KWALIFIKACJA GIW7 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 33.
Na rysunku przedstawiono
Ilustracja przedstawia osuwisko, co jest zgodne z poprawną odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Osuwisko to ruch mas ziemnych lub skalnych w dół stoku po powierzchni poślizgu, często widoczny jako nisza osuwiskowa i jęzor przemieszczonego materiału.
"Tąpnięcie" dotyczy wstrząsu górotworu, "zapadlisko" to zapadnięcie nad pustką, a "zawał" to zawalenie się stropu/wyrobiska.

Pełne wyjaśnienie:

Osuwisko jest formą ruchu masowego: fragment gruntu lub skał przemieszcza się pod wpływem grawitacji po mniej lub bardziej wyraźnej powierzchni poślizgu. W praktyce odkrywkowej wiąże się to głównie ze statecznością skarp, zawodnieniem, osłabieniem spoistości oraz niekorzystną budową geologiczną. Na obrazie (rysunku) typowo rozpoznaje się je po cechach takich jak: oderwanie materiału w górnej części stoku (nisza), przemieszczenie brył/warstw oraz nagromadzenie materiału u podnóża.

Odpowiedź "tąpnięcie" jest nieadekwatna, ponieważ tąpnięcie oznacza gwałtowne zjawisko dynamiczne w górotworze (wstrząs i nagłe odprężenie), a nie geometryczną formę przemieszczenia mas ziemnych widoczną jako zjazd materiału po skarpie. Skutek tąpnięcia może obejmować spękania czy szkody, ale sam termin nie opisuje typowej "bryły" osuniętej na stok.

Odpowiedź "zapadlisko" dotyczy zapadnięcia się powierzchni terenu nad pustką (naturalną lub sztuczną), często o bardziej "lejkowatym" lub "studziennym" charakterze. Mechanizm jest inny: dominują procesy utraty oparcia i zawalenia w kierunku pionowym, a nie zsuw po powierzchni poślizgu.

Odpowiedź "zawał" odnosi się do zawalenia się stropu wyrobiska lub konstrukcji/pustki, ewentualnie do osypania materiału, ale nie jest precyzyjną nazwą procesu ruchu masowego skarpy. W kontekście skarp odkrywkowych zawał bywa mylony z osuwiskiem, jednak osuwisko jest pojęciem właściwym dla przemieszczenia mas gruntu/skał jako zorganizowanego ruchu (często z wyraźną geometrią i granicami).

Wskazówka egzaminacyjna: pytaj siebie najpierw o mechanizm zjawiska: czy to ruch mas w dół stoku (osuwisko), zapadnięcie nad pustką (zapadlisko), czy zjawisko dynamiczne (tąpnięcie). To ogranicza pomyłki nawet wtedy, gdy rysunek jest trudny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Osuwisko to przemieszczenie mas gruntu lub skał w dół skarpy pod wpływem grawitacji, zwykle po powierzchni poślizgu. W odkrywce jest to typowe zagrożenie stateczności skarp, które może ograniczać eksploatację, wymagać odstawienia sprzętu i wprowadzenia stref niebezpiecznych.
Osuwisko zwykle ma kierunkowy "zsuw" materiału po stoku (nisza u góry i nagromadzenie u dołu). Zapadlisko wygląda częściej jak lokalne obniżenie lub lej powstały przez zapadnięcie nad pustką. Klucz to mechanizm: ruch mas w dół vs. pionowe zapadanie.
Tąpnięcie jest zjawiskiem dynamicznym w górotworze (gwałtowny wstrząs i odprężenie), a osuwisko to zjawisko geotechniczne polegające na przemieszczeniu mas ziemnych/skalne po stoku. Tąpnięcie może powodować skutki na powierzchni, ale nie opisuje samej formy "zjechania" skarpy.
Zawał to zawalenie się stropu wyrobiska, pustki lub nagłe obsunięcie materiału na skutek utraty podparcia. Pomyłka wynika z podobieństwa skutku (dużo rumoszu), ale w osuwisku kluczowa jest powierzchnia poślizgu i przemieszczenie mas w dół skarpy jako procesu stateczności.
Najczęściej: zawodnienie i brak skutecznego odwodnienia, niekorzystna budowa geologiczna (warstwy o małej wytrzymałości), zbyt strome skarpy, podcinanie podstawy skarpy oraz drgania od robót i transportu. W praktyce analizuje się też wpływ pogody i zmian poziomu wód.
Szczególnie groźne jest, gdy obejmuje strefę pracy koparek/ładowarek lub drogi technologiczne, a także gdy widać świeże spękania i przemieszczenia skarpy. Wtedy ryzyko nagłego zwiększenia zasięgu osuwiska rośnie, a działania BHP zwykle wymagają wycofania ludzi i sprzętu.
Typowe objawy to: nowe pęknięcia równoległe do krawędzi skarpy, wybrzuszenia u podnóża, lokalne obniżenia, "schodki" w terenie, zmętnienie lub wypływ wody oraz trudności w przejeździe po dotychczas stabilnych drogach. Ważna jest też dynamika zmian w czasie.
Zwykle wprowadza się strefę niebezpieczną, ogranicza ruch ludzi i maszyn, dokumentuje zjawisko i informuje dozór. Następnie planuje się zabezpieczenia: profilowanie skarpy, odciążenie, odwodnienie lub wzmocnienie. Dobór zależy od warunków geologicznych i rozmiaru deformacji.
W praktyce trudno, bo pytanie sprawdza rozpoznanie zjawiska. Sama intuicja może zawieść, bo "zawał" i "zapadlisko" brzmią podobnie do skutków osuwiska. Najpewniejsza strategia to kojarzenie słów z mechanizmem: zsuw po stoku (osuwisko), zapadnięcie (zapadlisko), wstrząs (tąpnięcie).
Najczęstsze to: wybieranie "tąpnięcia", bo kojarzy się z górnictwem; utożsamianie każdego obniżenia terenu z zapadliskiem; oraz wybór "zawału", bo na rysunku widać rumosz. Pomaga zawsze sprawdzić, czy widać kierunkowy ruch materiału po skarpie.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Osuwisko to ruch mas ziemnych lub skalnych w dół stoku po powierzchni poślizgu, często widoczny jako nisza osuwiskowa i jęzor przemieszczonego materiału."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geotechniki dotyczące ruchów masowych i stateczności skarp
  • Atlasy/opracowania ze zdjęciami form i procesów geologicznych (osuwiska, zapadliska)
  • Instrukcje wewnętrzne zakładu górniczego dotyczące obserwacji skarp i reagowania na deformacje

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego