KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 17.
Na rysunku przedstawiono schemat układu zabezpieczenia silnika elektrycznego. W przypadku przeciążenia silnika i zadziałania bimetali nastąpi otwarcie
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny układu zabezpieczenia silnika elektrycznego, który jest częścią egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy przeciążeniu bimetale w przekaźniku termicznym powodują rozwarcie jego styku w obwodzie sterowania (np. styku NC). To przerywa zasilanie cewki stycznika, więc stycznik odpada i rozłącza tor zasilania silnika. Dlatego kolejność to: styk F5, a potem stycznik K1.

Pełne wyjaśnienie:

W typowym układzie zabezpieczenia silnika przed przeciążeniem przekaźnik termiczny (termobimetalowy) współpracuje ze stycznikiem. Gdy silnik jest przeciążony, prąd (lub temperatura elementu pomiarowego) powoduje nagrzanie bimetali. Po przekroczeniu nastawy bimetale zadziałają, co prowadzi do zmiany stanu styków pomocniczych przekaźnika termicznego.

Najważniejszy mechanizm wyłączenia silnika odbywa się zwykle w obwodzie sterowania: rozłącza się styk przekaźnika termicznego włączony szeregowo z cewką stycznika. Skutek jest natychmiastowy w sensie funkcjonalnym: cewka stycznika traci zasilanie, stycznik odpada i jego styki główne rozłączają tor mocy zasilający silnik. Z tego wynika poprawna kolejność zdarzeń: najpierw otwarcie styku przekaźnika termobimetalowego, a następnie otwarcie stycznika (wynikające z zaniku zasilania cewki).

Odpowiedzi z wyłącznikiem S0 są niepoprawne, ponieważ S0 jest typowo wyłącznikiem ręcznym/awaryjnym, niezależnym od automatycznego zadziałania zabezpieczenia przeciążeniowego. Przeciążenie nie powoduje samo z siebie "otwarcia wyłącznika" – to operator go używa. Także warianty, w których najpierw ma się otworzyć stycznik, a dopiero potem styk przekaźnika termicznego, odwracają zależność przyczynowo‑skutkową: stycznik odpada dlatego, że przerwany został obwód jego cewki przez styk termika.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest "zadziałanie bimetali", szukaj w schemacie styku przekaźnika termicznego w torze sterowania cewką. To on jest elementem, który inicjuje odpadnięcie stycznika i odłączenie silnika od zasilania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekaźnik termobimetalowy (termik) to zabezpieczenie przeciążeniowe silnika. Reaguje na długotrwały nadmierny prąd, nagrzewa bimetale i zmienia stan styków pomocniczych, aby przerwać obwód sterowania stycznikiem i wyłączyć napęd, zanim dojdzie do przegrzania uzwojeń.
Bimetal składa się z dwóch metali o różnej rozszerzalności cieplnej. Gdy element się nagrzewa (od prądu przeciążeniowego), wygina się i uruchamia mechanizm przekaźnika. Efektem jest rozwarcie (lub zwarcie) odpowiednich styków, co w praktyce odłącza cewkę stycznika.
W klasycznym układzie styk termika jest w szeregu z cewką stycznika. Zadziałanie termika przerywa zasilanie cewki, więc stycznik "odpada" i dopiero wtedy rozłącza tor mocy silnika. Stycznik nie jest przyczyną wyłączenia, tylko skutkiem przerwania sterowania.
Nie. Wyłącznik oznaczany jako S0 to zwykle element ręczny (STOP lub awaryjny), uruchamiany przez operatora. Przeciążenie uruchamia zabezpieczenie automatyczne (np. termik), a nie "naciska" wyłącznika. Dlatego S0 nie jest typowym pierwszym elementem zadziałania przeciążeniowego.
Najczęściej jest to styk pomocniczy przekaźnika termicznego w obwodzie sterowania, włączony szeregowo z cewką stycznika. Na schemacie szukaj oznaczenia przekaźnika termicznego i jego styku (często NC), który po zadziałaniu rozłącza sterowanie.
Silnik wyłącza się po pewnym czasie pracy (nie natychmiast jak przy zwarciu), stycznik rozłącza zasilanie, a często pojawia się konieczność resetu termika. Po ponownym uruchomieniu bez usunięcia przyczyny przeciążenia problem zwykle wraca, czasem szybciej.
Termik reaguje na przeciążenie długotrwałe (przegrzewanie) i działa z opóźnieniem zależnym od prądu. Zabezpieczenie zwarciowe (np. bezpiecznik lub wyłącznik) działa szybko przy dużych prądach zwarciowych. To dwa różne mechanizmy i dwa różne cele ochrony.
Najczęściej myli się tor mocy z torem sterowania oraz kolejność zdarzeń: ktoś zakłada, że stycznik "sam się otwiera", zamiast zauważyć, że to styk termika odcina cewkę. Inny błąd to przypisanie roli zabezpieczenia przeciążeniowego wyłącznikowi STOP.
Najpierw trzeba usunąć przyczynę przeciążenia (zablokowany napęd, przeciążona maszyna, problem mechaniczny, zbyt duży pobór). Następnie odczekać na schłodzenie, wykonać reset termika zgodnie z instrukcją i dopiero uruchomić napęd, obserwując prąd i pracę.
Tak, ponieważ w obiektach i instalacjach towarzyszących mogą pracować różne napędy elektryczne (np. wentylatory, sprężarki, pompy). Znajomość zasady działania termika i stycznika pomaga w eksploatacji, diagnostyce wyłączeń oraz w bezpiecznym przywracaniu pracy urządzeń.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Przy przeciążeniu bimetale w przekaźniku termicznym powodują rozwarcie jego styku w obwodzie sterowania (np. styku NC)."

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z elektrotechniki: styczniki i układy sterowania silników
  • Materiały dydaktyczne o zabezpieczeniach silników (przekaźniki termiczne, wyłączniki silnikowe)
  • Ćwiczenia z czytania schematów: tor mocy vs. tor sterowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego