KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2024

W bazie jest mniej pytań spełniających podane kryteria niż wybrano. Wylosowano 39 pytań.
PYTANIE NR 1.
Na rysunku przedstawiono schemat działania maszyny do formowania blach. Który z wymienionych podzespołów zastosowano w tym urządzeniu?
Ilustracja przedstawia schemat działania maszyny do formowania blach, co jest kontekstem egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia maltańska służy do zamiany ruchu obrotowego ciągłego na ruch przerywany (indeksowanie) z okresami postoju, co jest typowe w maszynach cyklicznych, m.in. do formowania. Przegub Cardana jedynie przenosi moment pod kątem, mechanizm różnicowy rozdziela napęd, a ślimakowa daje przełożenie ciągłe.

Pełne wyjaśnienie:

Przekładnia maltańska (mechanizm genewski) jest stosowana tam, gdzie potrzebny jest ruch przerywany: napęd obraca się w sposób ciągły, a element roboczy wykonuje skok (indeks), po czym następuje postój. Taka zasada pracy dobrze pasuje do maszyn cyklicznych, w których operacja technologiczna zachodzi w czasie zatrzymania (np. docisk, formowanie, pozycjonowanie blachy), a następnie następuje szybkie przestawienie na kolejną pozycję.

Odpowiedź "Przekładnię maltańską" jest więc właściwa, jeżeli na schemacie widać charakterystyczny układ elementu napędzającego z bolcem/rolką wchodzącą w nacięcia krzyża oraz etapowe przestawianie.

  • "Przegub Cardana" nie służy do wytwarzania ruchu skokowego. Jego podstawową funkcją jest przeniesienie momentu obrotowego między wałami ustawionymi pod kątem (kompensacja niewspółosiowości). Może powodować nierównomierność prędkości chwilowej, ale nie realizuje typowego indeksowania z postojem.
  • "Mechanizm różnicowy" (dyferencjał) ma zastosowanie głównie do rozdziału napędu i umożliwienia różnicy prędkości obrotowych między wyjściami (klasycznie: koła pojazdu). Nie jest to mechanizm do cyklicznego zatrzymania i przestawiania elementu roboczego.
  • "Przekładnię ślimakową" wykorzystuje się do uzyskania dużych przełożeń oraz zmiany kierunku osi obrotu. Pracuje zasadniczo w sposób ciągły (ruch obrotowy na wyjściu jest ciągły), więc nie odpowiada mechanizmowi o wyraźnych fazach: skok–postój.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: jeśli na rysunku widać indeksowanie (powtarzalne przestawianie o stały kąt i postoje), to jednym z najczęstszych rozwiązań jest właśnie przekładnia maltańska.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekładnia maltańska (mechanizm genewski) zamienia ruch obrotowy ciągły na ruch przerywany z okresami postoju. Stosuje się ją do indeksowania, czyli przestawiania elementu roboczego o stały kąt w kolejnych cyklach pracy maszyny.
Najczęściej widać "krzyż" z wyciętymi szczelinami oraz element napędzający z bolcem/rolką, który wchodzi w szczelinę i wykonuje skok. Charakterystyczna jest praca etapowa: przestawienie, a potem wyraźny postój.
Ruch przerywany wynika z geometrii: bolec napędzający współpracuje ze szczelinami tylko w pewnym zakresie obrotu. Po wyjściu bolca ze szczeliny element napędzany nie jest przestawiany i pozostaje w położeniu postoju.
Może służyć do cyklicznego pozycjonowania blachy, podajnika lub stołu roboczego. Postój umożliwia wykonanie operacji technologicznej (docisk, kształtowanie), a skok zapewnia szybkie przestawienie do kolejnej pozycji bez złożonego sterowania.
Przegub Cardana przenosi moment obrotowy między wałami pod kątem i kompensuje niewspółosiowość. Przekładnia maltańska nie służy do łączenia wałów pod kątem, tylko do uzyskania ruchu skokowego z postojem (indeksowania).
Nie w typowym znaczeniu. Mechanizm różnicowy służy do rozdziału napędu i umożliwia różnicę prędkości na wyjściach, ale nie realizuje naturalnie cyklu skok–postój. Do indeksowania stosuje się mechanizmy dedykowane, np. maltańskie lub krzywkowe.
Przekładnię ślimakową wybiera się głównie dla dużego przełożenia, zwartej budowy i zmiany kierunku osi obrotu. Daje ruch ciągły na wyjściu, więc jest odpowiednia do napędów o stałej prędkości, a nie do pracy wymagającej postojów i indeksowania.
Częsty błąd to wybór "znanej" nazwy bez analizy funkcji ruchu. Uczniowie mylą też mechanizmy: traktują przegub Cardana jako element zmieniający charakter ruchu, a nie głównie kierunek przeniesienia momentu. Pomaga szukanie cechy: skok–postój.
Typowe objawy to nierówne indeksowanie, hałas podczas zazębienia bolca ze szczeliną, zwiększone luzy i "dobijanie" w położeniach. Przyczyną bywa zużycie rolki/bolca, wykruszenia krawędzi szczelin lub niewspółosiowość elementów napędu.
Warto ćwiczyć rozpoznawanie po funkcji: czy układ daje ruch ciągły, czy przerywany, czy rozdziela napęd, czy tylko łączy wały. Pomaga też przegląd rysunków typowych mechanizmów oraz krótkie notatki: cecha rozpoznawcza + zastosowanie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 39% zdających egzamin. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Przekładnia maltańska służy do zamiany ruchu obrotowego ciągłego na ruch przerywany (indeksowanie) z okresami postoju, co jest typowe w maszynach cyklicznych, m.in. do formowania."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Przekładnia maltańska" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_malta%C5%84ska (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Przegub Cardana" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Przegub_Cardana (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Mechanizm różnicowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Mechanizm_r%C3%B3%C5%BCnicowy (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z podstaw konstrukcji maszyn: rozdziały o mechanizmach i przekładniach
  • Katalogi i instrukcje serwisowe maszyn z mechanizmami indeksującymi (opisy działania)
  • Materiały dydaktyczne z kinematyki mechanizmów (analiza ruchu przerywanego)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego