KWALIFIKACJA TLO1 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 24.
Na rysunku przedstawiono symbol graficzny i tabele zależności układu logicznego typu
Ilustracja przedstawia symbol graficzny bramki logicznej EXOR oraz tabelę zależności logicznej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Bramka EXOR (alternatywa wykluczająca) daje na wyjściu "1" tylko wtedy, gdy wejścia są różne (0/1 lub 1/0). Dla par takich samych (0/0 oraz 1/1) wynik wynosi "0". Tę własność rozpoznaje się z tabeli prawdy i odpowiadającego jej symbolu graficznego.

Pełne wyjaśnienie:

Bramka EXOR (często nazywana alternatywą wykluczającą) jest układem logicznym, którego wyjście przyjmuje stan wysoki tylko wtedy, gdy dokładnie jedno z dwóch wejść jest w stanie wysokim. Innymi słowy: wyjście ma wartość "1", gdy wejścia są różne (0/1 albo 1/0), a wartość "0", gdy wejścia są takie same (0/0 oraz 1/1).

W praktyce rozpoznanie EXOR wykonuje się najpewniej przez analizę tabeli prawdy:

  • jeśli dla 0/0 wynik jest 0, a dla 1/1 też jest 0,
  • oraz jednocześnie dla 0/1 i 1/0 wynik jest 1,
  • to zachowanie odpowiada właśnie alternatywie wykluczającej.

Odpowiedź "NAND" jest błędna, bo NAND daje "0" tylko dla 1/1, a dla pozostałych kombinacji daje "1" (czyli ma negację AND). Odpowiedź "NOR" jest błędna, bo NOR daje "1" tylko dla 0/0, a dla pozostałych kombinacji daje "0" (negacja OR). Odpowiedź "AND" jest błędna, bo AND daje "1" wyłącznie dla 1/1, a dla pozostałych kombinacji daje "0".

W kontekście awioniki taka umiejętność przydaje się przy analizie bloków logiki kombinacyjnej, interpretacji schematów oraz przy diagnostyce sygnałów binarnych (zgodność zależności wejście-wyjście z oczekiwaną funkcją logiczną).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bramka EXOR (alternatywa wykluczająca) daje na wyjściu stan "1" wtedy, gdy wejścia są różne: 0/1 lub 1/0. Gdy wejścia są jednakowe (0/0 albo 1/1), wyjście ma stan "0". To typowa funkcja w logice kombinacyjnej.
Sprawdź cztery kombinacje wejść. Dla EXOR wynik wynosi 1 tylko w dwóch przypadkach: (0,1) oraz (1,0). Dla (0,0) i (1,1) wynik wynosi 0. Jeśli tabela ma dokładnie taki układ jedynek i zer, to jest to EXOR.
OR daje "1", gdy przynajmniej jedno wejście ma "1", więc także dla (1,1) wynik jest "1". EXOR różni się tym, że dla (1,1) wynik wynosi "0", bo wejścia nie są różne. Ta jedna linia tabeli prawdy najczęściej odróżnia EXOR od OR.
Nie. NAND jest negacją AND: daje "0" tylko dla (1,1), a dla pozostałych kombinacji daje "1". EXOR daje "1" tylko dla przypadków mieszanych (0,1) i (1,0). Układ wyników jest więc inny i można to szybko sprawdzić w tabeli prawdy.
NOR daje "1" tylko dla (0,0), a dla (0,1), (1,0) i (1,1) daje "0". EXOR ma "1" w dwóch przypadkach (0,1) i (1,0). Wystarczy porównać, gdzie w tabeli występują jedynki: w NOR jest tylko jedna, w EXOR są dwie.
Najczęściej uczniowie mylą symbol EXOR z OR (bo wygląda podobnie) albo nie analizują całej tabeli prawdy i patrzą tylko na jeden wiersz. Pomaga metoda: zawsze sprawdź najpierw przypadek (1,1) oraz (0,0), bo one mocno różnicują bramki.
Funkcje podobne do EXOR mogą pojawiać się w prostych blokach logiki kombinacyjnej, w układach detekcji różnicy stanów, w testach poprawności sygnałów binarnych oraz w analizie zależności wejście-wyjście podczas diagnostyki modułów elektronicznych.
Najpierw sprawdź wynik dla (1,1): jeśli jest 1, to pasuje do AND; jeśli jest 0, może być NAND lub EXOR. Potem sprawdź (0,1): jeśli wynik jest 1, to wskazuje na NAND lub EXOR; jeśli 0, to AND. Ostatecznie rozróżnij NAND i EXOR przypadkiem (0,0).
Dla klasycznej bramki EXOR z dwoma wejściami tak: "1" pojawia się dokładnie dla (0,1) i (1,0). To wynika z definicji "różnych wejść". Przy większej liczbie wejść spotyka się uogólnienie, gdzie "1" oznacza nieparzystą liczbę jedynek.
Opanuj na pamięć tabele prawdy dla AND, OR, NAND, NOR i EXOR oraz ćwicz rozpoznawanie po 2-3 wierszach kontrolnych (np. (1,1) i (0,0)). Dodatkowo ćwicz czytanie symboli na schematach, bo w testach często występują oba elementy naraz.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Bramka EXOR (alternatywa wykluczająca) daje na wyjściu "1" tylko wtedy, gdy wejścia są różne (0/1 lub 1/0)."

Źródła:

  • Wikipedia: Exclusive or — https://en.wikipedia.org/wiki/Exclusive_or (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: XOR gate — https://en.wikipedia.org/wiki/XOR_gate (dostęp: 2026-02-27)
  • All About Circuits: XOR Gate — https://www.allaboutcircuits.com/textbook/digital/chpt-3/xor-gate/ (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik podstaw techniki cyfrowej (bramki, tabele prawdy, symbole)
  • Ćwiczenia: rozpoznawanie bramek na podstawie tabeli prawdy
  • Materiały szkoleniowe z elektroniki/układów cyfrowych stosowanych w awionice

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego