Pochylenie niwelety (spadek podłużny) opisuje, jak szybko zmienia się wysokość osi drogi na danym odcinku. W praktyce drogowej odczytuje się je z profilu podłużnego lub oblicza na podstawie danych z profilu.
Jak liczyć pochylenie w procentach?
Stosuje się zależność:
i = (ΔH / L) · 100%
- ΔH – różnica wysokości (różnica rzędnych niwelety) pomiędzy dwoma punktami odcinka,
- L – długość tego odcinka w planie (odległość wzdłuż osi/pikietażu).
Procedura jest zawsze taka sama: (1) wybierz dokładnie ten fragment profilu, dla którego brakuje spadku, (2) odczytaj rzędne niwelety na początku i na końcu odcinka, (3) policz różnicę wysokości ΔH, (4) podziel przez długość L i przemnóż przez 100%, aby otrzymać procent.
Dlaczego poprawne jest "0,20%"?
Ta wartość odpowiada bardzo niewielkiemu nachyleniu (łagodnemu wzniesieniu lub spadkowi) wynikającemu z relacji różnicy rzędnych do długości odcinka na profilu. Jest typowa dla odcinków o małej zmianie wysokości na dużej odległości.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "0,50%" jest większe – odpowiada sytuacji, gdy na tym samym odcinku ΔH byłoby wyraźnie większe (albo L mniejsze). Jeśli z profilu wynika łagodniejsza zmiana wysokości, ta wartość zawyża spadek.
- "2,00%" to już spadek kilkukrotnie większy; często pojawia się jako "kusząca" odpowiedź, gdy ktoś pomyli procenty z innym zapisem lub weźmie niewłaściwe punkty do obliczeń.
- "5,00%" jest bardzo duże jak na typowe odcinki niwelety i zwykle wynika z błędu odczytu (np. pomylenia rzędnych terenu z niweletą) albo błędu jednostek.
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu oceń, czy wynik jest "realistyczny". Jeśli na wykresie linia niwelety jest prawie pozioma, to spodziewaj się wartości rzędu dziesiątych części procenta, a nie kilku procent.
