KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 3.
Na rysunku wykonawczym oznacza tolerancję
Ilustracja przedstawia oznaczenie tolerancji płaskości, co jest istotne w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tolerancja płaskości należy do tolerancji kształtu i określa dopuszczalne odchyłki całej powierzchni od idealnej płaszczyzny. Na rysunku wykonawczym jest wskazywana odpowiednim symbolem w ramce tolerancji, niezależnie od bazy odniesienia. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych grup tolerancji.

Pełne wyjaśnienie:

Tolerancja płaskości jest tolerancją kształtu. Jej sens praktyczny polega na tym, że cała wskazana powierzchnia ma się mieścić w określonej "strefie tolerancji" ograniczonej dwiema równoległymi płaszczyznami oddalonymi o wartość tolerancji. Dzięki temu powierzchnia nadaje się np. do przylegania, uszczelnienia, prowadzenia lub bazowania w montażu.

Odpowiedź "płaskości" jest poprawna, ponieważ symbol pokazany na rysunku (w ramce tolerancji geometrycznej) odnosi się do kontroli kształtu płaszczyzny, a nie do położenia elementu względem bazy czy do profilu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "pozycji" dotyczy tolerancji położenia (lokalizacji) elementu, zwykle wyrażanej względem baz odniesienia. Stosuje się ją np. dla osi otworów lub punktów charakterystycznych, a nie do oceny samej równości powierzchni.
  • "zarysu" (profilu) odnosi się do tolerowania kształtu krzywej lub powierzchni względem profilu teoretycznego. To inny rodzaj wymagania: kontroluje odchyłkę od zadanego konturu, a nie ogólną płaskość.
  • "owalności" dotyczy odchyłki kształtu przekroju kołowego (np. wałka/otworu) od idealnego okręgu. Jest istotna przy elementach obrotowych lub pasowaniach, ale nie opisuje płaskiej powierzchni.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, czy symbol dotyczy kształtu (np. płaskość, okrągłość), kierunku, położenia czy bicia. Dopiero potem dopasuj nazwę tolerancji z odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tolerancja płaskości określa, jak bardzo rzeczywista powierzchnia może odbiegać od idealnej płaszczyzny. W praktyce oznacza to, że cała powierzchnia ma się zmieścić między dwiema równoległymi płaszczyznami oddalonymi o wartość tolerancji podaną w ramce.
Płaskość dotyczy kształtu pojedynczej powierzchni (czy jest "równa"). Pozycja dotyczy położenia elementu (np. osi otworu) względem baz odniesienia. Jeśli w zapisie pojawiają się bazy, częściej wskazuje to na tolerancje położenia.
Powierzchnie bazowe i przylgowe muszą być wystarczająco płaskie, aby zapewnić właściwe przyleganie, uszczelnienie i stabilne oparcie. Zbyt duża nierówność może powodować nieszczelności, przekoszenia, naprężenia montażowe i szybsze zużycie współpracujących części.
Płaskość można sprawdzać m.in. na płycie pomiarowej z czujnikiem zegarowym, liniałem i szczelinomierzem (zależnie od wymaganej dokładności) albo na współrzędnościowej maszynie pomiarowej CMM. Dobór metody zależy od tolerancji i wielkości detalu.
Owalność opisuje odchyłkę przekroju kołowego od idealnego okręgu (np. dla wałków i otworów). Stosuje się ją, gdy istotna jest równomierność promienia w przekroju, np. dla pasowań, elementów obrotowych czy łożyskowania. Nie jest to tolerancja powierzchni płaskiej.
Płaskość kontroluje "równość" powierzchni jako płaszczyzny. Tolerancja zarysu (profilu) kontroluje odchyłkę od zadanego konturu lub powierzchni teoretycznej, często o kształcie krzywoliniowym. Profil może dotyczyć krzywej lub powierzchni, nie tylko płaszczyzny.
Zwykle nie, ponieważ jest to tolerancja kształtu i dotyczy samej powierzchni. Bazy częściej występują w tolerancjach orientacji i położenia. Na egzaminie warto kojarzyć: kształt (np. płaskość) najczęściej jest niezależny od baz, a położenie/orientacja – zależne.
Najpierw identyfikujesz symbol tolerancji (jaka cecha jest kontrolowana), potem wartość tolerancji (liczba), a następnie ewentualne modyfikatory i bazy odniesienia. Na końcu sprawdzasz, do jakiej powierzchni/elementu prowadzi linia odniesienia.
Najczęstsze pomyłki to mylenie tolerancji kształtu z tolerancjami położenia, ignorowanie tego, do czego wskazuje linia odniesienia, oraz "zgadywanie" po nazwie odpowiedzi bez dopasowania do symbolu. Pomaga nauka symboli w grupach: kształt, kierunek, położenie, bicie.
Ucz się zestawień symboli tolerancji i ćwicz na rysunkach: rozpoznaj symbol, nazwij tolerancję i wskaż, czy dotyczy kształtu, orientacji czy położenia. Dodatkowo przećwicz praktyczne skojarzenia: płaskość dla przylg i baz, owalność dla wałków/otworów, pozycja dla osi i otworów.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Tolerancja płaskości należy do tolerancji kształtu i określa dopuszczalne odchyłki całej powierzchni od idealnej płaszczyzny."

Źródła:

  • ISO 1101:2017, Geometrical product specifications (GPS) — Geometrical tolerancing — Tolerances of form, orientation, location and run-out (definicje i symbole tolerancji geometrycznych)
  • Wikipedia (PL): "Tolerancje geometryczne" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Tolerancje_geometryczne (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (EN): "Geometric dimensioning and tolerancing" – https://en.wikipedia.org/wiki/Geometric_dimensioning_and_tolerancing (accessed: 2026-02-27)

Materiały:

  • Normy i poradniki dotyczące GPS (tolerancje geometryczne) używane w rysunku maszynowym
  • Tablice i zestawienia symboli tolerancji geometrycznych do nauki rozpoznawania
  • Ćwiczenia z czytania rysunków wykonawczych z ramkami tolerancji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego