KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 16.
Na rysunku przedstawiono krokowy diagram stanów dwóch siłowników pneumatycznych M1 i M2. W pierwszym kroku
Ilustracja przedstawia krokowy diagram stanów dwóch siłowników pneumatycznych oznaczonych jako M1 i M2.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W cyklogramie "krok" oznacza przedział między kolejnymi punktami (tu 1→2). W tym przedziale dla M1 linia rośnie z 0 do 1, więc tłoczysko M1 wysuwa się. Dla M2 linia jest pozioma na 0, więc tłoczysko M2 pozostaje wsunięte przez cały pierwszy krok.

Pełne wyjaśnienie:

Diagram stanów (cyklogram) pokazuje przebieg pracy siłowników w kolejnych krokach cyklu. Oś pozioma oznacza kroki (fazy) cyklu, a oś pionowa stan siłownika: 1 to tłoczysko wysunięte, 0 to tłoczysko wsunięte.

Kluczowe jest rozumienie pojęcia kroku: w takich wykresach krok to przedział między punktami, np. od 1 do 2. Dlatego nie wystarczy spojrzeć na stan w punkcie 1 – trzeba przeanalizować, co dzieje się w trakcie odcinka 1→2.

W pierwszym kroku (1→2) dla siłownika M1 linia przebiegu jest skośna i rosnąca od 0 do 1. Taki odcinek oznacza zmianę stanu, czyli wykonywanie ruchu: tłoczysko M1 wysuwa się. Natomiast dla siłownika M2 linia jest pozioma na poziomie 0 przez cały przedział 1→2, co oznacza utrzymanie stanu wsuniętego (brak ruchu w tej fazie).

Dlatego poprawny opis pierwszego kroku to: "tłoczysko M1 wysuwa się, a tłoczysko M2 jest wsunięte."

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "oba tłoczyska są wysunięte." – nie zgadza się z M2, które w pierwszym kroku pozostaje na poziomie 0, czyli wsunięte.
  • "tłoczysko M1 jest wsunięte, a tłoczysko M2 wysunięte." – odwraca role: M1 w tym kroku przechodzi 0→1 (wysuwa się), a M2 nie przechodzi do 1.
  • "oba tłoczyska są wsunięte." – ignoruje fakt, że M1 w przedziale 1→2 zmienia stan z 0 na 1 (zachodzi wysuw).

Wskazówka egzaminacyjna: linia pozioma oznacza utrzymanie stanu, a linia skośna oznacza ruch (wysuw albo wsuw). Zawsze interpretuj krok jako odcinek między kolejnymi numerami na osi, a nie jako pojedynczy punkt.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cyklogram (diagram stanów) to wykres pokazujący kolejność pracy siłowników w cyklu. Oś pozioma przedstawia kroki/fazy, a oś pionowa stan: zwykle 1 = wysunięte, 0 = wsunięte. Ułatwia analizę, kiedy zachodzi wysuw lub wsuw oraz kiedy stan jest utrzymywany.
W praktyce "krok" oznacza przedział między kolejnymi punktami na osi (np. 1→2), a nie pojedynczy punkt. Trzeba więc patrzeć na przebieg linii w tym odcinku: czy jest pozioma (stan stały), czy skośna (zachodzi ruch i zmiana stanu).
Gdy wykres przechodzi z 0 do 1 w czasie danego kroku, oznacza to zmianę stanu z "wsunięte" na "wysunięte". Zmiana nie dzieje się punktowo, tylko w pewnym czasie, więc rysuje się ją jako odcinek skośny. To jest właśnie faza ruchu, czyli wysuw tłoczyska.
Pozioma linia na poziomie 0 oznacza, że siłownik utrzymuje stan "tłoczysko wsunięte" przez cały dany krok. Nie ma przejścia 0→1 ani 1→0, więc w tej fazie nie zachodzi ruch tłoczyska, a układ tylko podtrzymuje pozycję.
"Wysuwa się" to proces – na wykresie jest to zwykle odcinek skośny rosnący 0→1 w obrębie kroku. "Jest wysunięte" to stan – na wykresie widzisz poziomą linię na wartości 1 (bez zmiany). Ta różnica często decyduje o poprawnej odpowiedzi.
Najczęstszy błąd to traktowanie "pierwszego kroku" jako punktu 1 (stan początkowy), zamiast przedziału 1→2. Drugi błąd to patrzenie tylko na to, czy na początku jest 0 lub 1, bez sprawdzenia nachylenia linii w kroku, które mówi o ruchu siłownika.
Tak, jeśli na cyklogramie w tym samym przedziale czasu oba przebiegi mają odcinki skośne (np. jeden rośnie, drugi opada). W zadaniach egzaminacyjnych trzeba to odczytać z nachylenia linii, a nie zakładać z góry, że zawsze porusza się tylko jeden element.
Cyklogram porządkuje kolejność ruchów (kto wysuwa się pierwszy, kto wraca, kiedy jest podtrzymanie). Dzięki temu łatwiej dobrać czujniki krańcowe 0/1 i zaplanować przełączenia zaworów sterujących. To praktyczna "mapa" sekwencji dla układów mechatronicznych.
Linia opadająca 1→0 oznacza przejście ze stanu "wysunięte" do "wsunięte", czyli fazę wsuwania tłoczyska. Podobnie jak przy wysuwie, jest to proces rozciągnięty w czasie kroku, dlatego na wykresie ma postać odcinka skośnego, ale malejącego.
Ćwicz odczyt: (1) co oznacza 0 i 1, (2) co oznacza linia pozioma i skośna, (3) analizę w przedziałach kroków (np. 1→2). Pomaga też opisywanie każdego kroku krótkim zdaniem: "M1 wysuwa się / jest wysunięty, M2 wsunięty / wsuwa się".
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "W cyklogramie "krok" oznacza przedział między kolejnymi punktami (tu 1→2)."

Źródła:

  • ISO 1219-1:2012, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1: Graphical symbols for conventional use and data-processing applications
  • Festo Didactic, Pneumatics Basic Level (TP101) – materiały szkoleniowe dotyczące siłowników i sekwencji pracy (cyklogramy/wykresy stanów), wydanie nieustalone

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki i sterowania sekwencyjnego (cyklogramy, wykresy czasowe)
  • Instrukcje/laboratoria z układów pneumatycznych (analiza kroków cyklu i sygnałów 0/1)
  • Zadania egzaminacyjne z interpretacji diagramów stanów siłowników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego