KWALIFIKACJA TLO1 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 22.
Uzyskane doświadczalnie tabela prawdy i przebiegi czasowe elementu wskazują, że jest to
Ilustracja przedstawia tabelę prawdy oraz przebiegi czasowe, które są elementami typowymi dla analizy układów cyfrowych, w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przerzutnik to element sekwencyjny z pamięcią: jego wyjście zależy nie tylko od bieżących wejść, ale też od poprzedniego stanu i zwykle od sygnału zegarowego, co widać w przebiegach czasowych. Komparator jest układem kombinacyjnym, a licznik i rejestr są układami złożonymi z przerzutników, o innym wzorcu zmian stanów.

Pełne wyjaśnienie:

Na podstawie tabeli prawdy oraz przebiegów czasowych można rozróżnić, czy badany element jest układem kombinacyjnym (bez pamięci), czy sekwencyjnym (z pamięcią stanu). Przerzutnik jest podstawowym elementem sekwencyjnym: przechowuje 1 bit informacji, a jego wyjście w danej chwili zależy od historii (poprzedniego stanu) oraz sposobu wyzwalania (często zboczem sygnału zegarowego).

Dlatego odpowiedź "przerzutnik." jest zgodna z sytuacją, w której pomiary pokazują typowe cechy pamięci: utrzymywanie stanu na wyjściu mimo zmian na wejściu (do momentu spełnienia warunku przełączenia) oraz skokowe zmiany wyjścia zsynchronizowane z zegarem lub sygnałem sterującym. W tabeli prawdy przerzutnika zwykle pojawiają się zależności typu "pozostaje bez zmian", "ustaw", "wyzeruj" lub "przełącz", co odróżnia go od prostych bramek.

  • "komparator." jest nieadekwatny, bo komparator porównuje wielkości (np. napięcia lub liczby) i działa bez pamięci; jego wyjście wynika bezpośrednio z aktualnych wartości wejściowych, więc przebiegi nie powinny wykazywać typowego "podtrzymania" stanu.
  • "licznik." to układ, który realizuje sekwencję stanów (zlicza impulsy), ale jest to konstrukcja złożona: składa się z kilku przerzutników oraz logiki sterującej. Charakterystyczna byłaby wielobitowa sekwencja i określony cykl zliczania, a nie zachowanie pojedynczego elementu pamięci.
  • "rejestr." również jest układem złożonym (zwykle wielobitowym) służącym do przechowywania/przesuwania danych. Jego przebiegi czasowe wskazują na przesuwanie lub równoległe ładowanie wielu bitów, a nie na pojedynczą funkcję przełączania stanu typową dla jednego przerzutnika.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w przebiegach widzisz, że wyjście zmienia się tylko w określonych chwilach (np. na zboczu zegara) i "pamięta" poprzednią wartość, myśl o przerzutniku (lub układzie z przerzutników). Jeśli wyjście reaguje natychmiast na wejścia bez podtrzymania, to zwykle układ kombinacyjny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przerzutnik to element sekwencyjny, który przechowuje 1 bit informacji. Jego wyjście zależy od bieżących sygnałów sterujących oraz od poprzedniego stanu. W praktyce często jest wyzwalany sygnałem zegarowym, dlatego na przebiegach czasowych widać "pamiętanie" stanu.
Szukaj cechy pamięci: wyjście utrzymuje wartość mimo zmian na wejściu, a zmienia się dopiero po spełnieniu warunku (np. na zboczu zegara). Typowe są też krótkie momenty przełączania i stabilne odcinki między nimi. To odróżnia przerzutnik od układów reagujących natychmiast.
W układzie sekwencyjnym tabela prawdy często uwzględnia stan poprzedni (np. Q(t)) oraz stan następny (np. Q(t+1)). Jeśli do wyznaczenia wyjścia potrzebna jest informacja "co było wcześniej", to znaczy, że element ma pamięć i nie jest zwykłą bramką logiczną.
Przerzutnik to zwykle pojedynczy element pamięci (1 bit). Licznik to układ złożony, który przechodzi przez sekwencję stanów (zlicza impulsy) i zazwyczaj składa się z kilku przerzutników oraz logiki sterującej. W liczniku obserwuje się uporządkowaną, wielostanową sekwencję.
Rejestr przechowuje zwykle wiele bitów (np. 8, 16) i może je ładować równolegle lub przesuwać w czasie (rejestr przesuwny). Przerzutnik przechowuje 1 bit. Na timingach rejestru często widać przesuwanie danych przez kolejne bity, a nie tylko pojedyncze przełączenia.
Zwykle nie. Komparator jest elementem bez pamięci: jego wyjście wynika z aktualnego porównania wejść. Może wystąpić histereza w niektórych rozwiązaniach, ale nadal nie jest to typowe "przechowywanie stanu" jak w przerzutniku wyzwalanym zegarem. Na egzaminie pamięć stanu to silna wskazówka przerzutnika.
Najczęściej spotyka się przerzutniki: RS (ustaw/zeruj), JK (z przełączaniem), D (próbkowanie danych) oraz T (toggle). W zadaniach rozpoznaje się je po tabelach prawdy i po tym, kiedy następuje zmiana Q względem sygnału sterującego.
W systemach awionicznych przerzutniki występują w torach cyfrowych jako elementy pamięci, synchronizacji i sterowania: np. w układach rejestracji stanów, formowania impulsów, licznikach zdarzeń oraz w synchronizatorach sygnałów. Pomagają utrzymać stan logiczny do momentu kolejnego taktu.
Częsty błąd to traktowanie elementu jak kombinacyjnego i pomijanie stanu poprzedniego. Drugi błąd to patrzenie tylko na kształt jednego sygnału, bez sprawdzenia zależności czasowych (np. zbocze zegara). Pomaga praktyka: zaznaczaj momenty próbkowania i porównuj Q(t) z Q(t+1).
Ćwicz na krótkich przykładach: wyznaczaj stan wyjścia krok po kroku w kolejnych przedziałach czasu. Zwracaj uwagę na: poziomy aktywne, zbocza narastające/opadające, opóźnienia oraz sygnał zegarowy. Dobrą metodą jest rysowanie pionowych linii w chwilach przełączeń i uzupełnianie wartości Q.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przerzutnik to element sekwencyjny z pamięcią: jego wyjście zależy nie tylko od bieżących wejść, ale też od poprzedniego stanu i zwykle od sygnału zegarowego, co widać w przebiegach czasowych.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przerzutnik (dostęp: 2026-03-02)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Komparator (dostęp: 2026-03-02)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Licznik_(elektronika) (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Notatki/rozdziały o przerzutnikach (RS, JK, D, T) i ich tabelach prawdy
  • Ćwiczenia z czytania przebiegów czasowych (timing diagrams)
  • Materiały szkolne z podstaw techniki cyfrowej dla kierunków elektronicznych/awionicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego