KWALIFIKACJA ELE2 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 26.
Na rysunku przedstawiono wirnik silnika
Ilustracja przedstawia wirnik silnika pierścieniowego, co jest zgodne z pytaniem egzaminacyjnym dotyczącym kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wirnik pierścieniowy rozpoznaje się po obecności pierścieni ślizgowych (wyprowadzeń uzwojenia wirnika) współpracujących ze szczotkami, co umożliwia dołączanie oporów rozruchowych. Wirnik klatkowy nie ma pierścieni, a silnik uniwersalny i bocznikowy dotyczą maszyn komutatorowych/prądu stałego, z inną budową wirnika.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna jest odpowiedź "pierścieniowego", ponieważ wirnik pierścieniowy (stosowany w silniku indukcyjnym pierścieniowym) ma uzwojenie wirnika wyprowadzone na pierścienie ślizgowe. Dzięki temu można dołączać elementy zewnętrzne (np. opory) w obwodzie wirnika, co poprawia rozruch i pozwala kształtować moment rozruchowy.

Odpowiedź "klatkowego" jest nieprawidłowa, bo wirnik klatkowy to konstrukcja z prętami (klatką) zwarte na końcach pierścieniami zwierającymi. Taki wirnik z zasady nie ma pierścieni ślizgowych do wyprowadzenia uzwojenia na zewnątrz, więc na rysunku nie powinny występować elementy charakterystyczne dla układu pierścieni i szczotek.

Odpowiedź "uniwersalnego" jest błędna, bo silnik uniwersalny jest silnikiem komutatorowym (może pracować na prądzie stałym i przemiennym). Jego wirnik współpracuje z komutatorem, a nie z pierścieniami ślizgowymi typowymi dla silnika indukcyjnego pierścieniowego. To inna grupa maszyn i inny sposób doprowadzenia prądu do uzwojeń wirnika.

Odpowiedź "bocznikowego" także jest błędna: "bocznikowy" odnosi się do maszyny prądu stałego (uzwojenie wzbudzenia połączone równolegle). W takim silniku wirnik (twornik) również współpracuje z komutatorem, a nie z pierścieniami ślizgowymi dla uzwojenia wirnika jak w silniku pierścieniowym indukcyjnym.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widać elementy przypominające pierścienie na wale oraz układ szczotek zbierających prąd z tych pierścieni, to najczęściej chodzi o wirnik pierścieniowy. Jeśli widoczny jest segmentowany komutator, to jest to maszyna komutatorowa, a nie indukcyjna pierścieniowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wirnik pierścieniowy to wirnik z uzwojeniem, którego końce są wyprowadzone na pierścienie ślizgowe na wale. Przez szczotki można dołączać elementy zewnętrzne do obwodu wirnika, co ułatwia rozruch i regulację właściwości (np. momentu rozruchowego).
Szukaj cech typowych: pierścienie ślizgowe na wale oraz zwykle układ szczotek stykających się z pierścieniami. To odróżnia go od wirnika klatkowego, który nie ma elementów do wyprowadzenia uzwojenia wirnika na zewnątrz.
Wirnik klatkowy ma "klatkę" z prętów zwartych na końcach, więc obwód wirnika jest zamknięty wewnętrznie i nie wymaga wyprowadzeń. Brak pierścieni ślizgowych oznacza prostszą konstrukcję i mniejsze wymagania obsługowe, ale też mniejszą możliwość ingerencji w rozruch.
Najczęściej myli się je z komutatorem. Komutator ma wiele segmentów (lamel) i występuje w silnikach komutatorowych (np. uniwersalnych). Pierścienie ślizgowe są zwykle gładkie, ciągłe i jest ich kilka (np. trzy), bo odpowiadają wyprowadzeniom uzwojenia wirnika.
Nie. Silnik uniwersalny jest silnikiem komutatorowym i jego wirnik (twornik) współpracuje z komutatorem, a nie z pierścieniami ślizgowymi typowymi dla silnika indukcyjnego pierścieniowego. To inny sposób doprowadzenia prądu i inna konstrukcja części wirującej.
"Bocznikowy" dotyczy maszyny prądu stałego, w której uzwojenie wzbudzenia jest połączone równolegle (bocznikowo) do twornika. Taki silnik zwykle ma komutator, więc jego wirnik wygląda inaczej niż wirnik silnika indukcyjnego pierścieniowego.
Stosuje się go tam, gdzie potrzebny jest duży moment rozruchowy lub możliwość łagodniejszego rozruchu przy obciążeniu. Dzięki wyprowadzeniu uzwojenia na pierścienie ślizgowe można wpływać na parametry rozruchu (np. przez elementy zewnętrzne w obwodzie wirnika).
Typowe są czynności związane z pierścieniami ślizgowymi i szczotkami: kontrola zużycia szczotek, czyszczenie i kontrola powierzchni pierścieni, sprawdzanie docisku i iskrzenia. To elementy, których nie ma w prostym wirniku klatkowym.
Bo rozpoznanie typu wirnika opiera się na cechach konstrukcyjnych widocznych na ilustracji (np. obecność pierścieni ślizgowych, charakter powierzchni na wale). Bez tej informacji odpowiedzi mogą wyglądać podobnie, ale na rysunku różnice są zwykle jednoznaczne.
Najpierw wypisz w myślach cechy: czy widać pierścienie, komutator, pręty klatki, szczotki. Potem dopasuj do typu maszyny: indukcyjna (klatkowa/pierścieniowa) vs komutatorowa (uniwersalna/DC). Unikaj zgadywania "na skróty" tylko po jednej cesze.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Wirnik pierścieniowy rozpoznaje się po obecności pierścieni ślizgowych (wyprowadzeń uzwojenia wirnika) współpracujących ze szczotkami, co umożliwia dołączanie oporów rozruchowych."

Źródła:

  • Wikipedia: "Silnik indukcyjny" (sekcja o wirniku klatkowym i pierścieniowym), https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_indukcyjny - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: "Silnik asynchroniczny pierścieniowy" / opis wirnika pierścieniowego i pierścieni ślizgowych, https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_asynchroniczny_pier%C5%9Bcieniowy - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: "Silnik uniwersalny" (opis komutatora i różnic konstrukcyjnych), https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_uniwersalny - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do przedmiotu "Maszyny elektryczne" (rozdziały o silnikach indukcyjnych i komutatorowych)
  • Katalogi/Instrukcje serwisowe producentów silników (sekcje: budowa wirnika, pierścienie ślizgowe)
  • Atlasy/zeszyty ćwiczeń z rozpoznawania elementów maszyn elektrycznych na rysunkach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego