KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 10.
Na rysunku przedstawiono
Ilustracja przedstawia wał korbowy, który jest kluczowym elementem silnika spalinowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "wał korbowy", bo to element mechanizmu korbowego z wykorbieniami i czopami, który zamienia ruch posuwisto-zwrotny tłoków na ruch obrotowy. Korbowód łączy tłok z wałem, a wałek rozrządu/krzywkowy pracuje w układzie rozrządu i ma krzywki do sterowania zaworami.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku rozpoznaje się wał korbowy – główny element mechanizmu korbowego silnika. Jego zadaniem jest zamiana ruchu posuwisto‑zwrotnego (pochodzącego od tłoków poprzez korbowody) na ruch obrotowy, który następnie jest przekazywany dalej na układ napędowy maszyny. Typowe cechy wału korbowego, widoczne na rysunkach, to m.in. czopy główne (podparcie w łożyskach), czopy korbowe (miejsca osadzenia korbowodów) oraz charakterystyczne "wykorbienia".

Odpowiedź "korbowód" jest nieprawidłowa, ponieważ korbowód to element łączący tłok z wałem korbowym. Zwykle ma postać pręta z dwiema główkami (małą przy sworzniu tłokowym i dużą na czopie korbowym). Nie pełni funkcji wału i nie ma układu czopów oraz wykorbienia typowego dla wału korbowego.

Odpowiedź "wałek rozrządu" jest błędna, bo wałek rozrządu należy do układu rozrządu i służy do sterowania otwieraniem oraz zamykaniem zaworów (przez krzywki współpracujące z popychaczami/dźwigienkami). Konstrukcyjnie rozpoznaje się go po obecności krzywek na długości wałka, a nie po wykorbieniach jak w wale korbowym.

Odpowiedź "wałek krzywkowy" również nie pasuje: to w praktyce nazwa odnoszona do wałka z krzywkami, czyli funkcjonalnie do wałka rozrządu. Jeśli na rysunku widoczny jest element z czopami i wykorbieniami typowymi dla mechanizmu korbowego, to nie jest to wałek krzywkowy.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy element przenosi moment jako część mechanizmu korbowego (wykorbienia) czy steruje zaworami (krzywki). To najszybszy sposób rozróżnienia wału korbowego od elementów rozrządu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wał korbowy to element mechanizmu korbowego, który odbiera siłę z tłoków (przez korbowody) i zamienia ruch posuwisto-zwrotny na ruch obrotowy. Dzięki temu silnik może przekazać moment obrotowy na układ napędowy maszyny.
Szukaj wykorbienia i czopów: wał korbowy ma czopy główne (podparcie w łożyskach) oraz czopy korbowe przesunięte osiowo (wykorbienia). Taki układ odróżnia go od prostego wałka z krzywkami lub od korbowodu.
Wał korbowy jest elementem obrotowym z czopami i wykorbieniami, a korbowód to łącznik między tłokiem a czopem korbowym. Korbowód przenosi siłę, ale nie jest wałem i nie ma charakterystycznych wykorbień.
Wałek rozrządu (wałek krzywkowy) steruje zaworami poprzez krzywki, a wał korbowy służy do wytwarzania i przekazywania momentu obrotowego z pracy tłoków. Różnią się funkcją i wyglądem: krzywki vs wykorbienia.
"Wałek krzywkowy" to wałek wyposażony w krzywki, które podczas obrotu naciskają na elementy sterujące zaworami. W silnikach spalinowych najczęściej jest to wałek rozrządu. Na rysunku rozpoznaje się go po krzywkach na obwodzie.
Ryzyko rośnie przy niedostatecznym smarowaniu, zanieczyszczonym oleju, przegrzewaniu silnika lub długiej pracy pod dużym obciążeniem. Skutkiem może być zużycie czopów i panewek, spadek ciśnienia oleju oraz stuki mechaniczne.
Typowe objawy to metaliczne stuki (zwłaszcza pod obciążeniem), spadek ciśnienia oleju, wzrost temperatury oleju i opiłki w filtrze/oleju. W praktyce wymaga to dalszej diagnostyki, bo podobne objawy mogą dawać inne uszkodzenia.
W klasycznych silnikach tłokowych (diesel i benzynowych) wał korbowy jest elementem niezbędnym. Wyjątkiem są inne typy napędu (np. turbiny), ale w typowych maszynach robót ziemnych z silnikiem tłokowym wał korbowy zawsze występuje.
Najczęstszy błąd to patrzenie tylko na to, że "to jest wał/wałek" i pomijanie cech: wałek rozrządu ma krzywki, a wał korbowy wykorbienia i czopy korbowe. Pomaga też skojarzenie: rozrząd = zawory, korbowy = tłoki.
Ćwicz na rysunkach i zdjęciach: porównuj pary elementów (wał korbowy vs wałek rozrządu, korbowód vs dźwignia). Ucz się cech rozpoznawczych i funkcji części. Na egzaminie najpierw określ układ: korbowy czy rozrząd.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Poprawna jest odpowiedź "wał korbowy", bo to element mechanizmu korbowego z wykorbieniami i czopami, który zamienia ruch posuwisto-zwrotny tłoków na ruch obrotowy."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Wał korbowy": https://pl.wikipedia.org/wiki/Wa%C5%82_korbowy (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL) – "Korbowód": https://pl.wikipedia.org/wiki/Korbow%C3%B3d (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL) – "Wałek rozrządu": https://pl.wikipedia.org/wiki/Wa%C5%82ek_rozrz%C4%85du (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne z zakresu budowy i eksploatacji silników spalinowych (mechanizm korbowy i rozrząd)
  • Katalogi części i instrukcje serwisowe silników stosowanych w maszynach robót ziemnych (rysunki złożeniowe)
  • Atlasy/ilustracje elementów silnika (porównanie: wał korbowy, korbowód, wałek rozrządu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego