Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELE2 - PAŹDZIERNIK 2013



PYTANIE NR 23.
Na rysunku przedstawiono silnik prądu stałego. Element oznaczony literą X, to
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek silnika prądu stałego, co jest zgodne z kontekstem egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nabiegunnik (tzw. "but bieguna") to element bieguna głównego w maszynie prądu stałego, kształtujący rozkład strumienia w szczelinie powietrznej. Nie jest nim komutator (część wirnika do komutacji prądu) ani uzwojenie główne (cewki wzbudzenia). "Biegun główny" oznacza zwykle cały zespół bieguna, nie tylko nabiegunnik.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku prądu stałego obwód magnetyczny stojana tworzą m.in. bieguny główne z uzwojeniem wzbudzenia. Jednym z elementów geometrycznych bieguna jest nabiegunnik (często opisywany jako "but bieguna" lub część czołowa bieguna). Jego zadaniem jest uformowanie i równomierne rozprowadzenie strumienia magnetycznego w szczelinie powietrznej, co wpływa na poprawną pracę maszyny.

Odpowiedź "nabiegunnik" jest poprawna, jeżeli na rysunku literą X wskazano właśnie tę poszerzoną, czołową część bieguna, przylegającą do szczeliny powietrznej.

  • "biegun główny" bywa mylony z nabiegunnikiem, bo nabiegunnik jest częścią bieguna. Jednak "biegun główny" oznacza zwykle cały zespół (rdzeń bieguna wraz z elementami kształtującymi pole oraz często z uzwojeniem wzbudzenia). Jeśli pytanie dotyczyło konkretnej części czołowej, właściwsze jest wskazanie nabiegunnika.
  • "komutator" jest elementem wirującym (na wirniku/tworniku) i współpracuje ze szczotkami, realizując komutację. Ma postać walca z segmentami i nie jest częścią bieguna stojana, więc nie pasuje do elementu obwodu magnetycznego bieguna.
  • "uzwojenie główne" to uzwojenie wzbudzenia umieszczone na biegunach, zwykle jako cewka na rdzeniu bieguna. Jest elementem elektrycznym (przewody/cewki), a nie elementem konstrukcyjnym kształtującym pole w szczelinie w taki sposób jak nabiegunnik.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na przekroju silnika DC widzisz poszerzenie bieguna od strony wirnika, to najczęściej jest to nabiegunnik; gdy widzisz walcowy element z działkami na wirniku, to jest komutator. Rozróżniaj też nazwę całego zespołu ("biegun główny") od nazwy jego części ("nabiegunnik").

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest nabiegunnik w silniku prądu stałego?
Nabiegunnik to część bieguna w maszynie prądu stałego, znajdująca się od strony szczeliny powietrznej. Jego rola polega na kształtowaniu rozkładu pola magnetycznego i "rozszerzeniu" powierzchni bieguna, aby strumień był możliwie równomierny w obszarze pracy twornika.
Jaka jest różnica między biegunem głównym a nabiegunnikiem?
Biegun główny to cały zespół bieguna stojana (rdzeń bieguna i elementy współtworzące obwód magnetyczny, zwykle także z uzwojeniem wzbudzenia). Nabiegunnik jest tylko częścią tego zespołu – elementem od strony szczeliny powietrznej, który kształtuje pole w strefie roboczej.
Dlaczego nabiegunnik wpływa na pracę silnika DC?
Nabiegunnik wpływa na to, jak rozkłada się strumień magnetyczny w szczelinie powietrznej. Jeśli pole jest bardziej równomierne, poprawia się warunki wytwarzania momentu i zwykle ogranicza się niekorzystne zjawiska, np. lokalne nasycenie czy zaburzenia pola, które mogą pogarszać komutację.
Gdzie na rysunku silnika DC najczęściej znajduje się nabiegunnik?
Na przekroju silnika prądu stałego nabiegunnik znajduje się na stojanie, na końcu bieguna od strony wirnika (twornika), tuż przy szczelinie powietrznej. Często ma kształt poszerzenia "butu" bieguna, które obejmuje większy wycinek obwodu.
Co to jest komutator i jak go odróżnić od nabiegunnika?
Komutator to element wirnika (twornika) złożony z segmentów, współpracujący ze szczotkami w celu komutacji prądu w uzwojeniu. Na rysunku wygląda zwykle jak walec z podziałem na działki. Nabiegunnik jest nieruchomy i należy do bieguna stojana, więc nie jest elementem segmentowym na osi wirnika.
Czy uzwojenie główne to to samo co nabiegunnik?
Nie. Uzwojenie główne (wzbudzenia) to cewki na biegunach stojana, czyli element elektryczny wykonany z przewodów. Nabiegunnik jest elementem konstrukcyjnym bieguna (częścią obwodu magnetycznego), a nie uzwojeniem. Na rysunku uzwojenie bywa zaznaczone jako cewka, a nie jako kształt rdzenia bieguna.
Jakie elementy silnika DC najczęściej mylą się na egzaminie?
Najczęściej mylone są: nabiegunnik z biegunem głównym (bo to relacja część–całość), komutator z elementami stojana (bo jest "charakterystyczny") oraz uzwojenie wzbudzenia z uzwojeniem twornika. Pomaga pytanie pomocnicze: czy element jest nieruchomy (stojan), czy wiruje (twornik).
Jak rozpoznać, że na rysunku wskazano element stojana, a nie wirnika?
Elementy stojana są nieruchome i zwykle tworzą zewnętrzną część przekroju (jarzmo, bieguny, uzwojenia wzbudzenia). Elementy wirnika leżą bliżej osi i są powiązane z wałem (twornik, komutator). Jeśli wskazany detal jest przy wale lub ma segmenty komutatora, to zwykle dotyczy wirnika.
Dlaczego w pytaniach używa się oznaczeń literowych na rysunku (np. X)?
Oznaczenia literowe pozwalają jednoznacznie wskazać konkretny detal konstrukcyjny bez opisywania go długim tekstem. Na egzaminie sprawdza to umiejętność czytania rysunku technicznego i rozpoznawania elementów maszyn. Warto ćwiczyć na przekrojach: bieguny, nabiegunniki, twornik, komutator.
Jak przygotować się do rozpoznawania części silnika prądu stałego na rysunku?
Najlepiej uczyć się na kilku typowych przekrojach silnika DC i podpisywać elementy: stojan, bieguny, nabiegunniki, uzwojenie wzbudzenia, twornik, komutator, szczotki. Dobrą metodą jest też dopasowywanie "funkcji" do części: pole magnetyczne (biegun/nabiegunnik) vs komutacja (komutator).
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Nabiegunnik (tzw. "but bieguna") to element bieguna głównego w maszynie prądu stałego, kształtujący rozkład strumienia w szczelinie powietrznej."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_pr%C4%85du_sta%C5%82ego - dostęp 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Komutator - dostęp 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Maszyna_pr%C4%85du_sta%C5%82ego - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Notatki/schematy z budowy maszyn prądu stałego (stojan, bieguny, nabiegunniki, twornik, komutator)
  • Instrukcje serwisowe i katalogi części do silników DC (sekcje: obwód magnetyczny, bieguny)
  • Materiały dydaktyczne z pracowni maszyn elektrycznych (rysunki przekrojów i nazewnictwo elementów)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego