KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 21.
Jeżeli w rzeczywistości szerokość jezdni wynosi 6 m, a na rysunku przekroju normalnego jej szerokość równa się 12 cm, to rysunek drogi wykonano w skali
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala to stosunek wymiaru na rysunku do wymiaru rzeczywistego w tych samych jednostkach.
6 m = 600 cm. Na rysunku jest 12 cm, więc 12:600 = 1:50. Dlatego poprawna jest odpowiedź "1:50", a większe mianowniki oznaczałyby mniejszy rysunek.

Pełne wyjaśnienie:

Skala rysunku technicznego ma postać 1:n i informuje, ile razy zmniejszono (lub powiększono) obiekt na rysunku względem rzeczywistości. Aby poprawnie policzyć skalę, trzeba porównać ten sam rodzaj wielkości (długość) w tych samych jednostkach.

W zadaniu szerokość jezdni w rzeczywistości wynosi 6 m, a na rysunku 12 cm. Najpierw wykonujemy zamianę jednostek: 6 m = 600 cm. Teraz możemy policzyć stosunek:

skala = 12 cm : 600 cm = 12/600

Upraszczenie ułamka (dzielimy licznik i mianownik przez 12) daje:

12/600 = 1/50, czyli skala 1:50.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "1:100" oznaczałaby, że 12 cm na rysunku odpowiada 1200 cm (12 m) w rzeczywistości, więc rysunek byłby zbyt mało szczegółowy względem danych.
  • "1:200" dawałaby jeszcze większe "ściśnięcie" (12 cm odpowiadałoby 24 m), co nie pasuje do 6 m.
  • "1:500" jest typową skalą dla bardzo małych, poglądowych planów; tutaj 12 cm odpowiadałoby aż 60 m, więc zdecydowanie nie zgadza się z treścią.

Wskazówka egzaminacyjna: w takich zadaniach najczęściej błąd wynika z braku zamiany metrów na centymetry albo z odwrócenia ilorazu. Zawsze sprowadzaj obie wartości do jednej jednostki i sprawdź sens: przy skali 1:50 rysunek jest dość duży i szczegółowy, co pasuje do przekroju normalnego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprowadź oba wymiary do tych samych jednostek (np. cm), a potem policz stosunek: wymiar na rysunku / wymiar rzeczywisty. Wynik zapisz jako 1:n po uproszczeniu ułamka. Na końcu zrób kontrolę sensu: większy mianownik oznacza mniejszy rysunek.
Skala jest poprawna tylko wtedy, gdy porównujesz jednakowe jednostki. Jeśli podzielisz cm przez m, dostaniesz liczbę bez sensu praktycznego. Po zamianie 6 m na 600 cm łatwo uprościć proporcję i uzyskać standardowy zapis 1:n.
Skala 1:50 znaczy, że 1 jednostka na rysunku odpowiada 50 jednostkom w rzeczywistości (w tych samych jednostkach). Przykład: 1 cm na rysunku to 50 cm w terenie, a 10 cm na rysunku to 5 m w terenie.
Zrób szybki test: przy skali 1:50 12 cm na rysunku to 12×50 = 600 cm = 6 m, czyli pasuje. Jeśli po podstawieniu wychodzi 12 m, 24 m lub 60 m, to skala jest za "mała" (zbyt duży mianownik) względem podanej szerokości.
W praktyce rysunku technicznego standardowo zapisuje się skalę jako 1:n dla pomniejszenia i n:1 dla powiększenia. Dla tego zadania poprawny zapis pomniejszenia to 1:50. Zapis 50:1 oznaczałby powiększenie, czyli byłby niezgodny z sytuacją.
Najczęściej: (1) brak zamiany jednostek, (2) odwrócenie stosunku i zapis 50:1, (3) złe uproszczenie ułamka, (4) wybór "na oko" skali 1:100, bo wydaje się popularna. Pomaga zapisanie proporcji w jednej linii i szybka kontrola mnożeniem.
Skale rzędu 1:50 stosuje się tam, gdzie potrzebna jest duża czytelność detali, np. na przekrojach, detalach konstrukcyjnych lub elementach wymagających dokładnych wymiarów. Im większa skala (mniejszy mianownik), tym łatwiej odczytać szczegóły wykonawcze.
1 m = 100 cm, więc 6 m = 6×100 = 600 cm. To kluczowy krok przed obliczeniem skali. Po przeliczeniu możesz bezpośrednio porównać 12 cm na rysunku do 600 cm w rzeczywistości i uprościć ułamek.
W skali 1:n rysunek jest pomniejszeniem: 1 jednostka na papierze odpowiada n jednostkom w terenie. Gdy n rośnie (np. z 50 do 200), ta sama długość rzeczywista "mieści się" na mniejszym odcinku rysunku, więc rysunek robi się mniej szczegółowy.
Tak, to też działa: 12 cm = 0,12 m. Wtedy skala to 0,12 m : 6 m = 0,12/6 = 1/50, czyli 1:50. Najważniejsze, by na końcu porównać wartości w tych samych jednostkach i uzyskać standardowy zapis.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Skala to stosunek wymiaru na rysunku do wymiaru rzeczywistego w tych samych jednostkach.6 m = 600 cm. Na rysunku jest 12 cm, więc 12:600 = 1:50."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Skala (mapa)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_(mapa) (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Skala (rysunek techniczny)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_(rysunek_techniczny) (dostęp: 2026-02-27)
  • Khan Academy (PL): "Stosunki i proporcje" – https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-ratios-proportions (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw rysunku technicznego i dokumentacji drogowej (dział: skale rysunkowe)
  • Materiały z matematyki: proporcje, skala, zamiana jednostek (ćwiczenia rachunkowe)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z obliczania skali na rysunkach i mapach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego