KWALIFIKACJA MEP2 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 4.
Na rysunku przedstawiono zastosowaną w napędzie suwaka powiększalnika przekładnię
Ilustracja przedstawia element mechaniczny, prawdopodobnie część napędu suwaka powiększalnika, co jest związane z zawodem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia cierna przenosi ruch dzięki tarciu między dociskanymi elementami (np. rolkami lub tarczami), a nie przez zazębienie. Na rysunku dla napędu suwaka rozpoznaje się brak zębów/ślimaka oraz charakterystyczny styk powierzchni ciernych, co wskazuje na rozwiązanie cierne.

Pełne wyjaśnienie:

W napędach posuwu (np. suwaka w powiększalniku) spotyka się różne typy przekładni. Prawidłowe rozpoznanie polega na odczytaniu z rysunku, w jaki sposób przenoszony jest moment i ruch.

Odpowiedź "cierną" jest poprawna, gdy na rysunku widać elementy stykające się gładkimi powierzchniami, a przeniesienie ruchu następuje dzięki tarciu wywołanemu dociskiem. Typowe cechy to rolki/tarcze bez uzębienia, brak łańcucha lub pasa oraz brak ślimaka współpracującego z kołem ślimakowym. W takim układzie możliwy jest poślizg, co bywa wykorzystywane jako "zabezpieczenie" przed przeciążeniem lub do uzyskania płynniejszej pracy.

Odpowiedź "zębatą" byłaby właściwa tylko wtedy, gdy na rysunku występowałyby koła z wyraźnym uzębieniem, a przeniesienie napędu odbywałoby się przez zazębienie. Jeśli zębów nie ma, wybór tej opcji wynika zwykle z przyzwyczajenia, bo przekładnie zębate są bardzo popularne.

Odpowiedź "cięgnową" odnosi się do przeniesienia ruchu za pomocą cięgna (np. pasa lub łańcucha) oraz kół/półkół współpracujących z tym cięgnem. Gdy na rysunku nie widać pasa/łańcucha ani toru jego prowadzenia i napinania, ta odpowiedź jest nieadekwatna.

Odpowiedź "ślimakową" wymagałaby obecności ślimaka (element o kształcie śruby) oraz koła ślimakowego. Takie rozwiązanie daje duże przełożenie i często samohamowność, ale jest łatwe do rozpoznania na rysunku. Jeżeli tych charakterystycznych elementów brak, nie można mówić o przekładni ślimakowej.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi wypisz w myślach 1–2 cechy rozpoznawcze każdego typu przekładni (zęby / ślimak / pas-łańcuch / gładkie rolki). To ogranicza wybory "na intuicję" i zmniejsza ryzyko pomylenia nazw.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekładnia cierna przenosi ruch i moment obrotowy dzięki tarciu między dociskanymi elementami (np. rolkami lub tarczami). Nie ma tu zazębienia jak w kołach zębatych. Warunkiem działania jest odpowiedni docisk oraz czyste, niezatłuszczone powierzchnie.
Szukaj elementów o gładkich powierzchniach kontaktu: rolka–rolka lub rolka–tarcza. Jeśli nie widać zębów, ślimaka ani pasa/łańcucha, a napęd wynika ze styku powierzchni, to typowy sygnał przekładni ciernej.
Rozwiązanie cierne może zapewniać płynne przeniesienie ruchu i w pewnych sytuacjach dopuszcza kontrolowany poślizg, co chroni mechanizm przed przeciążeniem. W praktyce ważne są: stały docisk, brak zabrudzeń i brak zużycia okładzin.
W przekładni ciernej moment przenosi tarcie gładkich powierzchni, a w zębatej — zazębienie kół. Zębata jest bardziej "bezpoślizgowa", a cierna może ślizgać się przy zbyt małym docisku lub zabrudzeniu, co zmienia dokładność przeniesienia.
Wtedy, gdy na rysunku wyraźnie widać koła z zębami współpracujące ze sobą. Na schemacie powinny być zaznaczone wieńce zębate i kierunek zazębienia. Jeśli elementy są gładkie, wybór "zębatej" jest najczęściej błędem skojarzeniowym.
Przekładnia cięgnowa przenosi napęd przez cięgno, zwykle pas lub łańcuch, współpracujące z kołami pasowymi lub zębatkami. Na rysunku szukasz wtedy samego pasa/łańcucha oraz elementów prowadzenia i ewentualnego napinania.
Charakterystyczny jest ślimak (jak śruba) współpracujący z kołem ślimakowym. Na rysunku widać zwykle oś ślimaka pod kątem do osi koła oraz specyficzne ukształtowanie współpracujących powierzchni. Brak tych cech wyklucza przekładnię ślimakową.
Tak. Poślizg pojawia się, gdy spada tarcie (np. zabrudzenie, zatłuszczenie) albo jest zbyt mały docisk. Skutkiem jest gorsza powtarzalność przesuwu i "uciekanie" nastaw. Diagnostyka obejmuje czyszczenie, kontrolę docisku i zużycia powierzchni.
Najczęstsze to: wybór "zębatej" z przyzwyczajenia, mylenie nazw "cierna/cięgnowa" oraz ignorowanie cech rozstrzygających (zęby, pas/łańcuch, ślimak). Pomaga szybka checklista: zęby? pas/łańcuch? ślimak? jeśli nie — rozważ cierną.
Najskuteczniej działa trening na rysunkach: porównuj po 5–10 przykładów każdego typu i zapisuj 2 cechy rozpoznawcze. Do powtórek używaj fiszek z nazwą i szkicem. Na egzaminie zawsze najpierw identyfikuj elementy (zęby/pas/ślimak), dopiero potem wybieraj odpowiedź.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Przekładnia cierna przenosi ruch dzięki tarciu między dociskanymi elementami (np. rolkami lub tarczami), a nie przez zazębienie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Przekładnia cierna" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_cierna (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Przekładnia zębata" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_z%C4%99bata (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Przekładnia ślimakowa" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_%C5%9Blimakowa (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki/mechanika techniczna: rozdziały o przekładniach (ciernych, zębatych, ślimakowych, cięgnowych)
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego: rozpoznawanie elementów maszyn na rysunkach
  • Instrukcje serwisowe urządzeń optycznych (opis napędów posuwu i regulacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego