KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 7.
Na przedstawionym rysunku, tolerancja położenia będzie poprawnie określona, jeżeli w ramce tolerancji poprzedzającej wartość 0,4, wstawiony będzie znak graficzny oznaczony literą
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny elementu mechanicznego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tolerancja położenia jest zapisywana w ramce tolerancji poprzez umieszczenie symbolu tolerancji położenia przed wartością liczbową (tu: 0,4). Na rysunku symbol odpowiadający tolerancji położenia oznaczono literą B. Pozostałe litery dotyczą innych rodzajów tolerancji geometrycznych, więc nie spełniają warunku z treści.

Pełne wyjaśnienie:

W zapisie tolerancji geometrycznych (GPS) kluczowa jest ramka tolerancji, w której informacje występują w ustalonej kolejności. Pierwszym elementem ramki jest zawsze symbol rodzaju tolerancji, a dopiero po nim podaje się wartość tolerancji (np. 0,4). Dzięki temu jednoznacznie wiadomo, jakiego typu wymaganie geometryczne ma być spełnione.

W tym zadaniu treść pyta o sytuację, w której tolerancja położenia będzie zapisana poprawnie, czyli gdy przed wartością 0,4 zostanie wstawiony właściwy symbol tolerancji położenia (pozycja). Na dołączonym rysunku symbol ten jest oznaczony literą B, dlatego odpowiedź B jest poprawna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • A – wskazuje inny symbol tolerancji geometrycznej niż tolerancja położenia, więc użycie go przed 0,4 zmieniałoby sens wymagania (kontrolowano by inną cechę).
  • C – analogicznie, odpowiada innemu rodzajowi tolerancji (np. z grupy kształtu, kierunku lub bicia), a nie położenia.
  • D – również nie oznacza tolerancji położenia, więc nie spełnia warunku postawionego w pytaniu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw identyfikuj grupę tolerancji z treści (tu: położenia), dopiero potem szukaj właściwego symbolu. Warto też pamiętać, że sama liczba (0,4) bez symbolu nie mówi, co ma być tolerowane – o tym decyduje znak na początku ramki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tolerancja położenia określa dopuszczalne odchyłki położenia elementu (np. osi otworu) względem baz odniesienia. Opisuje ją ramka tolerancji, w której na początku znajduje się symbol rodzaju tolerancji, a następnie wartość i ewentualnie bazy.
Symbol na początku ramki informuje, jaki typ tolerancji geometrycznej obowiązuje dla podanej wartości 0,4. Ta sama wartość liczbowa może dotyczyć różnych tolerancji, dlatego bez właściwego symbolu zapis byłby niejednoznaczny lub oznaczałby inne wymaganie.
Taka kolejność standaryzuje zapis i zapobiega pomyłkom w interpretacji rysunku. Najpierw identyfikuje się cechę geometryczną (np. położenie), a dopiero potem podaje się jej dopuszczalną wartość. Ułatwia to też kontrolę jakości i przygotowanie technologii.
Najpewniej po symbolu w ramce tolerancji oraz po tym, czy zwykle występują bazy. Tolerancje położenia odnoszą element do układu baz i kontrolują "gdzie jest" cecha, a tolerancje kształtu/kierunku częściej kontrolują "jaki jest" kształt lub "jak jest ustawione" względem odniesienia.
W praktyce bardzo często jest definiowana względem baz, bo ma opisywać położenie cechy w układzie odniesienia detalu. Jednak wymaganie może być zapisane różnie zależnie od intencji konstruktora. Na egzaminie kluczowe jest, by rozpoznać właściwy symbol tolerancji położenia.
Najczęstsze pomyłki to wybór symbolu "podobnego graficznie" bez powiązania z treścią (np. mylenie położenia z inną tolerancją), pomijanie informacji o tym, że pytanie dotyczy konkretnej grupy tolerancji, oraz traktowanie wartości 0,4 jako wskazówki bez znaczenia symbolu.
Sprawdź kolejność i kompletność: symbol tolerancjiwartość (oraz ewentualne modyfikatory) → bazy, jeśli są wymagane. Następnie upewnij się, że zapis jest logiczny dla danej cechy (np. położenie osi otworu względem baz). To ogranicza błędy interpretacji.
Stosuje się ją np. dla otworów montażowych, sworzni, osi łożysk lub elementów wymagających współosiowości/odpowiedniego rozstawu. Wartość 0,4 oznacza dopuszczalny "obszar" odchyłki położenia zgodnie z typem tolerancji wskazanym symbolem w ramce.
Ćwicz rozpoznawanie symboli i łączenie ich z opisem w treści (kształt, kierunek, położenie, bicie). Analizuj przykładowe rysunki: najpierw zidentyfikuj cechę kontrolowaną, potem sprawdź zapis w ramce. Pomaga też robienie krótkich fiszek z symbolami i zastosowaniem.
Nie w sposób pewny. Litery przy symbolach na rysunku są tylko oznaczeniami pomocniczymi, a o poprawności decyduje znaczenie znaku tolerancji. Egzamin sprawdza właśnie umiejętność interpretacji rysunku technicznego, więc znajomość symboli i ramki tolerancji jest konieczna.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Tolerancja położenia jest zapisywana w ramce tolerancji poprzez umieszczenie symbolu tolerancji położenia przed wartością liczbową (tu: 0,4)."

Źródła:

  • ISO 1101:2017, Geometrical product specifications (GPS) — Geometrical tolerancing — Tolerances of form, orientation, location and run-out
  • ISO 5459:2011, Geometrical product specifications (GPS) — Geometrical tolerancing — Datums and datum systems
  • ISO 2692:2021, Geometrical product specifications (GPS) — Geometrical tolerancing — Maximum material requirement (MMR), least material requirement (LMR) and reciprocity requirement (RPR)

Materiały:

  • Podręczniki do rysunku technicznego maszynowego (tolerancje i pasowania, tolerancje geometryczne)
  • Materiały szkoleniowe z GPS (Geometrical Product Specifications) dla rysunku technicznego
  • Zadania egzaminacyjne i arkusze dotyczące oznaczania tolerancji geometrycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego