KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 9.
Na rysunku przedstawiono połączenie z zastosowaniem łożysk kulkowych
Ilustracja przedstawia schemat techniczny połączenia mechanicznego z zastosowaniem łożysk kulkowych skośnych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łożysko kulkowe skośne ma skośną linię kontaktu (kąt działania), dzięki czemu przenosi jednocześnie obciążenia promieniowe i osiowe (zwykle w jednym kierunku). Określenia "wzdłużne" i "poprzeczne" nie są typowymi nazwami odmian łożysk kulkowych, a "dwurzędowe" dotyczy liczby rzędów kulek, nie kontaktu skośnego.

Pełne wyjaśnienie:

Łożyska kulkowe dzieli się m.in. według geometrii bieżni i sposobu przenoszenia obciążeń. Łożysko kulkowe skośne (ang. angular contact ball bearing) ma bieżnie ukształtowane tak, że linia działania siły między kulką a bieżnią jest nachylona pod pewnym kątem. Ten kąt (kąt działania) powoduje, że łożysko może przenosić:

  • obciążenie promieniowe (prostopadłe do osi wału),
  • obciążenie osiowe (wzdłuż osi wału), zwykle skutecznie w jednym kierunku.

W praktyce, gdy w węźle łożyskowym trzeba przenosić siły osiowe w obu kierunkach, łożyska skośne często kojarzy się parami (np. w układzie "O" lub "X"). Na rysunkach rozpoznaje się je po charakterystycznym ustawieniu bieżni i tym, że "stożek" linii działania siły nie jest prostopadły do osi.

Odpowiedź "wzdłużnych" jest myląca, bo w odniesieniu do łożysk kulkowych nie jest to standardowa nazwa typu (wzdłużne/poprzeczne to raczej potoczne określenia kierunku sił: osiowych i promieniowych). Pytanie dotyczy rodzaju łożyska, a nie wyłącznie kierunku obciążenia.

Odpowiedź "poprzecznych" ma podobny problem: sugeruje kierunek obciążenia promieniowego, ale nie definiuje konstrukcji łożyska. Nawet łożysko skośne przenosi promieniowe obciążenia, więc sama "poprzeczność" nie odróżnia typu.

Odpowiedź "dwurzędowych" odnosi się do liczby rzędów elementów tocznych. Łożysko może być dwurzędowe i jednocześnie mieć inny charakter kontaktu (to osobna cecha konstrukcyjna). W tym zadaniu poprawna identyfikacja wynika z rozpoznania kontaktu skośnego, a nie liczby rzędów kulek.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu pojawia się rozróżnienie "skośne" vs inne, szukaj na rysunku kąta działania i tego, czy geometria bieżni sugeruje przenoszenie składowej osiowej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To łożysko, w którym kontakt kulki z bieżnią jest nachylony pod kątem (kąt działania). Dzięki temu przenosi obciążenia promieniowe oraz osiowe (zwykle osiowe głównie w jednym kierunku). Często stosuje się je w węzłach o obciążeniach mieszanych.
Szukaj cechy konstrukcyjnej: bieżnie są ukształtowane tak, że linia kontaktu nie jest prostopadła do osi wału. Na schematach często widać "pochylenie" strefy kontaktu lub zaznaczony kąt działania, co odróżnia je od łożysk poprzecznych (promieniowych) zwykłych.
Ponieważ kąt działania powoduje, że reakcja w miejscu styku kulki z bieżnią ma składową wzdłuż osi wału. Ta składowa umożliwia przeniesienie siły osiowej. W łożyskach bez kontaktu skośnego składowa osiowa jest ograniczona lub wymaga innej konstrukcji.
Typowo przenosi jednocześnie obciążenie promieniowe i osiowe. Osiowe jest efektywnie przenoszone w jednym kierunku, dlatego w wielu węzłach łożyska skośne dobiera się parami, aby uzyskać zdolność przenoszenia osiowego w obie strony.
Różnica wynika z geometrii bieżni i kąta działania. Zwykłe łożysko kulkowe (głębokorowkowe) jest przede wszystkim promieniowe i przenosi ograniczone osiowe. Łożysko skośne ma kontakt pod kątem, więc jest lepsze do obciążeń mieszanych.
Można montować pojedynczo, gdy siła osiowa działa głównie w jednym kierunku. Gdy trzeba przenosić osiowe w obu kierunkach lub zwiększyć sztywność, często stosuje się parę (układ O lub X). Dobór zależy od kierunku sił i wymaganej sztywności.
Oznacza, że łożysko ma dwa rzędy elementów tocznych (np. kulek). To cecha konstrukcyjna związana z nośnością i sztywnością, ale nie przesądza o tym, czy łożysko jest skośne. "Dwurzędowe" i "skośne" to różne kryteria klasyfikacji.
Bo opisują intuicyjnie kierunek sił (wzdłuż osi lub poprzecznie do osi), a pytanie zwykle dotyczy konkretnego typu łożyska. W praktyce wiele łożysk przenosi obciążenia promieniowe, a o typie decyduje budowa (np. kąt działania), nie sama nazwa kierunku.
Gdy występują obciążenia mieszane i potrzebna jest większa sztywność osiowa, np. w wrzecionach, przekładniach, zespołach napędowych czy pompach. Dobór zależy od wartości i kierunku sił oraz prędkości obrotowej i wymaganej dokładności prowadzenia wału.
Częsty błąd to nieuwzględnienie kierunku obciążenia osiowego (łożysko skośne przenosi je głównie w jedną stronę) i brak kojarzenia w parę, gdy jest to potrzebne. Inny błąd to mylenie "dwurzędowego" z "skośnym" oraz dobór bez analizy sztywności i montażu.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Łożysko kulkowe skośne ma skośną linię kontaktu (kąt działania), dzięki czemu przenosi jednocześnie obciążenia promieniowe i osiowe (zwykle w jednym kierunku)."

Źródła:

  • SKF Group, "Rolling bearings catalogue" (PDF), rozdział: Angular contact ball bearings, https://www.skf.com/group/products/rolling-bearings (dostęp: 2026-03-01)
  • Schaeffler (FAG/INA), "Rolling Bearings" – katalog/kompendium, dział: Angular contact ball bearings, https://www.schaeffler.com/en/products-and-solutions/industrial/product-groups-and-products/rolling-bearings/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (np. SKF, Schaeffler/FAG) – rozdziały o łożyskach kulkowych skośnych
  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn – dział: łożyska toczne
  • Materiały szkolne/branżowe z rysunku technicznego maszynowego – przykłady węzłów łożyskowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego