrotu wału. Wykres indykatorowy opisuje parametry w cylindrze (najczęściej ciśnienie) w funkcji objętości lub kąta. Kluczowe jest sprawdzenie osi i opisów na rysunku.
GMP i DMP są punktami odniesienia położenia tłoka w cyklu pracy silnika. Dzięki nim łatwo określić, czy zawory otwierają się "przed" lub "po" martwym położeniu, co jest istotne dla napełniania cylindra, opróżniania spalin i prawidłowego działania silnika.
Współotwarcie (krzyżowanie) to czas, gdy zawór ssący zaczyna się otwierać, a wydechowy jeszcze się nie zamknął. Zjawisko to pomaga w lepszej wymianie ładunku przy wyższych obrotach, ale może pogarszać pracę na biegu jałowym, jeśli jest zbyt duże.
Przydaje się po naprawach rozrządu (wymiana paska/łańcucha), gdy silnik ma spadek mocy, nierówną pracę lub błędy synchronizacji. Rozumienie faz ułatwia interpretację objawów przestawienia rozrządu oraz analizę danych z czujników wału i wałka.
Częsty błąd to wybór "po nazwie" bez spojrzenia na osie (np. mylenie obiegu rzeczywistego z wykresem indykatorowym). Inny błąd to ignorowanie podpisów typu GMP/DMP i traktowanie każdego wykresu z łukami jako wykresu faz rozrządu, mimo że może dotyczyć ciśnień.
Nie. Bilans cieplny dotyczy podziału energii: ile trafia w moc użyteczną, ile jest tracone w spalinach, układzie chłodzenia i tarciu. To zwykle zestawienie procentów lub mocy/energii, a nie wykres zdarzeń zaworowych zależnych od kąta obrotu wału.
Można ocenić wyprzedzenia i opóźnienia otwarcia/zamknięcia zaworów, wielkość krzyżowania oraz ogólną "agresywność" rozrządu pod kątem pracy na obrotach. To pomaga zrozumieć, dlaczego silnik lepiej pracuje w określonym zakresie prędkości obrotowej.
Bo zmienia się moment wymiany ładunku: napełnianie cylindra mieszanką i usuwanie spalin. Złe fazy mogą powodować spadek mocy, wzrost zużycia paliwa, nierówną pracę oraz gorsze dopalanie mieszanki. W skrajnych przypadkach grozi to kolizją zaworów z tłokami.
Ćwicz rozpoznawanie wykresów po osiach i podpisach (GMP/DMP, p‑V, temperatura, energia). Zrób krótką ściągę: "fazy = zawory i kąty", "indykatorowy = ciśnienie w cylindrze", "bilans = straty i udziały energii". To przyspiesza analizę pod presją czasu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wykres faz rozrządu przedstawia momenty otwarcia i zamknięcia zaworów (ssącego i wydechowego) w zależności od kąta obrotu wału korbowego, zwykle z zaznaczeniem GMP i DMP.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozrz%C4%85d — dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_czterosuwowy — dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw budowy i eksploatacji silników spalinowych (dział: rozrząd)
  • Ćwiczenia z rozpoznawania wykresów silnikowych na podstawie osi i opisów
  • Dokumentacje serwisowe producentów (sekcje: rozrząd, znaki ustawienia, fazy zaworowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego