Sprzęgło to element łączący dwa wały w celu przeniesienia momentu obrotowego. W praktyce mechanik-monter często musi rozpoznać typ sprzęgła z rysunku lub z widoku rzeczywistego, ponieważ od tego zależą: sposób montażu, wymagania dotyczące osiowości oraz typowe usterki.
Sprzęgło sztywne kołnierzowe jest sprzęgłem, które nie wprowadza elementu elastycznego ani tarciowego. Charakterystyczne jest tu połączenie realizowane przez dwa kołnierze (osadzone na końcach wałów) skręcone śrubami. Taka konstrukcja przenosi moment "na sztywno" i wymaga dobrego ustawienia współosiowości wałów, bo sprzęgło sztywne nie kompensuje istotnych błędów ustawienia.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- Oldhama – to sprzęgło kompensujące niewspółosiowość, zwykle z elementem pośrednim (wkładką) przesuwającym się w prostopadłych rowkach. Na rysunku takiego elementu i charakterystycznych prowadzeń nie powinno być widać, jeśli to sprzęgło kołnierzowe.
- Cierne tarczowe – przenosi moment dzięki tarciu między tarczami dociskanymi sprężynami lub mechanizmem docisku. Kluczową cechą jest możliwość poślizgu/rozłączania i obecność powierzchni ciernych oraz docisku, a nie sztywnego skręcenia kołnierzy śrubami.
- Zębate – przenosi moment przez zazębienie (zęby), często pozwalając na pewne odchyłki ustawienia dzięki specjalnemu kształtowi zębów. Rozpoznawcze byłyby wieńce zębów i współpracujące piasty, a nie proste, sztywne połączenie kołnierzowe.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku dominują kołnierze i śruby łączące dwie połówki bez elementów sprężystych, ciernych czy zazębionych, najczęściej jest to sprzęgło sztywne kołnierzowe. Przy Oldhamie szukaj elementu pośredniego, przy ciernym – docisku i powierzchni tarcia, przy zębatym – wyraźnego zazębienia.
