KWALIFIKACJA TLO1 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 26.
Na rysunku przedstawiono schemat konstrukcyjny
Ilustracja przedstawia schemat konstrukcyjny prędkościomierza IAS, który jest używany w kontekście kwalifikacji zawodowej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prędkościomierz IAS rozpoznaje się po konstrukcji wykorzystującej różnicę ciśnień (pitot–statyczne), która odkształca element sprężysty i przez mechanizm dźwigniowo‑przekładniowy porusza wskazówkę. Wysokościomierz bazuje na ciśnieniu statycznym, VSI ma dławik/zbiorniczek (opóźnienie), a machometr ma inną skalę i kompensacje.

Pełne wyjaśnienie:

Przyrząd wskazujący IAS (Indicated Airspeed) jest przyrządem ciśnieniowym wykorzystującym różnicę między ciśnieniem całkowitym z rurki Pitota a ciśnieniem statycznym. Ta różnica odpowiada ciśnieniu dynamicznemu i powoduje ugięcie elementu sprężystego (np. puszki/kapilarnej komory), a następnie – poprzez układ dźwigni, cięgien i przekładni – wychylenie wskazówki na skali prędkości.

Odpowiedź "prędkościomierza IAS." jest poprawna, gdy na schemacie widać typowe elementy przyrządu prędkości: doprowadzenie ciśnienia całkowitego i statycznego oraz część pomiarową reagującą na różnicę tych ciśnień, a nie wyłącznie na statykę.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego schematu:

  • "wysokościomierza." – wysokościomierz działa zasadniczo na samym ciśnieniu statycznym. Kluczowe są puszki aneroidowe reagujące na zmianę statyki oraz mechanizm korekty nastawy ciśnienia odniesienia (QNH/QFE). Na schemacie typowo nie oczekuje się toru "pitot".
  • "prędkościomierza VSI" – to nazwa myląca, bo VSI (wariometr) pokazuje prędkość pionową na podstawie tempa zmian ciśnienia statycznego. Cechą charakterystyczną jest obecność dławika/kalibrowanego przecieku i komory powodującej opóźnienie, aby zamienić zmianę ciśnienia w wychylenie wskazówki zależne od szybkości zmian.
  • "machometru." – machometr wskazuje liczbę M i zwykle wykorzystuje zależności między ciśnieniami (np. całkowitym i statycznym), ale ma inne przetwarzanie i skalowanie (zależność od wysokości/temperatury). W praktyce jego schemat może zawierać dodatkowe elementy kompensacyjne i inną charakterystykę skali niż klasyczny IAS.

Wskazówka egzaminacyjna: patrz najpierw, czy schemat ma dwa doprowadzenia (pitot i statyczne) oraz czy element pomiarowy pracuje na różnicy ciśnień. Jeśli widzisz element opóźniający (dławik/zbiorniczek) w torze statycznym – to typowy trop dla VSI, a nie IAS.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
IAS (Indicated Airspeed) to prędkość wskazywana przez prędkościomierz, wyznaczana z różnicy między ciśnieniem całkowitym (Pitot) a statycznym. Jest to wartość "surowa" z przyrządu, bez poprawek m.in. na błędy instalacji czy gęstość.
Prędkościomierz IAS porównuje ciśnienie całkowite z rurki Pitota z ciśnieniem statycznym. Różnica tych ciśnień odkształca element sprężysty, a mechanizm dźwigni i przekładni zamienia to na wychylenie wskazówki na skali prędkości.
VSI (wariometr) nie mierzy prędkości postępowej, tylko prędkość pionową wznoszenia/opadania. Korzysta z ciśnienia statycznego oraz dławika/komory opóźniającej, aby wskazanie zależało od tempa zmiany ciśnienia, a nie od jego wartości.
IAS zwykle ma tor Pitot + statyczny i element pracujący na różnicy ciśnień. Wysokościomierz jest zasilany ciśnieniem statycznym i zawiera puszki aneroidowe oraz mechanizm nastawy ciśnienia odniesienia (np. QNH), bez potrzeby doprowadzenia "Pitot".
Typowe przyczyny to zatkanie lub nieszczelność przewodów Pitota/statycznych, oblodzenie, błędy instalacyjne oraz nieprawidłowe podłączenie. Objawy zależą od miejsca usterki: inny efekt da zatkanie Pitota, a inny zatkanie portu statycznego.
Często oba przyrządy wykorzystują ciśnienie całkowite i statyczne, ale różnią się przetwarzaniem i skalowaniem. Machometr wskazuje liczbę M, więc zależy od warunków atmosferycznych i wysokości, a konstrukcja może zawierać dodatkowe elementy kompensacji.
W typowych przyrządach ciśnieniowych spotyka się element sprężysty (puszka/kapsuła), cięgła, dźwignie i przekładnie (zębatki), które wzmacniają małe ugięcia i przenoszą je na oś wskazówki. Na schemacie to ważna wskazówka identyfikacyjna.
Sprawdzenia wykonuje się m.in. po pracach w układzie pitot-statycznym, po wymianie przyrządu, po zgłoszeniach nieprawidłowych wskazań oraz okresowo zgodnie z programem obsług. Celem jest potwierdzenie szczelności i poprawnego działania torów ciśnień.
Najczęściej myli się IAS z VSI przez podobne skojarzenie "prędkości", a także uznaje się każdy przyrząd z puszką za wysokościomierz. Warto szukać na schemacie: czy jest doprowadzenie Pitot oraz czy występuje dławik/opóźnienie charakterystyczne dla VSI.
Najlepiej uczyć się "cechami rozpoznawczymi": wejścia ciśnień, obecność dławika, rodzaj elementu sprężystego i mechanizmu wskazówkowego. Pomaga porównywanie przekrojów IAS, wysokościomierza i VSI oraz rozwiązywanie zadań na identyfikację z rysunków.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że prędkościomierz IAS rozpoznaje się po konstrukcji wykorzystującej różnicę ciśnień (pitot–statyczne), która odkształca element sprężysty i przez mechanizm dźwigniowo‑przekładniowy porusza wskazówkę.

Źródła:

  • FAA, Pilot’s Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25), Chapter 7 "Flight Instruments" (Airspeed Indicator/Altimeter/VSI) — dostępny dokument FAA
  • EASA ATPL Learning Objectives / materiały szkoleniowe "Instrumentation" (dział: Air Data Instruments: airspeed indicator, altimeter, vertical speed) — źródło programowe EASA (wymaga dostępu do wydania kursowego)
  • Jeppesen, Private Pilot Manual, rozdział "Flight Instruments" (opis: airspeed indicator, altimeter, vertical speed indicator, Mach indications)

Materiały:

  • Podręczniki do przyrządów pokładowych i systemów pitot-statycznych (rozdziały o airspeed indicator, altimeter, VSI, Machmeter)
  • Materiały szkoleniowe Part-66/ATPL z działu "Instrumentation"
  • Instrukcje obsługi technicznej i opisy systemów (AMM) dla danego typu statku powietrznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego